Thương mại điện tử mở thêm kênh xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt

Thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển đang tạo thêm phương thức để doanh nghiệp tiếp cận khách hàng quốc tế, nhất là khi các nền tảng ngày càng hoàn thiện hệ thống bán hàng, thanh toán và logistics. Với doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, đây có thể là con đường rút ngắn khoảng cách với thị trường mà không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn cho hoạt động xúc tiến truyền thống.

Tuy nhiên, cơ hội từ thương mại điện tử không tự chuyển hóa thành đơn hàng. Theo các hiệp hội, để kênh xuất khẩu trực tuyến phát huy hiệu quả, hoạt động xúc tiến thương mại cần tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và nền tảng; đồng thời chú trọng dữ liệu thị trường và năng lực số của doanh nghiệp.

Từ thực tiễn triển khai các hoạt động thương mại điện tử, ông Bùi Trung Kiên - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức đang cùng tham gia hỗ trợ doanh nghiệp.

“Đề xuất thứ nhất là tăng cường kết nối giữa Cục Xúc tiến thương mại, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, các bộ, ngành và các tổ chức, hiệp hội trong việc tổ chức các sự kiện”, ông Bùi Trung Kiên đề xuất.

Theo ông, trong năm 2026, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam đã tổ chức nhiều hoạt động liên quan đến thương mại điện tử và thúc đẩy xuất khẩu, trong đó có các chương trình phối hợp với đối tác và nền tảng thương mại điện tử.

Thực tế cho thấy, các hội thảo, diễn đàn có thể giúp doanh nghiệp nhận diện xu hướng và nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, sau bước kết nối ban đầu, doanh nghiệp vẫn cần được hướng dẫn để đưa sản phẩm lên nền tảng, tiếp cận khách hàng và tổ chức quy trình xuất khẩu trực tuyến.

Đây là vấn đề đặc biệt đáng lưu ý với doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và những người bán hàng trên sàn. Khi thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng được các nền tảng tối ưu hóa về logistics và quy trình giao nhận, rào cản không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở khả năng nắm bắt thị trường và vận hành của người bán.

Cùng với việc tăng kết nối với các nền tảng thương mại điện tử, ông Bùi Trung Kiên cho rằng cần quan tâm hơn đến nguồn thông tin về thị trường. Hiện nay, hiệp hội và doanh nghiệp vẫn chủ động làm việc với các nền tảng để cập nhật nhu cầu, xu hướng tiêu dùng, nhưng mức độ chia sẻ thông tin còn hạn chế.

“Chúng tôi rất mong có cơ chế chia sẻ thông tin giữa Hiệp hội Thương mại điện tử và các hệ thống, các cơ quan về cơ sở dữ liệu của thị trường, xu hướng tiêu dùng tại địa bàn”, ông Bùi Trung Kiên nói.

Theo ông, việc tăng cường chia sẻ thông tin sẽ giúp hiệp hội và doanh nghiệp có thêm dữ liệu khi làm việc với các nền tảng, nhất là về nhu cầu tại từng thị trường. Đây cũng là vấn đề cần được quan tâm khi hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ tham gia xuất khẩu trực tuyến.

Đối với ngành gỗ và thủ công mỹ nghệ, yêu cầu số hóa thông tin doanh nghiệp cũng đang trở nên rõ nét hơn khi thương mại điện tử xuyên biên giới mở rộng. Trao đổi với Báo Công Thương, ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Gỗ và Thủ công mỹ nghệ Đồng Nai cho rằng, trước hết các hiệp hội cần chủ động chuẩn hóa thông tin về doanh nghiệp hội viên, từ năng lực sản xuất đến danh mục sản phẩm.

“Tôi cho rằng các hiệp hội cần xây dựng cơ sở dữ liệu hội viên đầy đủ, cập nhật thông tin về năng lực sản xuất cũng như các sản phẩm của doanh nghiệp. Những thông tin này cần được đăng tải trên website của hiệp hội để các đối tác nước ngoài có thể dễ dàng tìm hiểu và tiếp cận”, ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết.

Với ngành gỗ, đây không chỉ là giải pháp phục vụ hoạt động quảng bá. Một cơ sở dữ liệu được cập nhật sẽ giúp đối tác nước ngoài có thêm thông tin để đánh giá năng lực nhà cung cấp, tìm kiếm sản phẩm phù hợp và chủ động kết nối với doanh nghiệp.

Cách làm này cũng giúp kéo dài hiệu quả của các chương trình xúc tiến thương mại. Sau một hội chợ hoặc cuộc kết nối trực tiếp, thông tin doanh nghiệp vẫn có thể được duy trì trên môi trường số để đối tác tiếp tục tìm hiểu và trao đổi.

Thương mại điện tử không đồng nghĩa với việc thay thế các hình thức xúc tiến thương mại truyền thống. Với ngành gỗ và thủ công mỹ nghệ, hội chợ, triển lãm quốc tế vẫn là kênh quan trọng để doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, gặp gỡ đối tác và trực tiếp nắm bắt xu hướng thị trường.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, hiệp hội tiếp tục giữ vai trò cầu nối để hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các chương trình này. “Đối với các chương trình xúc tiến thương mại quốc tế, Hiệp hội Gỗ và Thủ công Mỹ nghệ Đồng Nai luôn đóng vai trò là cầu nối, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các hội chợ, triển lãm quốc tế cũng như các chương trình xúc tiến thương mại”, ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết.

Bên cạnh đó, hiệp hội chủ động làm việc với các đơn vị tổ chức để đề xuất chính sách ưu đãi về chi phí, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp đăng ký gian hàng, giới thiệu sản phẩm và mở rộng cơ hội kết nối với khách hàng quốc tế.

Từ thực tế này, xúc tiến thương mại trực tiếp và thương mại điện tử có thể bổ trợ cho nhau. Hội chợ, triển lãm tạo điểm gặp và cơ hội xây dựng quan hệ; trong khi nền tảng số giúp doanh nghiệp duy trì sự hiện diện, cung cấp thông tin sản phẩm và tiếp tục trao đổi với đối tác sau sự kiện.

Một vấn đề khác đặt ra là năng lực thương mại điện tử giữa các địa phương còn có khoảng cách. Theo chia sẻ của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, hoạt động thương mại điện tử hiện vẫn tập trung đáng kể tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương có điều kiện phát triển tốt hơn.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp tại các địa phương, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, sở hữu sản phẩm có tiềm năng nhưng chưa có đủ kỹ năng để khai thác các nền tảng số và tiếp cận khách hàng quốc tế.

Vì vậy, đào tạo cần trở thành một cấu phần của xúc tiến thương mại điện tử. Nội dung hỗ trợ không chỉ dừng ở giới thiệu nền tảng mà cần giúp doanh nghiệp hiểu thị trường, chuẩn hóa thông tin sản phẩm, xây dựng gian hàng, tiếp cận khách hàng và tổ chức bán hàng xuyên biên giới.

Cùng với đó, việc kết hợp thương mại điện tử với quảng bá du lịch và sản phẩm địa phương cũng mở ra hướng đi mới. Những sản phẩm mang đặc trưng vùng miền, gắn với câu chuyện văn hóa có thể tiếp cận du khách tại Việt Nam trước khi tiếp tục được quảng bá trên môi trường số.

Khi dữ liệu thị trường, thông tin doanh nghiệp và năng lực số được kết nối, thương mại điện tử sẽ không chỉ là một kênh bán hàng mới mà còn trở thành một công cụ hỗ trợ xúc tiến thương mại. Đây là hướng để hoạt động xúc tiến tiến gần hơn tới nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường, đồng thời mở rộng cơ hội xuất khẩu cho những doanh nghiệp chưa có điều kiện tham gia sâu vào các kênh truyền thống.