Xuất khẩu cà phê kỳ vọng vượt 8 tỷ USD

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 3/2026, xuất khẩu cà phê ước đạt 210 nghìn tấn, tương đương 956,2 triệu USD. Lũy kế quý I/2026, xuất khẩu cà phê đạt 577,3 nghìn tấn với kim ngạch 2,71 tỷ USD, tăng 12,6% về lượng nhưng giảm 6,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu là do giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh, chỉ còn khoảng 4.696,8 USD/tấn, thấp hơn 16,9% so với cùng kỳ. Diễn biến này phản ánh rõ xu hướng giảm giá trên thị trường cà phê toàn cầu khi nguồn cung được cải thiện, đặc biệt từ Brazil, trong khi nhu cầu không tăng tương ứng.

Về thị trường, Đức, Italia và Tây Ban Nha tiếp tục là ba đối tác tiêu thụ lớn nhất của cà phê Việt Nam, với thị phần lần lượt 16,4%, 8,6% và 7,6%. Trong đó, xuất khẩu sang Đức và Tây Ban Nha duy trì tăng trưởng, trong khi Italia giảm. Đáng chú ý, Trung Quốc nổi lên là thị trường tăng trưởng mạnh nhất, gấp đôi so với cùng kỳ, còn Philippines giảm sâu.

Ở thị trường nội địa, giá cà phê Tây Nguyên trong tháng 3 giảm từ 2.500-2.800 đồng/kg. Sang đầu tháng 4, giá dao động quanh 88.700 - 89.300 đồng/kg, cho thấy xu hướng giảm vẫn chi phối. Giao dịch trầm lắng khi nông dân có xu hướng giữ hàng chờ giá lên, trong khi doanh nghiệp phải linh hoạt nguồn cung, thậm chí nhập khẩu từ Brazil và Indonesia để đảm bảo thực hiện hợp đồng.

Trên thị trường thế giới, giá cà phê cũng biến động theo hướng giảm. Giá Robusta trên sàn London giảm mạnh ở nhiều kỳ hạn, trong khi Arabica tại New York cũng suy yếu. Dù yếu tố địa chính trị như gián đoạn vận tải có thể làm tăng chi phí logistics, nhưng không đủ để đảo chiều xu hướng giá trong bối cảnh dư cung toàn cầu.

Trong bối cảnh giá xuất khẩu cà phê suy giảm, bài toán nâng cao giá trị gia tăng cho ngành cà phê trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Nhiều chuyên gia cho rằng, chế biến sâu không còn là lựa chọn mà là hướng đi bắt buộc.

Tại hội thảo “Giải pháp thúc đẩy chế biến sâu để tăng giá trị cho cà phê Việt”, ông Nguyễn Quang Bình, chuyên gia thị trường cà phê, nhận định giá cà phê có thể tiếp tục giảm 20-30% trong năm 2026. Điều này khiến việc nâng tỷ lệ chế biến sâu trở thành giải pháp quan trọng để giữ lại phần giá trị gia tăng cao hơn.

Theo ông Bình, nếu tham gia được chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, doanh nghiệp có thể tiêu thụ sản lượng lớn với giá cao hơn thị trường từ 300-400 USD/tấn. Tuy nhiên, số doanh nghiệp Việt đáp ứng được các tiêu chuẩn này còn rất hạn chế. Trong khi đó, phân khúc cà phê đặc sản có thể mang lại giá trị cao hơn từ 1.000-2.000 USD/tấn vẫn chưa phát triển tương xứng.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, đặc biệt tại các thị trường lớn như EU, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và tiêu chuẩn môi trường đang trở thành rào cản lớn.

Ông Trần Văn Công, Tham tán Nông nghiệp Việt Nam tại EU cho hay, EU hiện là trung tâm tiêu thụ và chế biến cà phê lớn nhất thế giới, với kim ngạch nhập khẩu khoảng 26,33 tỷ USD mỗi năm. Việt Nam là nhà cung cấp lớn thứ hai, song đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các tiêu chuẩn “xanh” và yêu cầu minh bạch.

Thực tế, thương hiệu cà phê Việt Nam tại các thị trường cao cấp vẫn còn mờ nhạt, chưa tạo được sự nhận diện rõ ràng về xuất xứ và chất lượng. Đây là một trong những nguyên nhân khiến giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng.

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Thái Như Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam cho rằng, dù thường xuyên nhắc đến xây dựng thương hiệu doanh nghiệp và sản phẩm, nhưng Việt Nam vẫn chưa hình thành được một thương hiệu quốc gia cho cà phê Robusta, mặt hàng có sản lượng xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Theo ông Hiệp, nguyên nhân chủ yếu là do nguồn lực chưa được tập trung. Việt Nam có nhiều ngành hàng mũi nhọn nên chưa ưu tiên đúng mức cho cà phê, trong khi các quốc gia khác thường kiên định phát triển và bảo vệ thương hiệu chủ lực của họ. Vì vậy, để xây dựng thương hiệu Robusta Việt Nam, cần chủ động đầu tư và bảo vệ ngay từ sớm, thay vì chờ đến khi thị trường bị chiếm lĩnh.

Ông Hiệp nhấn mạnh, cà phê là một trong những mặt hàng chiến lược, có tính thanh khoản cao và nhu cầu ổn định trên toàn cầu. Giá cà phê phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn cung, chính sách thương mại, biến động địa chính trị… Tuy nhiên, so với trước đây, biên độ biến động giá đã phần nào được “giảm sốc” nhờ Việt Nam hình thành hệ sinh thái sản xuất – xuất khẩu tương đối hoàn chỉnh. Sau hơn 40 năm phát triển, ngành cà phê đã chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và thu nhập của người nông dân.

Dù vậy, thị trường cà phê vẫn là một trong những thị trường nhạy cảm nhất thế giới, với sự cân bằng mong manh giữa cung và cầu. Ngành đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, thiên tai, xung đột địa chính trị và biến động tài chính toàn cầu. Chỉ cần một sự kiện bất thường tại các quốc gia sản xuất lớn cũng có thể khiến giá cà phê biến động mạnh.

Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi nhanh, đặc biệt tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và khu vực Trung Đông. Diện tích cà phê chất lượng cao có xu hướng thu hẹp, ảnh hưởng đến nguồn cung. Các quy định quốc tế như EUDR của EU cũng đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, vừa tạo áp lực, vừa mở ra cơ hội nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đánh giá triển vọng niên vụ 2025-2026, ông Hiệp cho rằng, dù sản lượng tăng, giá vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định, tạo cơ sở cho kỳ vọng xuất khẩu khả quan. Tuy nhiên, thị trường vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khi chính sách thương mại giữa các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc và khu vực châu Mỹ chưa rõ ràng.

Về dài hạn, kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam trong niên vụ tới được dự báo có thể đạt trên 8 tỷ USD. Tuy nhiên, mục tiêu 10 tỷ USD là thách thức lớn trong bối cảnh hiện nay, nhất là khi các thay đổi chính sách từ các thị trường lớn có thể khiến ngành mất tới 20% giá trị xuất khẩu.