Kích hoạt sức mua nội địa, kéo bán lẻ bứt tốc tăng trưởng 2 con số

Nhu cầu tiêu dùng trong nước gia tăng trong các dịp lễ, Tết cùng với lượng khách quốc tế phục hồi mạnh đã trở thành những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng thương mại, dịch vụ ngay từ quý I/2026.

Theo số liệu ước tính của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 3/2026 đạt khoảng 638,6 nghìn tỷ đồng, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung quý I/2026, chỉ tiêu này tăng 10,9%, phản ánh xu hướng phục hồi tích cực của thị trường nội địa.

Đáng chú ý, nhóm dịch vụ tiếp tục là điểm sáng khi doanh thu lưu trú, ăn uống tăng 13,3%, du lịch lữ hành tăng 12,5%. Ở khu vực hàng hóa, nhiều nhóm hàng thiết yếu và tiêu dùng nhanh ghi nhận mức tăng khá như xăng dầu tăng 23,3%, lương thực – thực phẩm tăng 10,7%, may mặc tăng 9,3%.

Tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa quý I ước đạt 1.452,4 nghìn tỷ đồng, chiếm hơn 76% tổng mức và tăng 10,9%. Một số địa phương có mức tăng cao như Quảng Ninh tăng 12,8%, Bắc Ninh tăng 11,4%, trong khi các trung tâm kinh tế lớn như Hải Phòng, Đồng Nai, Cần Thơ cũng duy trì mức tăng gần 10%. Những con số này cho thấy thị trường trong nước đang dần lấy lại vai trò là “bệ đỡ” quan trọng cho tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh xuất khẩu còn nhiều biến động.

Tinh thần điều hành xuyên suốt của Chính phủ hiện nay là khai thác tối đa dư địa của thị trường trong nước để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, đi đôi với ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Việc xác định thị trường nội địa là “điểm tựa quan trọng” không chỉ mang ý nghĩa ngắn hạn mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy phát triển: từ phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu sang phát triển cân bằng, dựa trên cả cầu trong nước và quốc tế. Để hiện thực hóa định hướng này, ngành Công Thương đang tập trung vào ba trụ cột: ổn định thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và tái cấu trúc hệ thống phân phối.

Trong đó, điều hành giá các mặt hàng chiến lược như xăng dầu tiếp tục được thực hiện linh hoạt, bám sát biến động thế giới, kết hợp sử dụng Quỹ bình ổn để hạn chế tác động lan tỏa tới chi phí sản xuất và tiêu dùng.

Song song, cơ quan quản lý tăng cường làm việc với các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng nhằm kiểm soát chi phí, hạn chế tăng giá bán. Với các mặt hàng đầu vào quan trọng như phân bón, định hướng ưu tiên cung ứng cho thị trường nội địa cũng được nhấn mạnh nhằm ổn định sản xuất nông nghiệp.

Ở khâu phân phối, doanh nghiệp bán lẻ được khuyến khích chủ động đàm phán với nhà cung cấp để giãn lộ trình điều chỉnh giá, qua đó hỗ trợ người tiêu dùng và duy trì sức mua.

Dù sức cầu đang phục hồi, nhưng một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường bán lẻ hiện nay vẫn nằm ở chi phí phân phối và tổ chức hệ thống bán hàng. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS. TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định, hạn chế lớn của doanh nghiệp trong nước là chưa xây dựng được mạng lưới phân phối hiệu quả về chi phí. 

Giải pháp được đề xuất là phát triển các mô hình phân phối có chi phí thấp hơn, như hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại ưu đãi cho hàng nội địa, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Đây sẽ là kênh quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng với mức giá hợp lý hơn.

Bên cạnh đó, cần khai thác hiệu quả hơn các kênh phân phối hiện hữu. Thực tế cho thấy, nhiều chợ truyền thống và hệ thống bán lẻ hiện đại vẫn đang bị hàng nhập khẩu chiếm ưu thế, phản ánh sự yếu kém trong tổ chức thị trường của doanh nghiệp trong nước.

Một vấn đề khác là quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết. Khi không đạt được lợi thế quy mô, chi phí sản xuất cao sẽ kéo theo giá bán cao, làm giảm sức cạnh tranh. Do đó, thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp để hình thành chuỗi cung ứng lớn là yêu cầu cấp thiết.

Theo PGS. TS Nguyễn Thường Lạng, trong ngắn hạn, kích cầu tiêu dùng nội địa tiếp tục là giải pháp then chốt để duy trì đà tăng trưởng bán lẻ. Các chương trình kết nối cung – cầu, đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối cần được triển khai mạnh mẽ hơn nhằm giảm chi phí trung gian. Đồng thời, phát triển thương mại điện tử và logistics số sẽ giúp tối ưu hóa vận hành, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Chính sách tiền lương, thưởng, khuyến mại và bình ổn giá nếu được thực hiện đồng bộ, quy mô lớn sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm tiêu dùng.