Tăng tốc xuất khẩu

Theo số liệu của Cục Hải quan, 9 tháng của năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt hơn 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt hơn 434,3 tỷ USD, nhập khẩu đạt hơn 453,7 tỷ USD. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến Việt Nam chuyển sang nhập siêu.

Trong bối cảnh đó, Đồng Nai vẫn duy trì xuất siêu lớn. Đây là lợi thế lớn của thành phố vì có công nghiệp phát triển, thu hút nhiều doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và có hàng hóa tham gia thị trường quốc tế. Nhưng nhìn vào tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Đồng Nai thì thấy, trong 9 tháng của năm 2026 chỉ tăng 6,5% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng chung của cả nước.

Vấn đề đặt ra với Đồng Nai không chỉ là tăng kim ngạch xuất khẩu, mà là làm sao để xuất khẩu tăng nhanh hơn, tạo thêm giá trị từ năng lực sản xuất hiện có. Nếu chỉ dựa vào mở rộng nhà xưởng, tăng sản lượng và gia công theo đơn hàng, dư địa tăng trưởng sẽ bị hạn chế. Chi phí lao động, nguyên liệu, vận chuyển và yêu cầu ngày càng cao của thị trường đều tạo sức ép lên DN.

Đồng Nai có lợi thế về công nghiệp chế biến, chế tạo, với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như: máy móc, thiết bị, dệt may, giày dép, sản phẩm gỗ, nông sản, điện tử... Việc cần làm là nâng cao năng suất, đổi mới công nghệ, tiết giảm chi phí và tăng tỷ lệ giá trị tạo ra trong nước. Cùng một lượng hàng xuất khẩu, DN nào làm chủ được công nghệ, thiết kế, nguyên liệu và thị trường sẽ giữ lại được phần giá trị lớn hơn.

Một điểm nghẽn khác là năng lực của DN nội địa cần cải thiện. Thu hút FDI giúp mở rộng sản xuất và thị trường xuất khẩu, nhưng nếu DN trong nước chỉ đứng ngoài chuỗi cung ứng, lợi ích sẽ hạn chế. Thành phố cần thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, kết nối DN trong nước với các tập đoàn lớn, tạo điều kiện để DN đủ năng lực tham gia cung ứng nguyên liệu đầu vào và dịch vụ kỹ thuật. Đây là con đường để tăng kim ngạch xuất khẩu đi cùng tăng nội lực của nền kinh tế.

Thị trường xuất khẩu cũng cần được mở rộng theo hướng giảm phụ thuộc. Đến nay, Việt Nam đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do, mở ra cơ hội tiếp cận nhiều thị trường quốc tế. Tuy nhiên, DN có tận dụng được ưu đãi về thuế quan hay không còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng, môi trường và truy xuất nguồn gốc. DN phải chủ động tìm thị trường, phát triển sản phẩm và ký kết hợp đồng lâu dài với khách hàng quốc tế, thay vì chỉ trông vào đơn hàng ngắn hạn.

Còn 2,5 tháng nữa là kết thúc năm 2026. Đồng Nai cần tăng tốc xuất khẩu, nâng giá trị hàng hóa và tạo điều kiện để DN nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Mục tiêu không chỉ là tăng kim ngạch mà còn nâng phần giá trị giữ lại cho kinh tế địa phương.