Xuất khẩu hồ tiêu tăng tốc, doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 5/2026, xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam ước đạt 30.000 tấn, kim ngạch 196,7 triệu USD. Lũy kế 5 tháng đầu năm, ngành hàng này xuất khẩu khoảng 126.800 tấn, thu về 819,7 triệu USD, tăng 27% về lượng và tăng 18,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Dù vậy, giá xuất khẩu bình quân chỉ đạt khoảng 6.463 USD/tấn, giảm 6,5% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy đà tăng trưởng chủ yếu đến từ sản lượng xuất khẩu và khả năng mở rộng thị trường hơn là từ yếu tố giá. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ hồ tiêu lớn nhất của Việt Nam, chiếm 28,5% thị phần. Tiếp theo là Đức và Thái Lan với tỷ trọng lần lượt 5,9% và 4,9%.

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam, thị trường hồ tiêu thế giới trong tuần thứ hai của tháng 6 diễn biến tương đối cân bằng. Giá tiêu tại Indonesia và Campuchia duy trì ổn định, Malaysia và Ấn Độ giảm nhẹ, trong khi giá tiêu nội địa Việt Nam tăng nhờ nhu cầu quốc tế ổn định và tâm lý thị trường tích cực. Bối cảnh này cho thấy, cơ hội xuất khẩu vẫn rộng mở khi nhu cầu tại nhiều thị trường lớn duy trì khả quan. Tuy nhiên, sự khác biệt về diễn biến giá giữa các quốc gia sản xuất cũng đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải theo sát biến động cung - cầu toàn cầu để có chiến lược bán hàng phù hợp.

Song song với tín hiệu tích cực từ thị trường, Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam vừa phát đi cảnh báo về một doanh nghiệp nước ngoài có dấu hiệu tiềm ẩn rủi ro trong giao dịch mua bán hồ tiêu và gia vị. Theo phản ánh từ Thương vụ Việt Nam tại UAE và một số doanh nghiệp, đối tác này chủ động tìm kiếm nguồn cung hồ tiêu từ Việt Nam nhưng xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường như hồ sơ pháp lý chưa được xác minh đầy đủ, thông tin doanh nghiệp hạn chế, phương thức giao dịch thiếu minh bạch và có những yêu cầu tiềm ẩn rủi ro đối với bên bán.

Trước thực tế này, Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam khuyến nghị doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng khi tiếp xúc, đàm phán và ký kết hợp đồng với các đối tác mới. Các doanh nghiệp được khuyến cáo chủ động kiểm tra tư cách pháp nhân, giấy phép kinh doanh, địa chỉ hoạt động thực tế, năng lực tài chính và lịch sử giao dịch của đối tác thông qua hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, các tổ chức tín dụng hoặc đơn vị bảo hiểm thương mại. Bên cạnh đó, cần ưu tiên các phương thức thanh toán an toàn như thư tín dụng không hủy ngang (L/C), hạn chế giao hàng hoặc chuyển giao chứng từ gốc khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện thanh toán theo hợp đồng.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng mở rộng, các hình thức lừa đảo xuyên biên giới cũng trở nên tinh vi hơn. Những vụ việc tương tự không chỉ xuất hiện ở các thị trường mới nổi mà đã lan sang cả các thị trường lớn, truyền thống. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng phần lớn các vụ việc phát sinh từ việc doanh nghiệp chưa thẩm tra đầy đủ thông tin hoặc quá tin tưởng vào đối tác.

Theo ông, trong hoạt động thương mại quốc tế không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng doanh nghiệp có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ bằng việc chủ động xác minh đối tác, tăng cường kết nối với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài và sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp ngay từ giai đoạn đàm phán hợp đồng.

Trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 5 tháng đầu năm 2026 vượt 445 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ, việc tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do tiếp tục mở ra nhiều cơ hội cho xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam nói chung và nông sản Việt Nam nói riêng.

Tuy nhiên, nửa cuối năm 2026 được dự báo vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức khi các thị trường lớn như Hoa Kỳ và EU ngày càng siết chặt các yêu cầu về phòng vệ thương mại, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó các rủi ro về đối tác, thanh toán và tranh chấp thương mại vẫn hiện hữu.

Vì vậy, cùng với việc mở rộng thị trường và gia tăng đơn hàng, các doanh nghiệp cần coi quản trị rủi ro thương mại là một phần của chiến lược kinh doanh. Việc xây dựng quy trình thẩm định đối tác, chuẩn hóa hợp đồng, lựa chọn phương thức thanh toán an toàn và tận dụng hệ thống hỗ trợ từ các cơ quan thương vụ sẽ là "lá chắn" quan trọng giúp doanh nghiệp bảo vệ thành quả xuất khẩu và duy trì tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.