Mở khóa động lực tăng trưởng 2 con số từ công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đổi từ mở rộng quy mô sang nâng cao năng suất

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, mục tiêu tăng trưởng 2 con số của Việt Nam đang chịu sức ép từ cả bên ngoài lẫn nội tại nền kinh tế. Mô hình tăng trưởng dựa vào vốn, lao động giá rẻ và tài nguyên đang dần chạm ngưỡng.

Trao đổi với phóng viên về vấn đề tăng trưởng năm 2026, tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026, GS.TS. Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước nhấn mạnh, Việt Nam cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, phát triển hạ tầng số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng cơ chế phân bổ nguồn lực hợp lý giữa Nhà nước và khu vực tư nhân là những điều kiện then chốt để tạo đột phá.

GS.TS. Hoàng Văn Cường cho rằng, tăng trưởng cao không thể dựa vào các giải pháp ngắn hạn, mà phải được đặt trong chiến lược dài hạn, có thể kéo dài đến năm 2035.

Mô hình tăng trưởng dựa vào vốn, lao động giá rẻ và tài nguyên đã dần đạt tới giới hạn. Trong khi đó, áp lực từ lãi suất, kiểm soát tín dụng và chi phí đầu vào gia tăng đang làm giảm hiệu quả của các động lực truyền thống.

Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng vai trò trung tâm.

Ở góc độ phát triển, GS.TS. Trần Thị Vân Hoa - nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân cũng nhấn mạnh, tăng trưởng không còn chỉ là gia tăng về lượng mà phải gắn với chất lượng và tính bền vững.

Theo bà Vân Hoa, để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10%/năm giai đoạn 2026 - 2030, đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) cần vượt 55%. Đây là yêu cầu rất cao, đòi hỏi cải cách mạnh mẽ mô hình tăng trưởng.

Một yếu tố mang tính bước ngoặt là sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang làm thay đổi cấu trúc thị trường lao động và cách thức vận hành của nền kinh tế.