Xuất khẩu Đồng Nai 2026: Cơ hội và thách thức từ EVFTA/CPTPP

Hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh Đồng Nai tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025, cho thấy khả năng chống chịu và linh hoạt thị trường của khối doanh nghiệp tỉnh trước những biến động thương mại toàn cầu, bao gồm việc Hoa Kỳ áp thuế đối ứng 20% đối với hàng hóa Việt Nam từ tháng 8/2025. Chiến lược trọng tâm cho năm 2026 sẽ là khai thác tối đa ưu đãi thuế 0% theo Hiệp định EVFTA, đồng thời chủ động đối phó với các yêu cầu “xanh” ngày càng nghiêm ngặt từ Liên minh Châu Âu (EU).

• Tăng trưởng 18%: Vượt bão thương mại 

Trong 10 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt 25.746 triệu USD, tăng khoảng 18% so với cùng kỳ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 48.781 triệu USD.

Đà tăng trưởng ổn định này được củng cố nhờ sự chủ động của các doanh nghiệp FDI và nội địa trong việc giữ vững thị trường truyền thống, đồng thời đẩy mạnh thâm nhập các thị trường đã ký kết Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), đặc biệt là các khối CPTPP và EVFTA.

• EVFTA 2026: ưu đãi thuế

Sau hơn 5 năm thực thi (kể từ 1/8/2020), EVFTA đã trở thành đòn bẩy chiến lược cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Đồng Nai như dệt may, giày dép, sản phẩm gỗ và nông sản chế biến. Tỷ lệ tận dụng Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O mẫu EUR.1) liên tục được duy trì ở mức cao.

Năm 2026 đánh dấu giai đoạn cuối quan trọng trong lộ trình 7 năm cắt giảm thuế quan theo EVFTA. Theo cam kết, EU sẽ tiến tới xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với gần 99% số dòng thuế, tương đương 99.7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam khi lộ trình kết thúc.

Cơ hội thuế suất 0% gần như tuyệt đối này được xác định là động lực lớn nhất để tỉnh Đồng Nai đặt mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hai con số trong năm 2026, đặc biệt dành cho các doanh nghiệp đã đầu tư vào tính minh bạch và tiêu chuẩn sản phẩm.

• Thách thức “Phi thuế quan”

Lợi thế thuế quan đi kèm với các tiêu chuẩn quản lý khắt khe. Các rào cản phi thuế quan mới từ EU dự kiến sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành sản xuất lớn của tỉnh, đòi hỏi doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng:

• Cơ chế Điều chỉnh Carbon Biên giới: Cơ chế này đã đi vào giai đoạn chuyển tiếp và sẽ tác động trực tiếp đến các ngành công nghiệp thâm dụng năng lượng cao như sắt thép, xi măng, và nhôm. Doanh nghiệp xuất khẩu vào EU sẽ phải chịu trách nhiệm báo cáo lượng phát thải carbon, hướng tới việc áp phí carbon trong tương lai, buộc các nhà sản xuất phải chuyển đổi công nghệ xanh hơn.

• Quy định Chống phá rừng: Quy định này đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc địa lý (geolocation) đối với các mặt hàng như gỗ, cà phê, cao su (vốn là các sản phẩm xuất khẩu quan trọng của Đồng Nai). Quy định yêu cầu đảm bảo các sản phẩm này không liên quan đến hoạt động phá rừng hoặc gây suy thoái rừng sau năm 2020, tạo áp lực lớn lên tính bền vững và minh bạch của chuỗi cung ứng nông sản và gỗ chế biến.

• Định hướng năm 2026

Để đảm bảo các doanh nghiệp tận dụng tối đa ưu đãi thuế suất 0% và nâng cao năng lực cạnh tranh, tỉnh Đồng Nai đang tập trung vào các nhiệm vụ chiến lược sau:

• Hoàn thiện C/O và Quy tắc Xuất xứ (RoO): Tiếp tục tham mưu hoàn thiện các điều kiện cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và chấp thuận cho thương nhân tự chứng nhận xuất xứ. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo tính tuân thủ tuyệt đối và khai thác triệt để các ưu đãi thuế quan của EVFTA trong năm 2026.

• Tuyên truyền Tiêu chuẩn Xanh: Tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và bền vững của EU, đặc biệt là các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và giảm thiểu carbon để vượt qua các rào cản phi thuế quan như CBAM và EUDR.

• Xúc tiến thương mại: Triển khai định hướng các đơn vị liên quan xây dựng Kế hoạch Xúc tiến Thương mại năm 2026 nhằm tìm kiếm các cơ hội thị trường mới và củng cố thị trường truyền thống.

• Phát triển Logistics: Thống nhất tổ chức Đại hội Hiệp Hội Logistics Đồng Nai lần thứ I vào đầu tháng 12/2025. Hoạt động này nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng và dịch vụ logistics, giảm chi phí vận chuyển, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh.

Tỉnh Đồng Nai cam kết thúc đẩy chuyển dịch từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế chất lượng và phát triển bền vững, nhằm củng cố vị thế xuất khẩu trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu ngày càng sâu rộng và nhiều thách thức./.