Xuất nhập khẩu khởi sắc, đón tín hiệu vui đầu năm 2026

Ngay trong những tuần đầu của năm 2026, bức tranh xuất nhập khẩu đã xuất hiện những gam màu sáng rõ nét, bắt đầu từ sự khởi sắc của từng nhóm hàng cụ thể. Từ thủy sản, rau quả đến điện tử, dệt may, các con số tăng trưởng hai chữ số không chỉ phản ánh nhịp phục hồi của thị trường mà còn cho thấy sức bật của doanh nghiệp trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều biến động.

Đáng chú ý, ngành cá tra đang nổi lên như một điểm sáng sớm của năm mới. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong tháng 1/2026, xuất khẩu cá tra đạt hơn 177 triệu USD, tăng 33,2%. Nhu cầu gia tăng từ Trung Quốc, Nhật Bản và các nước ASEAN giúp cá tra trở thành nhóm có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong bức tranh thủy sản đầu năm. Dự kiến, kim ngạch xuất khẩu cá tra năm nay có thể đạt khoảng 2,3 tỷ USD, cao hơn mức trên 2,1 tỷ USD của năm 2025.

Không chỉ thuận lợi về thị trường, giá cá tra nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long đã tăng lên 33.000 - 34.000 đồng/kg, tạo động lực cho người nuôi sau giai đoạn dài chịu áp lực giá thấp. Tuy nhiên, cơ quan quản lý khuyến cáo cần kiểm soát sản lượng, tuân thủ thời vụ và tăng cường liên kết chuỗi để tránh rủi ro “tăng nóng, giảm sâu”.

Cùng với cá tra, sầu riêng tiếp tục ghi nhận diễn biến tích cực. Sau năm 2025 chịu ảnh hưởng từ việc siết chặt kiểm soát chất lượng của thị trường Trung Quốc, những ngày đầu năm 2026, giá sầu riêng tăng gấp đôi so với năm ngoái và cao nhất trong ba năm trở lại đây. Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau, quả tháng 1/2026 đạt 598 triệu USD, tăng 60% so với cùng kỳ 2025, trong đó phần lớn đến từ sầu riêng.

Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng đã đạt 3,86 tỷ USD, chiếm trên 47% tổng kim ngạch xuất khẩu rau, quả. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, năm 2026, nếu duy trì xu hướng thuận lợi và không phát sinh rào cản kỹ thuật mới, nhiều doanh nghiệp kỳ vọng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng có thể vượt 4 tỷ USD, góp phần hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD của toàn ngành rau quả.

Bên cạnh nông sản, nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực chính của xuất khẩu. Tính từ đầu năm đến ngày 15/2, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt gần 14 tỷ USD, tăng 49,4% so với cùng kỳ năm trước; điện thoại và linh kiện đạt 8,4 tỷ USD, tăng 18,9%. Hai nhóm hàng này chiếm lần lượt 22% và 13,2% tổng kim ngạch xuất khẩu, tức riêng đã đóng góp 35,2% quy mô xuất khẩu cả nước trong hơn một tháng đầu năm.

Thị trường Hoa Kỳ tiếp tục là điểm đến lớn nhất của nhóm máy vi tính, điện tử với 3,79 tỷ USD, tăng 72,8%; tiếp đến là Trung Quốc, EU, Hàn Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc). Với điện thoại và linh kiện, Trung Quốc là thị trường lớn nhất với 1,31 tỷ USD, tăng 117%.

Sự khởi sắc của từng mặt hàng đã nhanh chóng phản ánh vào bức tranh xuất nhập khẩu chung. Theo thống kê của Cục Hải quan - Bộ Tài chính, trong nửa đầu tháng 2/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 20,36 tỷ USD, tăng gần 13% so với nửa đầu tháng 1.

Động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ khu vực công nghiệp chế biến, đặc biệt là các mặt hàng công nghệ cao. Điện thoại và linh kiện tăng thêm 668 triệu USD, tương đương gần 33%. Dệt may đạt 1,8 tỷ USD, tăng hơn 32%, cho thấy tín hiệu cải thiện đơn hàng tại các thị trường lớn. Xuất khẩu than cũng ghi nhận mức tăng gấp hơn 10 lần kỳ trước.

Khu vực FDI đạt gần 16 tỷ USD, chiếm gần 78% tổng kim ngạch xuất khẩu, tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 2, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 130 tỷ USD, tăng gần 37% so với cùng kỳ 2025, phản ánh đà phục hồi thương mại đang được duy trì.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu trong nửa đầu tháng 2 đạt 21,31 tỷ USD, tương đương kỳ trước nhưng tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm 2025. Nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất là yếu tố chính thúc đẩy tăng trưởng. Nhập khẩu xăng dầu đạt hơn 519 triệu USD; khí hóa lỏng tăng trên 120%, phản ánh nhu cầu năng lượng gia tăng và tác động từ biến động giá năng lượng toàn cầu.

Nhóm hàng công nghệ cao có diễn biến trái chiều khi nhập khẩu máy vi tính và linh kiện tăng nhẹ, trong khi máy móc, thiết bị và điện thoại giảm so với kỳ trước. Điều này cho thấy nhịp độ nhập khẩu tư liệu sản xuất của một số ngành, đặc biệt khu vực FDI, có dấu hiệu chững lại sau giai đoạn nhập khẩu mạnh đầu năm.

Từ những tín hiệu sớm của tháng đầu năm, có thể thấy xuất nhập khẩu năm 2026 đang khởi động với nhịp độ tích cực trên cả nhóm mặt hàng nông sản và công nghiệp chế biến, chế tạo. Sự đa dạng thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do và đẩy mạnh xúc tiến thương mại tiếp tục là yếu tố hỗ trợ quan trọng.

Nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng hoá, ngay trong những ngày đầu năm mới Bính Ngọ, hàng trăm doanh nghiệp nước ngoài đến Việt Nam tham dự Triển lãm Quốc tế ngành Dệt may và Công nghệ dệt Việt Nam 2026 (VIATT 2026), mở ra cơ hội lớn cho ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Năm nay, VIATT 2026 mở rộng quy mô tăng 20% so với năm 2025, từ 15.000 m2 lên 18.000 m2, quy tụ gần 1.000 gian hàng của hơn 450 doanh nghiệp trong nước và quốc tế đến từ 21 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới thuộc các ngành hàng: may mặc; dệt gia dụng; dệt may kỹ thuật và vải không dệt; công nghệ gia công dệt và in.

Trong bối cảnh ngành dệt may Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới - giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, từ gia công sang nâng cao giá trị gia tăng, từ sản xuất truyền thống sang sản xuất xanh và thông minh, bằng cách kết nối các công ty dệt may từ khắp châu Á, châu Âu…, VIATT 2026 được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp trong lĩnh vực dệt may tại Việt Nam tham gia kết nối giao thương với doanh nghiệp quốc tế, tham gia vào chuỗi sản xuất của các hãng dệt may toàn cầu.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều lưu ý rủi ro từ biến động giá năng lượng, rào cản kỹ thuật và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn. Ông Đặng Phúc Nguyên nêu rõ, việc Trung Quốc siết chặt yêu cầu về dư lượng, đăng ký doanh nghiệp và xác nhận của cơ quan có thẩm quyền đối với nông sản là minh chứng rõ nét cho áp lực tuân thủ tiêu chuẩn.