Tăng chế tài, kiểm tra từ xa với hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội

Bộ Tài chính nhận được kiến nghị của cử tri TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh phản ánh tình trạng nhiều doanh nghiệp nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), kiến nghị Chính phủ chỉ đạo bộ, ngành kiểm tra, xử lý nghiêm các doanh nghiệp hiện vẫn nợ, trốn đóng BHXH, gây thiệt hại cho người lao động và ảnh hưởng đến quỹ bảo hiểm; nghiên cứu giải pháp tháo gỡ, cho phép người lao động được chốt sổ theo thời gian thực đóng. Đồng thời, tiếp tục truy thu khoản nợ BHXH từ doanh nghiệp nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động, không để họ bị thiệt thòi do trách nhiệm chưa hoàn thành của doanh nghiệp.

Ảnh minh họa

Trả lời các kiến nghị này, Bộ Tài chính cho biết, Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Nội vụ trình Chính phủ ban hành Nghị định 158/2025/NĐ- CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHXH.

Theo đó, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng đủ số tiền BHXH bắt buộc đối với người lao động đủ điều kiện. Trường hợp người lao động thôi việc hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, doanh nghiệp phải hoàn thành nghĩa vụ đóng BHXH để kịp giải quyết chế độ.

Trường hợp người sử dụng lao động chưa đóng đủ, quyền lợi của người lao động sẽ được giải quyết trên thời gian đã đóng BHXH. Sau khi thu hồi số tiền phải đóng BHXH bắt buộc thì xác nhận bổ sung thời gian đóng BHXH và thực hiện điều chỉnh lại mức hưởng chế độ BHXH. Trường hợp doanh nghiệp không còn khả năng đóng BHXH cho người lao động trước ngày 1/7/2024, chính sách cho phép xác nhận thời gian đóng để làm căn cứ giải quyết chế độ hưu trí, tử tuất đối với người lao động.

Bộ Tài chính khẳng định, việc xác nhận thời gian đóng BHXH cho người lao động được pháp luật quy định đầy đủ. Đồng thời, BHXH Việt Nam tiếp tục phối hợp với cơ quan chức năng có giải pháp truy thu số tiền BHXH chậm đóng từ doanh nghiệp để điều chỉnh chế độ theo đúng quy định.

Về tình trạng chậm, trốn đóng BHXH, Bộ Tài chính cho biết, Bộ đã chỉ đạo BHXH Việt Nam triển khai nhiều giải pháp để hạn chế vi phạm, bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Qua đó, tỷ lệ chậm đóng BHXH đã giảm từ 3,05% tổng số tiền phải thu năm 2021 xuống còn 2,59% năm 2024 và dự kiến còn 2,55% trong năm nay.

Để giải quyết tình trạng doanh nghiệp chậm, trốn đóng BHXH, Quốc hội đã thông qua Luật BHXH 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025; Chính phủ ban hành Nghị định 274/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về chậm, trốn đóng BHXH, có hiệu lực từ ngày 30/11/2025. Trong đó, đã làm rõ các hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH và tăng cường chế tài xử lý các hành vi này nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người lao động.

Hiện Bộ Tài chính đang hoàn thiện thông tư hướng dẫn quy trình kiểm tra BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, trong đó quy định kiểm tra từ xa khi phát hiện dấu hiệu chậm, trốn đóng BHXH. Giải pháp này nhằm hạn chế tình trạng chậm, trốn đóng BHXH kéo dài.

Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam tăng cường đôn đốc doanh nghiệp đóng tiền BHXH cho người lao động theo quy định. Hàng tháng, cơ quan BHXH thống kê, rà soát gửi thông báo đến doanh nghiệp có số tiền chậm đóng. Đồng thời, phối hợp với cơ quan Thuế, Nội vụ, Công an và UBND các cấp để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các doanh nghiệp trốn đóng, chậm đóng BHXH theo quy định.

Đối với doanh nghiệp cố tình trốn đóng BHXH cho người lao động, BHXH Việt Nam sẽ chuyển hồ sơ, kiến nghị khởi tố theo quy định Bộ luật Hình sự./.