Thành lập thành phố Đồng Nai: Hội tụ tiềm năng, nâng tầm vị thế

Tiềm năng và sức bật

Đồng Nai đã chính thức được công nhận là đô thị loại I. Để đạt được các tiêu chí đô thị loại I và được nâng lên thành phố, Đồng Nai đã có những tích lũy căn bản, phát huy lợi thế, tiềm năng để bứt phá, tạo sức bật toàn diện xứng tầm vị thế mới. Theo PGS, TS Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn, đại biểu Quốc hội khóa XVI: Đồng Nai có vị trí địa chính trị đặc biệt quan trọng, là cửa ngõ giao thương quốc tế phía Nam và điểm giao thoa của các hành lang kinh tế trọng điểm, kết nối trực tiếp với TP Hồ Chí Minh. Đồng Nai không chỉ là một tỉnh công nghiệp năng động mà còn giữ vai trò cầu nối huyết mạch giữa Đông Nam Bộ với các vùng kinh tế chiến lược trên cả nước.

Đường cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây đang được mở rộng, góp phần phát triển hạ tầng Đồng Nai. Ảnh: NGUYỄN VƯƠNG

Sau sáp nhập, Đồng Nai có không gian phát triển rộng với quy mô diện tích hơn 12.737km², dân số gần 4,5 triệu người (đứng thứ 3 cả nước), 95 đơn vị hành chính cấp xã (trong đó có 33 phường). Quy mô nền kinh tế lớn, nền tảng vững chắc, với tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) năm 2025 đạt khoảng 678.000 tỷ đồng (chỉ sau Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng); GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 153 triệu đồng; cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh sang công nghiệp-dịch vụ hiện đại. Thu ngân sách năm 2025 đạt gần 103.000 tỷ đồng. Đây là những số liệu ấn tượng góp phần giúp Đồng Nai đạt được các tiêu chí quy định.

Một lợi thế lớn của Đồng Nai đó là hệ thống các khu công nghiệp, cụm công nghiệp phát triển mạnh mẽ với 58 khu công nghiệp, thu hút gần 2.300 dự án đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đăng ký hơn 44 tỷ USD. Sắp tới, Đồng Nai sẽ có 89 khu công nghiệp, 1 khu kinh tế và 1 khu công nghệ cao. Các khu công nghiệp không chỉ đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động. Theo PGS, TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, Đồng Nai không chỉ có thế mạnh phát triển công nghiệp, dịch vụ hiện đại, là trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng mà còn có lợi thế thiên nhiên, di tích lịch sử phong phú để phát triển văn hóa, du lịch. Điển hình như: Khu bảo tồn thiên nhiên-văn hóa Đồng Nai; Vườn quốc gia Cát Tiên với thảm động-thực vật được bảo tồn gần như nguyên vẹn; núi Chứa Chan, núi Bà Rá, hồ Trị An và sông Đồng Nai đang được đánh thức tiềm năng với các khu đô thị, cảng ven sông hiện đại, đẳng cấp.

Song, điểm nhấn tạo nên sức bật cho Đồng Nai chính là hạ tầng giao thông hiện đại, đa phương tiện, gồm 5 loại hình: Hàng không, đường bộ cao tốc, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng hải. Trong đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ là một trong những trung tâm trung chuyển hàng không lớn của khu vực châu Á-Thái Bình Dương, tạo bước ngoặt về năng lực kết nối quốc tế, logistics và thu hút đầu tư cho Đồng Nai.

Cùng với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược của tỉnh đang được đầu tư đồng bộ, hiện đại với mạng lưới cao tốc và đường vành đai, kết nối giữa Đồng Nai với các trung tâm kinh tế lớn, các cảng biển quốc tế và vùng động lực của cả nước. Đồng chí Nguyễn Kim Long, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai khẳng định: Với vị trí chiến lược, quy mô dân số, tỷ lệ đô thị, điều kiện kinh tế, tầm nhìn quy hoạch, đặc biệt là hạ tầng giao thông... Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ yếu tố, tiêu chí của một thành phố, đô thị tiềm năng, đa trung tâm, đa chức năng và có tính lan tỏa mạnh trên phạm vi vùng phía Nam và cả nước.

Trung tâm kết nối, nâng cao đời sống nhân dân

Bản chất của việc thành lập TP Đồng Nai là kiến tạo một mô hình quản trị tương xứng với quy mô và trình độ phát triển thực tế; đồng thời tạo động lực phát triển mới không chỉ cho Đồng Nai mà còn đóng góp thiết thực cho khu vực miền Nam và cả nước. Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương, nhằm đưa Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ cùng phát triển với TP Hồ Chí Minh, đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, giữ vai trò là trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế.

Một góc đô thị phường Trấn Biên (Đồng Nai). Ảnh: CÔNG NGHĨA

Theo GS, TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh), việc nâng cấp đơn vị hành chính sẽ nâng tầm vị thế của Đồng Nai, tạo thế và lực rộng lớn hơn, tiềm năng mạnh hơn cho địa phương để tiếp tục phát triển vượt bậc; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng cơ chế phát triển, thu hút đầu tư và đẩy mạnh hạ tầng. Đây cũng là điều kiện để Đồng Nai hỗ trợ các tỉnh, thành phố khác, tạo lập không gian kinh tế, đô thị của vùng và tiếp tục đóng góp lớn hơn cho đất nước.

Để xứng tầm cực tăng trưởng, kết nối kinh tế vùng, UBND tỉnh Đồng Nai xác định tập trung vào các giải pháp trọng tâm, trong đó ưu tiên phát triển mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, dữ liệu làm tài nguyên chiến lược. Đồng chí Nguyễn Văn Út, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai chia sẻ: Tỉnh sẽ phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, mới và khả năng cạnh tranh quốc tế; đẩy mạnh kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, có tính kết nối cao, nhất là kết nối với sân bay Long Thành; tổ chức không gian phát triển theo mô hình đa trung tâm, đa cực tăng trưởng, phát triển các hành lang kinh tế chiến lược, liên kết chặt chẽ với TP Hồ Chí Minh và các vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và quốc tế...

Vấn đề quan trọng là, khi thành lập TP Đồng Nai, cùng với phát triển hạ tầng kinh tế, đóng góp hiệu quả cho sự phát triển kinh tế-xã hội của vùng Đông Nam Bộ và cả nước, thì chất lượng sống của người dân phải được nâng lên, bởi với họ, việc thay đổi không nằm ở khái niệm hành chính mà hiện diện trong từng điều kiện sống cụ thể. Điều đó có nghĩa là người dân phải được thụ hưởng giá trị mà thành phố mang lại hơn hẳn so với trước, như: Đường sá thuận lợi hơn, môi trường sạch hơn, dịch vụ công cộng đầy đủ hơn, quản lý, điều hành chuyên nghiệp hơn... và cuối cùng là mặt bằng chất lượng sống được nâng lên. Đó là điều mà người dân mong đợi!

Đồng chí Vũ Hồng Văn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai nhấn mạnh: Việc thành lập TP Đồng Nai là yêu cầu khách quan trong quá trình phát triển và đô thị hóa mạnh mẽ của tỉnh Đồng Nai. Đây còn là giải pháp quan trọng để phát huy đầy đủ tiềm năng, lợi thế và vai trò của địa phương, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy liên kết vùng, mở rộng hội nhập, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, góp phần cùng đất nước phát triển hùng cường trong kỷ nguyên mới.