Thép thô tăng trưởng 28%, thêm động lực cho công nghiệp chế tạo

Theo thông tin từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 7 tháng năm 2026, sản xuất thép thô của cả nước đạt 17,92 triệu tấn, tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ tăng trưởng này vượt xa mức tăng trưởng chung của ngành công nghiệp chế biến - chế tạo (khoảng 12%) và toàn ngành công nghiệp (11,4%).

Đối với phân khúc thép thành phẩm các loại, tính chung 7 tháng, tổng sản lượng sản xuất đạt 21,4 triệu tấn, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2025. Tình hình tiêu thụ thép thành phẩm cũng đạt kết quả khả quan với 21,186 triệu tấn, tăng 15,6% so với cùng kỳ.

Dù bức tranh tổng thể ghi nhận mức tăng trưởng tích cực từ thép xây dựng và thép cuộn cán nóng (HRC), thị trường vẫn ghi nhận sự phân hóa. Tôn mạ và thép cán nguội rơi vào tình trạng sụt giảm cả ở khâu sản xuất lẫn tiêu thụ, trong đó sản xuất tôn mạ giảm 13,5% và thép cán nguội giảm 10,2%.

Về cơ cấu thị trường, khối ASEAN tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của thép Việt Nam với tỷ trọng 31,33%. Các thị trường chủ lực tiếp theo gồm Liên minh châu Âu - EU (17,5%), Hoa Kỳ (13,64%), Brazil (8,14%) và Ấn Độ (6,18%).

Tính riêng tháng 7, sản lượng sản xuất thép thành phẩm toàn ngành trong tháng đạt 3,1 triệu tấn, tăng 16,8% so với tháng 7/2025. Đặc biệt, sản lượng bán hàng thép thành phẩm đạt 3,2 triệu tấn, tăng vọt 24,2% so với cùng kỳ năm trước.

Báo cáo ngành xây dựng và thép mới đây của MBSResearch cho thấy, dự báo cả năm 2026, tiêu thụ nội địa tăng 13% so với cùng kỳ, đạt 27 triệu tấn. Trong đó, thép xây dựng đạt 14,5 triệu tấn (+18% so với cùng kỳ) nhờ nguồn cung bất động sản cải thiện và giải ngân đầu tư công mạnh mẽ. Sản lượng HRC nội địa tăng 15% so với cùng kỳ nhờ nhà máy Dung Quất 2 (DQ2) đi vào vận hành (đóng góp khoảng 5 triệu tấn HRC/năm) và thép nội địa gia tăng thị phần.

Dự báo, trong năm 2027, tiêu thụ toàn ngành dự báo tiếp tục tăng 10% so với cùng kỳ, đạt gần 31 triệu tấn nhờ duy trì giải ngân đầu tư công và tập trung triển khai các dự án bất động sản cho thuê.

Theo đánh giá của VSA, trong thời gian tới, ngành thép Việt Nam tiếp tục đối mặt với các thách thức về dư thừa công suất toàn cầu kéo theo chủ nghĩa bảo hộ nội địa tại các thị trường xuất khẩu thép.

Bên cạnh đó, áp lực giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với cam kết của Chính phủ tại COP26, cơ chế carbon xuyên biên giới bắt đầu có hiệu lực tại EU (CBAM) và dần trở nên phổ biến, phụ thuộc vào nguồn nguyên nhiên liệu thô nhập khẩu. Ngành thép Việt Nam vì vậy sẽ phải chịu thêm áp lực trong việc chuyển đổi công nghệ, giảm phát thải và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường tại các thị trường quốc tế.

Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức cuối tháng 6/2026, ông Đinh Quốc Thái - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam cho biết, dù phải đối mặt với nhiều khó khăn từ suy thoái kinh tế toàn cầu, xung đột địa chính trị kéo dài và những biến động của thị trường thế giới, nền kinh tế Việt Nam vẫn được đánh giá có nhiều điểm sáng so với khu vực ASEAN. Đây là cơ sở để ngành thép tiếp tục kỳ vọng vào sự phục hồi rõ nét trong năm 2026, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra.

Để hỗ trợ ngành thép phát triển bền vững trong giai đoạn tới, Hiệp hội Thép Việt Nam cho rằng cần tập trung vào hai nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, bảo vệ thị trường nội địa trước áp lực thép giá rẻ từ bên ngoài tràn vào thị trường Việt Nam. Thứ hai, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu chất lượng cao, giảm thiểu các rào cản thương mại.

Từ thực tiễn hoạt động của ngành, Hiệp hội Thép Việt Nam kiến nghị xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư, thúc đẩy sản xuất trong nước và bảo vệ ngành thép theo hướng phù hợp, lâu dài; sớm ban hành các quy định về quản lý chất lượng thép nhập khẩu, trong đó yêu cầu sản phẩm nhập khẩu phải có chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn của Việt Nam trước khi lưu thông trên thị trường.

Bên cạnh đó, Hiệp hội đề xuất tăng cường điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại nhằm hạn chế cạnh tranh không lành mạnh; hỗ trợ doanh nghiệp thép ứng phó hiệu quả với các vụ việc phòng vệ thương mại, duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Hiệp hội cũng kiến nghị nghiên cứu xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các sản phẩm thép; đồng thời tăng cường công tác cảnh báo, dự báo xu hướng thị trường hàng hóa để hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, để chuyển hóa lợi thế về sản lượng thành năng lực cạnh tranh thực chất, ngành thép Việt Nam, các doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư chiều sâu vào công nghệ luyện kim hiện đại; phát triển các dòng thép chất lượng cao, thép chuyên dụng và thép xanh đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp thép với các ngành cơ khí chế tạo, đóng tàu, năng lượng và công nghiệp hỗ trợ, qua đó hình thành hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ, bền vững và có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Dưới góc độ doanh nghiệp, đơn cử như Tập đoàn Hòa Phát hiện đã sản xuất được đầy đủ các loại thép đáp ứng mọi nhu cầu của nền kinh tế, đồng thời đẩy mạnh đầu tư theo chiều sâu, sản xuất các loại thép cơ khí chế tạo phục vụ cho các ngành công nghiệp cơ khí chế tạo, năng lượng, công nghiệp đóng tàu, công nghiệp quốc phòng. Nhà máy ray đường sắt cao tốc của Hòa Phát sẽ xuất xưởng sản phẩm chất lượng tương đương với thế giới vào đầu năm 2027.

Trả lời phóng viên Báo Công Thương, TS. Phan Đăng Phong - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí nhấn mạnh, giai đoạn tiếp theo đối với các doanh nghiệp thép lớn không chỉ là tăng sản lượng, mà phải hướng tới nâng cao chất lượng vật liệu, phát triển thép chế tạo chuyên dụng, thép hợp kim, thép siêu bền và thép xanh. Đây mới là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi xanh và công nghiệp công nghệ cao hiện nay.