Xuất khẩu gỗ góp sức giữ đà tăng trưởng xuất khẩu hai con số

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu ở mức hai con số, coi xuất khẩu là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ngành công nghiệp gỗ tiếp tục được kỳ vọng sẽ đóng góp tích cực vào mục tiêu chung của cả nước.

Theo số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ trong tháng 5/2026 đạt 1,4 tỷ USD, giảm 8,8% so với tháng 4/2026, nhưng tăng 1,1% so với tháng 5/2025. Trong đó, trị giá xuất khẩu sản phẩm gỗ đạt 927,5 triệu USD, giảm 7,6% so với tháng 4/2026 và giảm 7,6% so với tháng 5/2025.

Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, trị giá xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 7,02 tỷ USD, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm 2025.

Kết quả này cho thấy, ngành gỗ vẫn giữ được nhịp tăng trưởng ổn định trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu chủ lực tiếp tục đối mặt với những biến động về nhu cầu và các quy định thương mại.

Động lực tăng trưởng thời gian qua chủ yếu đến từ nhóm nguyên liệu như dăm gỗ, gỗ xẻ, ván và ván sàn, cùng một số sản phẩm như ghế khung gỗ. Trong khi đó, nhóm đồ gỗ nội thất có giá trị gia tăng cao vẫn gặp khó khăn do đơn hàng từ các thị trường truyền thống phục hồi chậm.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest), công nghiệp gỗ hiện là một trong những ngành có mức xuất siêu lớn của Việt Nam. Thành quả này có được nhờ ngành đã chủ động hơn 80% nguồn nguyên liệu từ rừng trồng trong nước, qua đó giảm đáng kể lượng nguyên liệu nhập khẩu trong khi vẫn duy trì kim ngạch xuất khẩu lớn.

Ông Ngô Sỹ Hoài cho biết, việc chủ động nguồn nguyên liệu đã giúp ngành tạo ra giá trị xuất siêu đáng kể, đóng góp tích cực cho nền kinh tế cũng như cho tăng trưởng xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, để duy trì vai trò là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, doanh nghiệp gỗ đang phải đối mặt với không ít sức ép.

Theo ông Hoài, chi phí logistics tăng cao đã khiến chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng theo, làm biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp. Dù vậy, đây là khó khăn chung của nhiều ngành xuất khẩu.

Đối với ngành gỗ, những thách thức lớn hơn lại đến từ yêu cầu của thị trường quốc tế. Doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về tính hợp pháp của gỗ, truy xuất nguồn gốc, tăng trưởng xanh cũng như nhiều quy định mới từ các thị trường nhập khẩu. "Trước những áp lực đó, các doanh nghiệp trong ngành luôn động viên nhau, cùng nỗ lực để thích ứng và chúng ta đã vượt qua khá tốt", ông Ngô Sỹ Hoài chia sẻ.

Hiện nay, Hoa Kỳ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam. Theo ông Ngô Sỹ Hoài, năm 2025, Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 21,8 tỷ USD đồ gỗ nội, ngoại thất từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó Việt Nam xuất khẩu khoảng 9 tỷ USD. Thống kê của Viforest, hiện có khoảng 4-5 trong số 10 gia đình tại Hoa Kỳ đang sử dụng đồ nội thất do Việt Nam sản xuất, từ tủ bếp, bàn ghế đến giường ngủ và nội thất phòng khách. Điều này cho thấy vị thế rất lớn của ngành gỗ Việt Nam tại thị trường này.

Mặc dù vậy, các doanh nghiệp vẫn đang âm thầm tìm kiếm thị trường mới, đồng thời làm mới cách tiếp cận tại các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Theo Cục Hải quan, 4 tháng đầu năm, các thị trường thuộc Hiệp định RCEP tiếp tục duy trì đà tăng trưởng với kim ngạch gần 2 tỷ USD, tăng khoảng 17%. Trong khi đó, xuất khẩu sang khối CPTPP đạt hơn 1 tỷ USD, tăng gần 8%.

Một số thị trường châu Á cũng ghi nhận kết quả khả quan. Xuất khẩu sang Nhật Bản đạt hơn 730 triệu USD, tăng khoảng 6%. Tại khu vực ASEAN, kim ngạch đạt trên 122 triệu USD, trong đó Campuchia tăng hơn 22%, còn Lào ghi nhận mức tăng rất cao hơn 278% dù quy mô vẫn còn khiêm tốn.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, xu hướng đa dạng hóa thị trường đang giúp doanh nghiệp gỗ Việt Nam giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Bên cạnh đó, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do cũng đang tạo thêm dư địa tăng trưởng trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Theo ông Ngô Sỹ Hoài, trong bối cảnh nhiều khó khăn hiện nay, một trong những giải pháp có thể tạo tác động nhanh nhất đối với tăng trưởng xuất khẩu chính là điều chỉnh chính sách thuế theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn.

Ông cho biết, ngành gỗ đã nhiều năm kiến nghị bãi bỏ thuế xuất khẩu 25% đối với gỗ xẻ được sản xuất từ nguyên liệu gỗ tròn nhập khẩu. Theo phân tích của ông Hoài, doanh nghiệp nhập khẩu gỗ tròn từ Hoa Kỳ và châu Âu về chế biến, xẻ sấy rồi xuất khẩu nhưng vẫn phải chịu mức thuế này. Nếu chính sách được điều chỉnh, kim ngạch xuất khẩu của ngành có thể tăng thêm khoảng 400-500 triệu USD ngay lập tức.

Bên cạnh đó, một số quy định thuế khác cũng được cho là chưa hợp lý. Theo ông Hoài, sản phẩm viên nén đen hiện chịu thuế xuất khẩu 5%, trong khi viên nén trắng được áp thuế 0%, mặc dù viên nén đen chỉ bổ sung thêm công đoạn gia nhiệt để đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường có tiêu chuẩn cao.

Tương tự, sản phẩm gỗ lạng rất mỏng có giá trị gia tăng cao hiện vẫn phải chịu thuế xuất khẩu 10%. Điều này khiến hầu như không doanh nghiệp nào triển khai sản xuất, đồng nghĩa Nhà nước cũng không thu được nguồn thu đáng kể, trong khi doanh nghiệp mất cơ hội mở rộng sản xuất, người lao động mất việc làm và kim ngạch xuất khẩu không tăng.

Bên cạnh đó, ông Ngô Sỹ Hoài tiếp tục kiến nghị điều chỉnh thuế xuất khẩu đối với gỗ xẻ từ nguyên liệu nhập khẩu về mức 0%; xem xét bỏ thuế đối với viên nén đen và gỗ lạng nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất. Dự kiến, nếu những vướng mắc về chính sách thuế được tháo gỡ, ngành công nghiệp gỗ có thể tăng thêm khoảng 500-700 triệu USD kim ngạch xuất khẩu mỗi năm.