Xuất khẩu nông lâm thủy sản bứt tốc, tạo đà cho mục tiêu 75 tỷ USD

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản tháng 2/2026 ước đạt 4,71 tỷ USD, giảm 28,4% so với tháng trước do yếu tố mùa vụ, song vẫn tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế hai tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng 17,1%.

Trong cơ cấu ngành hàng, nông sản tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 6,09 tỷ USD, tăng 17,1%. Thủy sản đạt 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%; lâm sản đạt 2,82 tỷ USD, tăng 7,4%. Đáng chú ý, sản phẩm chăn nuôi đạt 140,7 triệu USD, tăng tới 84,3% - mức tăng cao nhất trong các nhóm hàng. Xuất khẩu các sản phẩm đầu vào sản xuất tăng 51,7%; xuất khẩu muối tăng 69%.

Kết quả này cho thấy sự phục hồi không chỉ tập trung ở một vài mặt hàng truyền thống mà diễn ra trên diện rộng, từ nông sản chủ lực đến các nhóm hàng từng có quy mô nhỏ hơn. Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu thị trường cải thiện, đặc biệt tại các thị trường lớn, cùng với sự chủ động của doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất và mở rộng thị trường.

Về thị trường xuất khẩu, châu Á tiếp tục là khu vực lớn nhất, chiếm 45,5% tổng kim ngạch. Châu Mỹ đứng thứ hai với 21%, tiếp theo là châu Âu với 15,7%. So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang châu Á tăng 27,7%; châu Mỹ tăng 10,4%; châu Âu tăng 12%; châu Đại Dương tăng 32,4%. Riêng châu Phi giảm 19,6%.

Xét theo thị trường đơn lẻ, Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu với 22,9% thị phần; Hoa Kỳ chiếm 18,7%; Nhật Bản 7,2%. Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 55,9% trong hai tháng đầu năm; Hoa Kỳ tăng 9,2%; Nhật Bản tăng 9,8%. Những con số này cho thấy sự phục hồi rõ rệt của các thị trường truyền thống, đồng thời phản ánh nỗ lực duy trì và mở rộng thị phần của doanh nghiệp Việt Nam.

Điểm sáng nổi bật trong hai tháng đầu năm là ngành rau quả. Chỉ trong 8 tuần đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đã đạt khoảng 1 tỷ USD, tăng 60% so với cùng kỳ. Riêng mặt hàng sầu riêng tháng 1 đạt hơn 117 triệu USD, tăng 275%.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, dù chưa vào chính vụ, kết quả này vẫn tích cực nhờ bài học siết chặt kiểm soát chất lượng sau sự cố tồn dư hóa chất trước đây. Doanh nghiệp hiện yêu cầu đầy đủ kết quả kiểm nghiệm trước khi thu mua và xuất khẩu, hạn chế rủi ro bị gián đoạn thị trường.

Bên cạnh chất lượng, công nghệ chế biến và hạ tầng logistics cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều doanh nghiệp tăng cường đầu tư máy móc hiện đại, mở rộng quy mô sản xuất, đồng thời tận dụng lợi thế hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện để giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian giao hàng.

“Sự kết hợp giữa nâng cao chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu và cải thiện chuỗi cung ứng đang tạo lợi thế cạnh tranh cho rau quả Việt Nam tại các thị trường khó tính, đặc biệt là châu Âu và Đông Bắc Á”, ông Đặng Phúc Nguyên chia sẻ.

Ở góc độ doanh nghiệp, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Minh Thông - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phúc Sinh cho biết, tháng 1/2026 doanh nghiệp đạt kim ngạch xuất khẩu 46 triệu USD, tăng mạnh so với mức bình quân 25 - 30 triệu USD cùng kỳ. Trước đó, tháng 12/2025, doanh nghiệp ghi nhận mức kỷ lục 50 triệu USD.

Theo ông Phan Minh Thông, thị trường đang phục hồi tích cực, song yếu tố quyết định vẫn là sự thay đổi tư duy kinh doanh. Doanh nghiệp phải chủ động nghiên cứu thị trường, thấu hiểu khách hàng và điều chỉnh chiến lược tiếp cận phù hợp với từng khu vực.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, doanh nghiệp xác định đầu tư chế biến sâu là hướng đi chiến lược. Năm 2026, Phúc Sinh dự kiến khởi động thêm ba nhà máy mới, trong đó có một nhà máy chuyên chế biến sâu hồ tiêu. Mục tiêu không chỉ gia tăng giá trị sản phẩm mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững tại các thị trường như châu Âu và Hoa Kỳ.

Song song đó, doanh nghiệp cũng chủ động mở rộng sang những thị trường từng được xem là rủi ro cao, áp dụng công cụ bảo hiểm thương mại và quản trị rủi ro để duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định.