Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng tốc, hướng tới mốc 74 tỷ USD

Theo ông Trần Gia Long, Vụ phó Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), kinh tế thế giới 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp với những bất ổn địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, giá năng lượng duy trì ở mức cao và tăng trưởng toàn cầu suy giảm. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn có cơ hội mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tận dụng các làn sóng công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Trên cơ sở chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, các đơn vị chuyên môn đã xây dựng nhiều kịch bản tăng trưởng và triển khai đồng bộ các giải pháp thực hiện kế hoạch năm 2026.

Kết quả 5 tháng đầu năm cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Diện tích gieo cấy lúa đông xuân đạt hơn 2,93 triệu ha, sản lượng thu hoạch trên 15,24 triệu tấn, tăng khoảng 0,2% so với cùng kỳ năm trước. Chăn nuôi duy trì ổn định với tổng đàn lợn và gia cầm tăng trưởng. Lâm nghiệp ghi nhận hơn 108.000 ha rừng trồng mới tập trung, sản lượng gỗ khai thác đạt trên 8,7 triệu m³, tăng 2,9%. Thủy sản tiếp tục tăng trưởng ở cả khai thác và nuôi trồng.

Từ các kết quả đạt được, khu vực nông, lâm, thủy sản quý II/2026 dự kiến tăng khoảng 4%, cao hơn 0,2 điểm phần trăm so với kịch bản Chính phủ giao; tăng trưởng 6 tháng đầu năm ước đạt khoảng 3,8%, vượt 0,1 điểm phần trăm mục tiêu đề ra. Lãnh đạo Vụ Kế hoạch - Tài chính đánh giá, kết quả trên tiếp tục khẳng định vai trò "trụ đỡ" của ngành nông nghiệp trong bối cảnh thị trường, thiên tai, dịch bệnh và các biến động quốc tế còn nhiều khó lường. Tuy nhiên, ngành vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Chăn nuôi chịu áp lực từ chi phí đầu vào và nguy cơ dịch bệnh; xuất khẩu một số mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, hạt điều sụt giảm; ngành gỗ chịu tác động từ chính sách thuế và các quy định thương mại mới của các thị trường nhập khẩu.

Theo số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 29,82 tỷ USD, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm 2025. Xuất siêu toàn ngành đạt 7,54 tỷ USD, đóng góp quan trọng vào cân bằng thương mại quốc gia trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đang nhập siêu.

Cơ cấu thị trường xuất khẩu tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực. Trung Quốc hiện là thị trường lớn nhất, chiếm khoảng 28,4% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Trong khi đó, thị phần của Hoa Kỳ giảm khoảng 3,6%. Đáng chú ý, xuất khẩu sang châu Âu tăng lên khoảng 11,6%, phản ánh hiệu quả của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và chiến lược đa dạng hóa thị trường.

Cùng với mở rộng thị trường, công tác quản lý mã số vùng trồng tiếp tục được đẩy mạnh. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay, tính đến hết tháng 5/2026, cả nước có khoảng 9.540 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Riêng thị trường Trung Quốc đã phê duyệt 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 cơ sở đóng gói. Đối với sầu riêng, hiện có 1.191 mã số vùng trồng và 128 cơ sở đóng gói đang hoạt động. Đặc biệt, Trung Quốc đang xem xét cấp thêm 798 mã số vùng trồng và 264 cơ sở đóng gói, trong đó có 499 mã số vùng trồng sầu riêng. Đây được xem là dư địa quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Bên cạnh cơ hội thị trường, ngành nông nghiệp cũng phải chuẩn bị ứng phó với tác động của El Niño, đặc biệt tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm gồm theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn; điều chỉnh cơ cấu mùa vụ; phát triển giống cây chịu hạn, chịu mặn; đầu tư hệ thống thủy lợi và tưới tiết kiệm; đồng thời tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Theo đánh giá của Bộ, với các giải pháp đồng bộ cùng sự phục hồi của nhiều thị trường nhập khẩu, mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt từ 73 - 74 tỷ USD trong năm 2026 là hoàn toàn khả thi, tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và cân bằng thương mại của đất nước.