TÁC ĐỘNG CỦA DÒNG VỐN GIÁ RẺ ĐỐI VỚI KINH TẾ

​              TÁc ĐỘNG CỦA DÒNG VỐN GIÁ RẺ ĐỐI VỚI KINH TẾ:

        + Gia tăng nguồn vốn giá rẻ với lãi suất thấp chưa từng có.

+ Lãi suất thấp cùng với những gói hỗ trợ của Chính phủ giúp nhiều doanh nghiệp vượt khó khăn, thậm chí gia tăng lợi nhuận trước tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19.

+ Gia tăng nguồn cung vốn giá rẻ đã tác động tích cực tới các thị trường mang tính đầu cơ cao như chứng khoán, bất động sản.

Trước những tác động tiêu cực chưa từng có của đại dịch Covid-19 đối với nền kinh tế, cùng như nhiều nền kinh tế trên thế giới, Chính phủ Việt Nam đã ban hành và thực thi nhiều giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp, người dân nhằm hạn chế những tác động của dịch bệnh. Trong đó giải pháp trọng tâm vẫn là nới lỏng chính sách tài chính, tiền tệ, thúc đẩy đầu tư công. Cụ thể:

- Gói hỗ trợ doanh nghiệp

+ Chính phủ quyết định giảm 15% tiền thuê đất phải nộp của năm 2020 đối với doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang được Nhà nước cho thuê đất trực tiếp theo Quyết định, Hợp đồng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền dưới hình thức trả tiền thuê đất hằng năm phải ngừng sản xuất kinh doanh do ảnh hưởng của dịch COVID-19.

+ Miễn phí bảo lãnh phát sinh trong năm 2020 đối với các khoản vay được Chính phủ bảo lãnh cho các doanh nghiệp hàng không còn dư nợ đến ngày 31/12/2019; giảm 50% giá cất cánh, hạ cánh tàu bay và giá dịch vụ điều hành bay đi, đến đối với các chuyến bay nội địa từ tháng 3 cho đến hết tháng 9/2020; áp dụng mức giá tối thiểu 0 đồng đối với các dịch vụ chuyên ngành hàng không thuộc danh mục Nhà nước quy định khung giá từ tháng 3 cho đến hết tháng 9/2020.

+ Giảm 2% lãi suất cho vay trực tiếp, cho vay gián tiếp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa từ Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; giảm 50% lệ phí trước bạ khi đăng ký ô tô sản xuất hoặc lắp ráp trong nước tới hết năm 2020 nhằm kích thích tiêu dùng trong nước.

+ Gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất hoặc lắp ráp trong nước đối với các khoản phải nộp phát sinh từ tháng 3/2020; thời gian gia hạn không muộn hơn thời điểm ngày 31/12/2020.

- Gói an sinh xã hội trị giá 62 nghìn tỉ đồng

Để đảm bảo an sinh xã hội, ngày 10/4/2020 Chính phủ đã ban hành Nghị quyết về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch COVID-19 với tổng trị giá lên đến 62 nghìn tỉ đồng.

- Thúc đẩy đầu tư công

Trong bối cảnh các động lực chính cho tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi dịch bệnh Covid-19 thì một trong những giải pháp để duy trì tăng trưởng nền kinh tế đó chính là đầu tư công. Về vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các, cấp ngành, địa phương phải nhận thức trách nhiệm lớn, gắn với việc phải có chế tài mạnh để giải ngân cho hết gần 30 tỉ USD, tương đương 700 nghìn tỉ đồng.

Sự quyết liệt của Chính phủ đã thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công tăng mạnh. Tính đến cuối tháng 11/2020 thực hiện vốn đầu tư từ nguồn ngân sách Nhà nước đạt 406,8 nghìn tỉ dồng, bằng 79,3% kế hoạch năm và tăng 34% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2019 bằng 79,2% và tăng 7%). Đây cũng là mức tăng cao nhất từ trước tới nay.

- Gói giải pháp về tiền tệ

Để đối phó với các tác động tiêu cực của dịch bệnh, NHNN đã chỉ đạo các ngân hàng thương mại thực hiện giảm lãi suất, gia hạn, cơ cấu lại thời hạn trả nợ đối với các đối tượng bị ảnh hưởng của dịch bệnh. NHNN cũng đã chỉ đạo NHCSXH thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ cho khách hàng.

Từ đầu năm 2020 đến nay NHNN đã 3 lần điều chỉnh giảm các mức lãi suất chủ chốt, với tổng mức cắt giảm là 1,5 điểm %/năm. Theo đó, giảm lãi suất tái cấp vốn xuống 4,0%/năm; lãi suất tái chiết khấu 2,5%/năm; lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của NHNN đối với các ngân hàng xuống 5%/năm.

Sau các quyết định cắt giảm lãi suất điều hành của NHNN, các ngân hàng thương mại cũng liên tục giảm lãi suất huy động, với mức giảm từ 0,5 – 1,5 điểm %/năm so với cuối năm 2019 tùy từng kỳ hạn. Hiện lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại đã giảm còn 5,4 – 7%/năm. Cùng với giảm lãi suất huy động, lãi suất cho vay cũng được các ngân hàng điều chỉnh giảm, với mức giảm khác nhau tùy từng đối tượng khách hàng và mục đích vay.

Những giải pháp của Chính phủ đã có tác động tích cực giúp phục hồi sản xuất kinh doanh, duy trì sức mua, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Đối với doanh nghiệp, lãi suất giảm đã hỗ trợ đáng kể cho doanh nghiệp, hạn chế những tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19. Thậm chí nhiều doanh nghiệp đã tận dụng khá tốt những cơ hội trong đại dịch để gia tăng mạnh doanh thu và lợi nhuận.

Theo tổng hợp từ báo cáo tài chính của 568 doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán (chưa bao gồm ngân hàng và bảo hiểm), trong quý III/2020 có đến 501 doanh nghiệp có lãi và chỉ có 67 doanh nghiệp lỗ. Trong đó, 270 doanh nghiệp báo lãi tăng, 201 doanh nghiệp báo lãi giảm, 42 doanh nghiệp lãi chuyển lỗ, 13 doanh nghiệp tăng lỗ, 12 doanh nghiệp giảm lỗ và 30 doanh nghiệp có lỗ chuyển lãi.

Theo đó, tổng doanh thu và lợi nhuận của 568 doanh nghiệp trên đạt hơn 419,366 tỉ dồng (tăng 5% so với cùng kỳ) và 35,342 tỉ dồng (tăng nhẹ không đáng kể). Đây là kết quả rất tích cực trong bối cảnh nền kinh tế và doanh nghiệp chịu nhiều khó khăn, thách thức bởi đại dịch Covid-19. Những nhóm ngành đạt đạt mức tăng trưởng lợi nhuận cao trong quý III/2020 là sắt thép và VLXD, bất động sản, bán lẻ.

Chính sách tài chính, tiền tệ nới lỏng thực hiện để hỗ trợ nền kinh tế trước đại dịch Covid-19 cũng đồng nghĩa một lượng lớn nguồn cung vốn giá rẻ được bơm ra nền kinh tế.

Theo tính toán, không kể gói an sinh xã hội trị giá gần 62.000 tỉ đồng, chỉ tính hai gói thuộc chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa thì giá trị sổ sách có khả năng tham gia kích cầu tiêu dùng và đầu tư từ nửa cuối năm 2020 có thể lên đến 1.180.000 tỉ đồng.

Theo ước tính, tổng số tiến hỗ trợ thực tế được tung ra nền kinh tế trong năm 2020 của các gói hỗ trợ tài khóa (ước tính 73,1 nghìn tỉ dồng), gói hỗ trợ tiền tệ - tín dụng (trị giá khoảng 36,6 nghìn tỉ dồng), gói an sinh - xã hội (khoảng 45,8 nghìn tỉ dồng) và gói hỗ trợ khác (26 nghìn tỉ dồng) là khoảng 182 nghìn tỉ đồng.

Bên cạnh tác động tích cực vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp, nguồn vốn giá rẻ, lãi suất thấp cũng đã thúc đẩy hoạt động đầu tư trong nước. Nhiều doanh nghiệp đã tận dụng cơ hội nguồn vốn giá rẻ để đầu tư, mở rộng kinh doanh đón đầu xu hướng, nhất là khi dịch bệnh Covid-19 qua đi.

Dòng vốn giá rẻ đổ mạnh vào thị trường chứng khoán

Một tác động rõ nét nhất, nhanh nhất của dòng vốn giá rẻ đó chính là những tác động đến thị trường mang tính đầu cơ cao là chứng khoán. Lãi suất thấp, cùng với kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp niêm yết vẫn tăng, thậm chí tăng mạnh đã giúp thị trường chứng khoán Việt Nam phục hồi mạnh mẽ, giao dịch sôi động. VNIndex đã tăng lên trên 1.000 điểm, tăng trên 5% so với cuối năm 2019. Trong đó, giá không ít cổ phiếu đã tăng gấp hai, thậm chí gấp ba lần. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu tính đến cuối tháng 11/2020 đạt 4.777 nghìn tỉ dồng, tương đương 79,1% GDP, tăng 9% so với cuối năm 2019.

Đối với thị trường bất động sản

Lãi suất thấp, nguồn cung vốn giá rẻ dồi dào cũng tác động không nhỏ đến thị trường bất động sản, đẩy giá bất động sản (chủ yếu là phân khúc đất nền) ở nhiều địa phương tăng mạnh. Trong đó, tăng giá mạnh nhất phải kể đến một số khu vực ở Hà Nội, một số tỉnh, thành phía Bắc và Đồng Nai (khu vực xây dựng sân bay Long Thành). Theo khảo sát, so với cuối năm 2019 giá đất tại các khu vực này đã tăng từ 20 – 30%, thậm chí lên đến 40 – 50%.

Dự báo các thị trường mang tính đầu cơ cao như chứng khoán, bất động sản sẽ tiếp tục được hưởng lợi từ các chính sách nới lỏng tài chính, tiền tệ, ít nhất cho đến giữa năm 2021. Dù lãi suất đã giảm mạnh, xuống mức thấp kỷ lục nhưng tín dụng vẫn tăng chậm và đặc biệt vẫn thấp hơn đáng kể tốc độ tăng trưởng huy động vốn. Theo NHNN, đến ngày 24/11, tín dụng đối với nền kinh tế tăng 7,93% so với cuối năm 2019, thấp hơn mức tăng 10,31% của tổng phương tiện thanh toán và mức tăng 10,65% mức tăng của huy động vốn trong thời gian này. Tuy vậy, cũng cần hết sức cảnh giác với nguy cơ bong bóng trên thị trường chứng khoán và bất động sản, nhất là khi chính sách tài chính, tiền tệ nới lỏng bị thu hẹp dần.

Giang Nam​