Tăng trưởng 10%: Doanh nghiệp nhà nước 'lĩnh ấn tiên phong'

Thủ tướng Chính phủ vừa ký Công điện số 06/CĐ-TTg ngày 24/1/2026 về việc đẩy mạnh một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026. Một trong những yêu cầu nổi bật là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt, nâng cao năng lực quản trị, hiệu quả sản xuất kinh doanh, phấn đấu tăng trưởng sản lượng hoặc doanh thu năm 2026 từ 10% trở lên; đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm được giao và tiếp tục đề xuất các dự án đầu tư mới.

Với yêu cầu các tập đoàn kinh tế tăng trưởng sản lượng hoặc doanh thu 10% trở lên tại Công điện số 06/CĐ-TTg của Thủ tướng, có thể nói đây là yêu cầu cao nhưng hoàn toàn có tính khả thi trong bối cảnh nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.

Đây cũng là sứ mệnh đặt lên vai doanh nghiệp nhà nước và đã đến lúc khối doanh nghiệp này thể hiện rõ nét, sâu sắc vai trò dẫn dắt.

PGS.TS Nguyễn Bá Minh, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính thuộc Học viện Tài chính cho rằng, các doanh nghiệp nhà nước hiện nay hiện diện ở các ngành chủ chốt của nền kinh tế. Có thể kể đến: Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tổng Công ty Hàng không Việt Nam... Cần khẳng định rằng, đây là những lĩnh vực vô cùng quan trọng, mang tính hệ thống, xương sống của cả nền kinh tế. Các quyết sách đầu tư của những tập đoàn, doanh nghiệp này có tác động lan tỏa trực tiếp đến các thành phần kinh tế khác cũng như cấu trúc tăng trưởng. Do đó việc các tập đoàn kinh tế lớn tăng trưởng trên 10% có hai ý nghĩa rất lớn.

Một là đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nền kinh tế mà Đảng, Nhà nước đã đặt ra.

Hai là, việc tăng trưởng của khối doanh nghiệp nhà nước sẽ tác động trực tiếp và gián tiếp đến khối doanh nghiệp tư nhân từ đó dẫn dắt, cộng hưởng tạo ra sức mạnh, hướng đến mục tiêu tăng trưởng chung. Vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước cũng được Đảng nêu rõ tại Nghị quyết 79 –NQ/TW (Nghị quyết 79) của Bộ Chính trị ban hành ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước. Theo đó, đến năm 2030 phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào một số chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế.

Theo PGS.TS Nguyễn Bá Minh về yêu cầu tăng trưởng 2 con số đối với doanh nghiệp nhà nước trong năm 2026 và những năm tiếp theo là có cơ sở để thực hiện.

Thứ nhất, về mặt thể chế, Nghị quyết 79 mang tính chiến lược đã mở ra không gian phát triển mới cho khu vực doanh nghiệp Nhà nước. Nghị quyết này giải quyết nhiều điểm nghẽn, trong đó đối với các doanh nghiệp nhà nước có 3 nội dung cốt lõi.

Một là về cơ chế tài chính, việc cho phép dùng toàn bộ nguồn thu cổ phần hóa và tăng tỷ lệ lợi nhuận để lại là bước ngoặt xóa bỏ cơ chế "xin - cho" về vốn, tăng tiềm lực tài chính cho doanh nghiệp nhà nước. Hai là, cam kết vốn cho các dự án trọng điểm xóa rào cản lo thiếu vốn khi khi triển khai các dự án trọng điểm mang tính chiến lược nhưng rủi ro cao hoặc hoàn vốn chậm. Ba là, cải cách tiền lương và quản trị giúp doanh nghiệp nhà nước tăng sức cạnh tranh trên thị trường lao động, đồng thời tạo động lực trực tiếp cho ban điều hành.

Bên cạnh Nghị quyết 79, hàng loạt nghị quyết khác như: Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 ... cũng là những nền tảng thể chế để doanh nghiệp nhà nước có cơ hội phát triển.

Thứ 2, bước sang năm 2026, bức tranh kinh tế vĩ mô của Việt Nam không còn gói gọn trong bài toán "phòng ngự" trước các cú sốc bên ngoài, mà chuyển mình sang trạng thái chủ động kiến tạo tăng trưởng. Với mức tăng trưởng 8,02% năm 2025, thặng dư thương mại, chỉ số công nghiệp, tiêu dùng, bán lẻ ... tăng trưởng tốt là nền tảng, điểm tựa vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026.

Về lạm phát, với dự báo CPI 2026 duy trì quanh ngưỡng 4% (thấp hơn mục tiêu Quốc hội đề ra) là mức lạm phát mục tiêu lý tưởng để kích thích sản xuất mà không làm xói mòn sức mua của người dân. "Tôi cho rằng năm 2026, lạm phát tiếp tục duy trì ở mức này và không quá đáng lo ngại", PGS.TS Nguyễn Bá Minh nhấn mạnh.

Về tỷ giá, trên thị trường ngoại hối, khi áp lực từ đồng USD dần hạ nhiệt nhờ lộ trình nới lỏng tiền tệ của Fed, VND đứng trước cơ hội xác lập một mặt bằng cân bằng mới. Tuy nhiên, thay vì dựa vào các biện pháp can thiệp hành chính, dư địa ổn định tỷ giá sẽ đến từ nội lực: thặng dư thương mại bền vững và dòng vốn FDI chất lượng cao đổ vào các ngành công nghệ lõi.

Lạm phát và tỷ giá trong tầm kiểm soát sẽ tạo dư địa cho điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ linh hoạt hoạt hỗ trợ tăng trưởng.

Việc đẩy mạnh đầu tư công vốn là động lực tăng trưởng truyền thống cũng sẽ giúp các doanh nghiệp nhà nước có dư địa tăng trưởng bởi hàng hóa của khối doanh nghiệp này cũng là nguyên liệu đầu vào cho nhiều hoạt động đầu tư công. 

Tựu trung lại, theo PGS.TS Nguyễn Bá Minh, việc yêu cầu doanh nghiệp Nhà nướcđảm bảo tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 mang tính quyết định đến hoàn thành mục tiêu tăng trưởng chung của cả nền kinh tế. Các tập đoàn doanh nghiệp Nhà nước cần tập trung vào quản trị, tiết giảm chi phí hoạt động, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án để sớm phát huy hiệu quả đầu tư. Hội tụ nhiều cơ hội để bứt phá, vươn lên; hơn bao giờ hết, đây là giai đoạn để doanh nghiệp Nhà nước khẳng định rõ nét hơn nữa vị thế của mình trong tiến trình phát triển của đất nước.