Thị trường nội địa: Bán lẻ được kỳ vọng vào 'guồng' tăng trưởng 13 - 15%

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 2/2026 ước đạt 613 nghìn tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ. Lũy kế 2 tháng đầu năm, đạt khoảng 1.236 nghìn tỷ đồng, tăng 7,5%. Trong khi đó, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2 tăng hơn 1,1% so với tháng trước và tăng gần 3,4% so với cùng kỳ; lạm phát cơ bản tăng gần 3,5%.

Những con số này cho thấy sức cầu thị trường nội địa đang phục hồi theo hướng tích cực, song vẫn chưa tạo được sự bứt phá rõ rệt. Mức tăng 7,5 - 8% là khả quan nếu so trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, nhưng để đóng góp quyết định cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của GDP, tiêu dùng trong nước cần một nhịp tăng mạnh hơn, bền vững hơn.

Trong cơ cấu GDP, tiêu dùng nội địa chiếm khoảng 60%, đầu tư công chiếm gần 30%. Xuất nhập khẩu, tiêu dùng nội địa và đầu tư công tạo thành “ba chân kiềng” của tăng trưởng. Nếu xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào thị trường bên ngoài, thì tiêu dùng trong nước chính là không gian tăng trưởng mà Việt Nam có thể chủ động khai thác. Vấn đề đặt ra, làm thế nào để thị trường nội địa thực sự trở thành động lực tăng trưởng chủ lực, không chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ.

Trao đổi bên lề Hội nghị ký kết hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 giữa Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam và Hiệp hội Cửa hàng tiện lợi quốc gia Hoa Kỳ, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Việt Nam đạt khoảng 7 triệu tỷ đồng, tăng gần 10% so với năm trước. Đây là mức tăng trưởng rất ấn tượng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, cho thấy sức cầu nội địa tiếp tục là điểm tựa quan trọng của nền kinh tế.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, ngành bán lẻ được đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng từ 13 - 15%/năm, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng chung của nền kinh tế ở mức 2 con số theo định hướng của Trung ương. Đây là mục tiêu cao, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ chính sách đến thực thi.

Theo các chuyên gia trong ngành, mục tiêu tăng trưởng từ 13 - 15%/năm của ngành bán lẻ cao hơn đáng kể so với mức tăng 10,5 - 11,5%/năm đến năm 2030 được nêu trong Quyết định số 2326/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam. Trong bối cảnh Chính phủ quyết tâm đạt tăng trưởng kinh tế 2 con số từ năm 2026, yêu cầu nâng trần tăng trưởng bán lẻ là cần thiết.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu kiên định mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng từ 10% trở lên, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Bộ Công Thương được giao chủ trì đề xuất phát động “Tuần mua hàng tiêu dùng Việt Nam”, đẩy mạnh khuyến mại, kích cầu, phấn đấu tổng mức bán lẻ tăng 13 - 15%.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cho hay, nhìn từ góc độ chính sách, đây không chỉ là một chỉ tiêu kinh tế đơn thuần, mà còn là thông điệp về việc tái định vị thị trường nội địa như một trụ cột tăng trưởng, thay vì chỉ là “phao đỡ” khi xuất khẩu gặp khó.

Tuy nhiên, mục tiêu cao luôn đi kèm áp lực lớn. Phần lớn doanh nghiệp bán lẻ trong nước còn hạn chế về vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ, manh mún vẫn phổ biến, đặc biệt ở khu vực nông thôn. Hạ tầng thương mại và logistics chưa đồng bộ, làm tăng chi phí lưu thông, giảm sức cạnh tranh của hàng Việt.

Sự hiện diện ngày càng sâu rộng của các tập đoàn bán lẻ nước ngoài cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cho doanh nghiệp nội. Nếu không chuyển đổi kịp thời, doanh nghiệp Việt có thể mất lợi thế ngay trên sân nhà. Mặt khác, tăng trưởng cao bền vững không thể chỉ trông vào các đợt giảm giá hay khuyến mại ngắn hạn. Điều thị trường cần hơn là một nền tảng đủ vững để sức mua được nuôi dưỡng dài hơi.

Thực tế cho thấy, giai đoạn 2015 - 2025, thị trường bán lẻ Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn phương thức vận hành. Hệ thống phân phối chuyển dịch rõ nét từ truyền thống sang hiện đại với sự mở rộng của siêu thị, trung tâm thương mại, chuỗi cửa hàng tiện lợi. Thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt bùng nổ, góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng.

Trong thời gian tới, cùng với các chủ trương, chính sách lớn đã được Chính phủ phê duyệt như Chiến lược phát triển thương mại trong nước, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, mục tiêu tăng trưởng của ngành bán lẻ là khả thi. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, cần tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, phát triển bán lẻ phải đi đôi với nâng cao năng lực quản trị và chất lượng nguồn nhân lực. Doanh nghiệp bán lẻ cần được đào tạo bài bản, nâng cao kỹ năng quản lý, ứng dụng công nghệ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Thứ hai, phát triển bán lẻ bền vững theo hướng xanh, sạch, thân thiện môi trường. Điều này không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Ngành cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, quản trị tồn kho và cá nhân hóa dịch vụ.

Thứ ba, cần quan tâm hơn đến thị trường vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo. Hiện đại hóa hạ tầng thương mại tại các khu vực này không chỉ mở rộng không gian tăng trưởng mà còn bảo đảm công bằng trong tiếp cận hàng hóa, dịch vụ của người dân.

“Với các giải pháp đồng bộ đang được triển khai, chúng tôi kỳ vọng ngành bán lẻ sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn tới”, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn cho hay.

Một yếu tố khác có ý nghĩa lâu dài hơn cả đó là niềm tin. Trong môi trường tiêu dùng hiện đại, minh bạch trở thành “giấy thông hành” của hàng hóa. Truy xuất nguồn gốc vì thế không chỉ phục vụ xuất khẩu, mà cần trở thành chuẩn mực ngay tại thị trường trong nước. Khi người tiêu dùng có thể biết rõ sản phẩm đến từ đâu, được sản xuất như thế nào, họ sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho những thương hiệu đáng tin cậy. 

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ giúp thị trường nội địa vì thế không chỉ được mở rộng theo chiều rộng, mà còn cần được đào sâu theo chiều chất lượng, xanh hơn, sạch hơn, minh bạch hơn.

Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh nhận định, CPI hai tháng đầu năm tăng gần 3,4% cho thấy áp lực lạm phát vẫn cần được theo dõi sát. Kích cầu phải đi cùng ổn định vĩ mô; tăng trưởng phải gắn với kiểm soát giá cả và bảo đảm cân đối cung - cầu. Mục tiêu 13 - 15% chính là phép thử về khả năng phối hợp chính sách, về sức bền của doanh nghiệp và về niềm tin của người tiêu dùng.

Nếu làm tốt, thị trường khoảng 100 triệu dân sẽ không chỉ là “vùng đệm” trước biến động bên ngoài, mà trở thành động lực tăng trưởng thực sự. Và khi tiêu dùng nội địa đủ mạnh, kết hợp với đầu tư và xuất khẩu, mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa.