Thủy sản Việt Nam thâm nhập vào thị trường Israel

Việc Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel (VIFTA) có hiệu lực từ ngày 17/11/2024 đã đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập của Việt Nam với khu vực Trung Đông - Bắc Phi. VIFTA là hiệp định thương mại tự do (FTA) đầu tiên của Israel với một quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á, mở ra cơ hội hợp tác kinh tế thương mại và đầu tư kinh tế song phương.

Trong khuôn khổ hiệp định, lĩnh vực nông, thủy sản được đánh giá là nhóm ngành quan trọng và có tiềm năng khi Việt Nam là thị trường có nhiều lợi thế trong xuất khẩu thủy hải sản nhờ nguồn nguyên liệu dồi dào, ổn định và năng lực sản xuất, chế biến quy mô lớn. Các mặt hàng chủ lực như cá ngừ, cá tra, tôm, thủy sản đông lạnh và một số sản phẩm chế biến sâu đã đáp ứng được về mặt số lượng, chất lượng và tiến độ xuất khẩu.

Thực tế, Israel là thị trường xuất khẩu thủy hải sản lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Tây Á (Trung Đông) và đứng thứ 16 trong danh sách hơn 100 thị trường xuất khẩu thủy hải sản của Việt Nam, tính đến hết tháng 10/2024. 

Theo ông Trương Đình Hòe - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), lộ trình giảm thuế mà Hiệp định VIFTA đưa ra sẽ tạo thuận lợi lớn cho doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản. Không chỉ tại thị trường Israel, dự kiến, VIFTA còn mở ra cơ hội hợp tác với khu vực Trung Đông đầy tiềm năng thông qua cửa ngõ Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE).

Cùng quan điểm, bà Phạm Hoài Linh - Phó Trưởng phòng Tây Á châu Phi, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) - đánh giá, cơ cấu kinh tế giữa Việt Nam và Israel mang tính bổ trợ cho nhau, không cạnh tranh trực tiếp. Theo Hiệp định VIFTA, mức cam kết tự do hàng hóa thương mại giữa hai nước đều ở mức cao với tỷ lệ xóa bỏ thuế quan đến cuối lộ trình đạt 92,7% số dòng thuế phía Israel và 85,8% phía Việt Nam. 

Đáng chú ý, phần lớn các mặt hàng nông, thủy sản của Việt Nam khi xuất khẩu sang Israel đều được hưởng ưu đãi thuế. Một số mặt hàng nông sản như trứng gà, khoai tây, cà rốt, súp lơ, nấm, mật ong được phía Israel giành hạn ngạch thuế quan với thuế suất 0%.

Riêng với nhóm mặt hàng thủy sản, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang thị trường Israel đã chiếm 7% trong tổng số kim ngạch xuất khẩu của toàn thế giới. Điều này cho thấy, Hiệp định VIFTA là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai nước. 

Bà Lê Hằng - Phó Tổng Thư ký VASEP - cho biết, thị trường Israel có xu hướng nhập khẩu những mặt hàng thủy sản đông lạnh, chế biến sẵn, đặc biệt là thủy sản đóng hộp. Đây cũng là phân khúc mặt hàng mà doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng khai thác và năng lực sản xuất. Trong đó, cá ngừ là mặt hàng đóng hộp được đánh giá có khả năng xuất khẩu cao nhờ phù hợp với thói quen tiêu dùng, hệ thống phân phối bán lẻ và những ưu đãi thuế quan từ Hiệp định VIFTA.

Tuy nhiên, bà Lê Hằng cũng chỉ ra, những lợi ích từ Hiệp định VIFTA về việc giảm thuế quan, các thương mại hàng hóa, dịch vụ đầu tư hay hàng rào kỹ thuật đối với thương mại,... chỉ là “cánh cửa mở rộng” cho hàng Việt chinh phục thị trường Trung Đông. So với các thị trường lớn như EU hay Mỹ, Israel được xem là thị trường ‘ngách chiến lược’ với lợi thế về các biện pháp phòng vệ thương mại, mức độ cạnh tranh chưa quá gay gắt.

Bên cạnh đó, những đặc thù về tôn giáo và văn hóa cũng tạo ra những áp lực không nhỏ đối với doanh nghiệp Việt Nam. Ngoài ra, các yếu tố địa chính trị, xung đột khu vực và thời gian vận chuyển kéo dài cũng làm gia tăng rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến tiếp độ giao hàng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Israel.

Trước những khó khăn và thách thức nêu trên, các doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến khích chủ động tiếp cận các đầu mối hỗ trợ của Bộ Công Thương để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục, hồ sơ và thực thi các cam kết trong hiệp định VIFTA. 

Thời gian qua, Bộ Công Thương cũng đã tổ chức triển khai nhiều chương trình xúc tiến thương mại nhằm giới thiệu, quảng bá những sản phẩm xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam ở nhóm ngành nông, thủy sản như gạo, cà phê, hồ tiêu, tôm, cua, cá, thịt…. Các buổi hội thảo, lớp tập huấn chuyên đề để qua đó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực tiếp cận thị trường, đổi mới nâng cấp bao bì, quy trình sản xuất và nâng giá trị thương hiệu trên trường quốc tế. Đồng thời, giúp các doanh nghiệp tận dụng tốt những lợi thế từ hiệp định VIFTA mang lại để mở rộng thị trường xuất khẩu nông, thủy sản sang thị trường Israel và mở rộng mạng lưới đối tác xuất khẩu.

Ở góc độ hiệp hội, bà Lê Hằng khuyến nghị, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ cần tăng cường theo dõi, cập nhật thông tin chính thức từ các kênh của Bộ Công Thương và VASEP nhằm nắm bắt kịp thời các cơ hội ưu đãi thuế quan, quy định thị trường và yêu cầu cụ thể của thị trường nhập khẩu Israel. Các doanh nghiệp cần chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm từ khâu chế biến đến khâu thành phẩm đầu ra để thị trường nước ngoài có thể thấy được những thế mạnh thực sự của ngành nông nghiệp, thủy sản Việt Nam. 

Hiệp hội sẽ đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp thành viên thông qua những cập nhật thường xuyên về các thông tin chuyên sâu của các FTA, trong đó có VIFTA trên website chính thức của hiệp hội. Đồng thời, thông tin về tình hình xuất khẩu, cơ hội và thách thức tại thị trường Israel cũng được cập nhật định kỳ từ các cơ quan thương vụ và văn phòng xúc tiến thương mại.