Chủ động kịch bản ứng phó biến động giá năng lượng toàn cầu

Trước thềm Hội nghị Ban Chấp hành Tỉnh Đảng bộ lần thứ 3, ngành Công Thương đã đưa ra những phân tích sắc bén về “sức nóng” của thị trường năng lượng thế giới, đồng thời đề xuất hệ giải pháp cấp bách nhằm bảo vệ mục tiêu tăng trưởng GRDP 10% và ổn định an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.

Áp lực từ “cơn lốc” địa chính trị và cú sốc giá năng lượng “phi mã”

Bước sang Quý I/2026, thế giới đối mặt với bối cảnh địa chính trị cực kỳ phức tạp. Xung đột leo thang tại Trung Đông và căng thẳng tại các eo biển huyết mạch đã đẩy giá dầu thô thế giới tăng từ 30-40% so với cuối năm 2025. Tại thị trường nội địa, tính đến ngày 04/04/2026, mặt bằng giá năng lượng đã thiết lập các cột mốc chưa từng có, tạo áp lực khủng khiếp lên chi phí đầu vào của doanh nghiệp:

Đáng chú ý, thị trường Gas ghi nhận “cú sốc” tăng 95.000 đồng/bình chỉ trong ngày 01/04/2026. Với mức giá gas chạm ngưỡng cao nhất cả nước, áp lực chi phí đang đè nặng lên các bếp ăn tập thể và đời sống hàng triệu công nhân tại các “cực tăng trưởng” của tỉnh nhất là các khu vực trọng điểm như Biên Hòa, Nhơn Trạch, Long Thành và Trảng Bom.

Vị thế tự chủ: “Vũ khí” chiến lược và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam

Dù chịu sức ép lớn, công tác điều hành vĩ mô vẫn giữ vững sự chủ động. Sản xuất xăng dầu nội địa (Nghi Sơn, Dung Quất) gánh vác 60,6% tổng nguồn cung, giúp dự trữ quốc gia ổn định cho 20 ngày tiêu thụ. Đặc biệt, các chính sách tài khóa khẩn cấp (đưa thuế Bảo vệ môi trường và Tiêu thụ đặc biệt về 0%, đồng thời không phải kê khai, nộp thuế nhưng được khấu trừ đầu vào thuế VAT) đang giúp giá xăng dầu trong nước thấp hơn đáng kể so với khu vực.

Nội lực cung ứng và “lá chắn” an ninh năng lượng

Trong bối cảnh thị trường thế giới biến động, Việt Nam nói chung và tỉnh Đồng Nai nói riêng vẫn giữ vững thế chủ động nhờ hệ thống dự trữ chiến lược và hạ tầng năng lượng kiên cố:

Tầm nhìn vĩ mô: Sự tự chủ từ nguồn cung nội địa

• Năng lực đáp ứng: Tổng nguồn xăng dầu Quý I/2026 đạt 8,173 triệu m³/tấn, vượt xa nhu cầu tiêu thụ nội địa (7,05 triệu m³/tấn). Trong đó, hai “trụ cột” Nghi Sơn và Dung Quất đóng góp chủ đạo với 60,6% tổng nguồn.

• Hệ thống dự trữ: Duy trì ổn định từ 1,5 - 1,6 triệu m³/tấn, đảm bảo khả năng cung ứng xuyên suốt trong 20 ngày tiêu thụ bình thường.

• Hỗ trợ tài chính: Chính phủ đã kích hoạt Nghị quyết 69/NQ-CP, tạm ứng 8.000 tỷ đồng cho Quỹ Bình ổn giá để “giảm sốc” trước các đợt biến động giá bất thường.

Tại Đồng Nai: Với vị thế là trung tâm công nghiệp trọng điểm của cả nước, hệ thống hạ tầng năng lượng của tỉnh luôn được chú trọng đầu tư, đảm bảo tính đồng bộ và đi trước một bước, phục vụ hệ thống các khu, cụm công nghiệp theo quy hoạch, bao gồm: 89 Khu công nghiệp, 01 Khu kinh tế, 01 Khu công nghệ cao và 63 Cụm công nghiệp:

• 

  Năng lực nguồn điện: Tổng công suất đạt 4.928,8 MW, cộng hưởng cùng 1.222 MWp điện mặt trời mái nhà. Tỉnh đang tăng tốc dự án Thủy điện Trị An mở rộng và các dự án điện rác để hướng tới tự chủ nguồn năng lượng xanh.

• Mạng lưới truyền tải: Đứng đầu khu vực về quy mô với hệ thống trạm biến áp đồ sộ (03 trạm 500kV, 13 trạm 220kV và 59 trạm 110kV). Tổng công suất lưới phân phối vượt ngưỡng 10,6 triệu KVA, cam kết cung ứng điện ổn định tuyệt đối cho hoạt động sản xuất.

• Chuỗi cung ứng nhiên liệu: Vận hành thông suốt với mạng lưới rộng khắp gồm 03 kho xăng dầu lớn, 10 thương nhân phân phối và gần 800 cửa hàng bán lẻ xăng dầu phủ kín địa bàn tỉnh.

Hạ tầng năng lượng dồi dào chính là “điểm tựa” để Đồng Nai triển khai các kịch bản ứng phó khẩn cấp, đảm bảo không để xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung ảnh hưởng đến đà tăng trưởng kinh tế.

Quyết sách vĩ mô: Thiết lập “vùng xanh chi phí” cho nền kinh tế

Trước những biến động bất thường của thị trường năng lượng, Chính phủ và Bộ Công Thương đã kích hoạt hệ thống giải pháp mang tính đột phá, tạo “lá chắn” bảo vệ đà tăng trưởng thông qua ba trụ cột pháp lý trọng yếu:

Cơ chế điều hành giá: Phản ứng tức thời, triệt tiêu biến động Thay vì bị động theo chu kỳ, Nghị quyết 55/NQ-CP đã mở ra cơ chế điều hành linh hoạt chưa từng có. Điểm cốt lõi là khả năng phản ứng tức thời: Cho phép điều chỉnh giá ngay trong ngày khi thị trường biến động từ 10% đến 15%. Việc tối ưu hóa chu kỳ điều hành này giúp triệt tiêu tình trạng biến động cộng dồn, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và hàng triệu người tiêu dùng.

Đòn bẩy tài khóa: “Gói kích cầu” đặc biệt cho năng lượng: Để hạ nhiệt giá thành đầu vào, một loạt chính sách tài khóa khẩn cấp đã được kích hoạt đồng bộ:

• Ưu đãi thuế: Quyết định 482/QĐ-TTg áp dụng mức thuế suất 0% đối với thuế Bảo vệ môi trường và thuế Tiêu thụ đặc biệt; đồng thời Không phải kê khai, nộp thuế nhưng được khấu trừ đầu vào thuế VAT, chính sách này có hiệu lực tức thì từ 24h00 ngày 26/03/2026 và có hiệu lực ngắn hạn đến hết ngày 15/04/2026. Đây là bước đi táo bạo nhằm trực tiếp giảm áp lực giá cho xăng dầu và nhiên liệu bay.

• Gia tăng nội lực cung ứng: Thực hiện Chỉ thị 06/CT-BCT, năng lực sản xuất nội địa được đẩy lên mức tối đa. Các cơ sở Ethanol, Condensat được đưa vào vận hành khẩn cấp để bù đắp từ 60% - 70% nhu cầu tiêu thụ trong nước, giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung ngoại khối.

• Tiếp sức cho Quỹ Bình ổn: Nghị quyết 69/NQ-CP tạm ứng 8.000 tỷ đồng cho Quỹ Bình ổn giá (BOG), tạo dư địa tài chính vững chắc để Nhà nước can thiệp kịp thời khi thị trường có dấu hiệu “sốc” giá.

“Khung hành động” 04 trọng tâm từ Bộ Công Thương Chỉ thị 06/CT-BCT ngày 09/3/2026 :

• Pháp lý hóa nguồn cung: Ấn định tổng nguồn tối thiểu năm 2026 đạt 31,799 triệu m3/tấn, buộc các đầu mối phải chủ động kế hoạch nhập khẩu và dự trữ.

• Tối ưu hóa sản xuất: Yêu cầu hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất vận hành vượt công suất, đồng thời chủ động tìm kiếm nguồn dầu thô ngoài khu vực Trung Đông để phòng ngừa rủi ro địa chính trị.

• Liên kết điều hành: Phối hợp chặt chẽ giữa liên Bộ Tài chính - Công Thương để sử dụng Quỹ BOG nhịp nhàng với chính sách giảm thuế, giữ mặt bằng giá năng lượng Việt Nam cạnh tranh nhất khu vực.

• Trực chiến 24/7: Duy trì Tổ công tác đặc biệt để theo dõi sát diễn biến toàn cầu, đảm bảo luồng thông tin thông suốt, sẵn sàng phản ứng chính sách trong mọi tình huống khẩn cấp.

• 

Với hệ thống hạ tầng năng lượng vững chắc và các quyết sách vĩ mô kịp thời từ Chính phủ, ngành Công Thương Đồng Nai đang tập trung triển khai hiệu quả các quy định pháp luật về dự trữ và điều hành thị trường. Việc chủ động bám sát các kịch bản an ninh năng lượng chính là “chìa khóa” để tỉnh nhà hóa giải áp lực chi phí, bảo vệ mạch máu sản xuất và kiên trì thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng GRDP 2 con số trong năm 2026./.