Xuất khẩu rau quả tăng trưởng ấn tượng trong 5 tháng đầu năm 2026

Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả đạt 2,67 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhập khẩu đạt gần 1,3 tỷ USD, tăng 31%, giúp ngành duy trì xuất siêu hơn 1,37 tỷ USD.

Mặt hàng rau quả của Việt Nam chủ yếu được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc với thị phần chiếm 50% tổng giá trị xuất khẩu. Hai thị trường lớn tiếp theo là Hoa Kỳ và Hàn Quốc với thị phần lần lượt là 8,7% và 5,4%. Sầu riêng là "điểm sáng" trong hoạt động xuất khẩu khi đạt tốc độ tăng trưởng ở mức cao nhờ lợi thế sầu riêng nghịch vụ và việc mở rộng mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Bên cạnh đó, nhóm các mặt hàng truyền thống như thanh long, chuối, xoài, dừa... vẫn duy trì xuất khẩu ổn định. Đặc biệt, trái dừa được xác định là mặt hàng chiến lược trong thời gian tới.

Đáng chú ý, cơ cấu xuất khẩu đang có sự chuyển dịch tích cực sang các sản phẩm giá trị gia tăng cao. Trong đó, tỷ trọng nhóm rau quả chế biến tăng lên 35,82%, cao hơn đáng kể so với mức 29,33% cùng kỳ năm trước. Xu hướng này góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào tính mùa vụ của trái cây tươi.

Đặc biệt, việc Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch đối với bưởi và chanh trong tháng 4/2026 mở thêm dư địa lớn cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới. Bên cạnh thị trường Trung Quốc, việc lô bưởi tươi đầu tiên của Việt Nam được xuất khẩu thành công sang Australia cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam ngày càng được nâng cao.

Dù duy trì đà tăng trưởng tích cực, ngành rau quả vẫn đối mặt với không ít thách thức về vùng nguyên liệu, dịch bệnh và yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu. Thực tế tại nhiều vùng trồng chuối xuất khẩu cho thấy áp lực ngày càng lớn từ dịch bệnh và suy thoái đất canh tác. Các doanh nghiệp không chỉ phải bảo đảm sản lượng mà còn phải đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chất lượng đồng đều và sản xuất bền vững.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế không còn nằm ở quy mô diện tích mà ở khả năng quản lý vùng trồng, kiểm soát dịch bệnh và ứng dụng công nghệ trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống tưới tự động, cảm biến giám sát dinh dưỡng, công nghệ bảo quản sau thu hoạch và các giải pháp canh tác sinh học nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, chế biến sâu đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của ngành. Năm 2025, xuất khẩu rau quả chế biến lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD, tăng hơn 42% so với năm trước. Các sản phẩm như nước trái cây cô đặc, trái cây đông lạnh, sấy khô ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu.

Nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư nhà máy chế biến quy mô lớn ngay tại vùng nguyên liệu. Nhờ đó, tỷ lệ sản phẩm được đưa vào chế biến tăng lên, góp phần nâng giá trị gia tăng và giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch rộ.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, tiềm năng phát triển của ngành còn rất lớn khi hơn 70% rau quả xuất khẩu hiện vẫn ở dạng tươi. Việc mở rộng năng lực chế biến sâu sẽ giúp ngành nâng cao giá trị sản phẩm, đa dạng hóa thị trường và giảm rủi ro từ biến động thương mại.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), từ tháng 5 trở đi là thời điểm nhiều loại trái cây chủ lực như sầu riêng, vải thiều, xoài, dừa bước vào vụ thu hoạch chính. Nguồn cung dồi dào từ các vùng nguyên liệu được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu tăng mạnh trong quý II và quý III.

Theo các chuyên gia, để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD, ngành rau quả cần tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, tăng tỷ lệ chế biến sâu, phát triển logistics lạnh và chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, bền vững của thị trường quốc tế.

Với đà tăng trưởng hiện nay, cùng việc liên tục mở rộng thị trường xuất khẩu chính ngạch và gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến, ngành rau quả đang có nhiều cơ hội bứt phá, tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành ngành hàng nông sản xuất khẩu trị giá 10 tỷ USD trong những năm tới.