Nắn dòng vốn, khơi nguồn lực để nền kinh tế bứt tốc

Tín dụng chảy sai chỗ, bị giam trong tài sản đầu cơ

Mổ xẻ về những điểm nghẽn trong tăng trưởng kinh tế, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) thẳng thắn cảnh báo tình trạng tín dụng chảy sai chỗ kéo dài. Theo đại biểu, đầu tư tư nhân phụ thuộc tới 80% vào tín dụng ngân hàng, nhưng mức lãi suất cao khiến dòng vốn chủ yếu chảy vào bất động sản đầu cơ. Số liệu cho thấy tín dụng bất động sản đã tăng 132% trong 4 năm (từ 2021 đến 2025), đạt 4.541.000 tỷ đồng.

"Tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản, trong khi bất động sản không tạo ra giá trị xuất khẩu, không tạo việc làm bền vững" - đại biểu Lê Hoàng Anh dẫn số liệu cho biết và so sánh thực trạng này như là: "Việt Nam chúng ta đang chạy maraton với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực".

Đại biểu Nguyễn Như So (Bắc Ninh) cũng cho rằng, nền kinh tế đang đối mặt với “nghịch lý kép” khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã lên tới 146% nhưng vẫn thiếu vốn trung và dài hạn. Theo đại biểu, nguyên nhân cốt lõi là sự lệch pha kỳ hạn khi quá phụ thuộc vào vốn ngắn hạn của ngân hàng để tài trợ cho nhu cầu dài hạn. Việc lấy ngắn nuôi dài không chỉ tạo áp lực thanh khoản mà còn khiến dòng vốn không chảy vào khu vực giá trị gia tăng cao mà bị hút vào các khu vực an toàn về hình thức nhưng hiệu quả thấp. “Đây là nguyên nhân làm cho hệ số ICOR của Việt Nam duy trì mức cao từ 6 đến 7, khiến chúng ta phải bỏ ra nhiều vốn hơn để đạt được cùng một mức tăng trưởng” - đại biểu Nguyễn Như So nêu rõ.

"Thừa dự án, thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm giải trình"

Về vấn đề hiệu quả đầu tư, đại biểu Lê Hoàng Anh cũng chỉ rõ, ICOR cao không phải vì thiếu vốn mà vì “thừa dự án, thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm giải trình”. Do đó, trong giai đoạn tới đại biểu đề nghị cắt giảm ít nhất 30% số dự án nhưng phải cắt đúng những dự án kém hiệu quả, giữ lại các dự án có tính lan tỏa cao. Đồng thời, cần bắt buộc đánh giá hiệu quả sau đầu tư, công khai kết quả thực hiện và số hóa toàn bộ vòng đời đồng vốn đầu tư công để kiểm soát tiến độ, cảnh báo vượt dự toán và xác định rõ trách nhiệm từng khâu.

Nhìn nhận rõ vấn đề này, trong giai đoạn tới, Chính phủ xác định mục tiêu đưa hệ số ICOR từ 6,43 xuống 4,5 - 4,8, một giải pháp quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng bình quân 10%. Theo đại biểu Phan Duy Anh (Đà Nẵng), đây là “những chỉ tiêu rất tham vọng” mà nếu không có các giải pháp đột phá để xử lý căn cơ tình trạng đầu tư dàn trải, chuẩn bị dự án kém chất lượng, giải phóng mặt bằng chậm, thiếu vật liệu xây dựng thì rất khó đạt mục tiêu. Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ phải cụ thể hóa lộ trình giảm ICOR, chỉ rõ phần đóng góp của năng suất lao động, khoa học công nghệ và cơ cấu lại đầu tư công.