Quốc hội thông qua Nghị quyết đột phá về nhà ở xã hội: Hướng tới an cư cho người thu nhập thấp

Ngày 29 tháng 5 năm 2025, với mục tiêu tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở xã hội, Quốc hội khóa XV, kỳ họp thứ 9 đã chính thức thông qua Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Nghị quyết này, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 6 năm 2025 (riêng một số điều khoản có hiệu lực từ 01 tháng 7 năm 2025), được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ, giúp hàng triệu người dân có thu nhập thấp sớm hiện thực hóa giấc mơ an cư.

Nghị quyết số 201/2025/QH15 tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực và tạo cơ chế linh hoạt trong toàn bộ quy trình đầu tư, xây dựng, và quản lý nhà ở xã hội. Đây là một bước tiến quan trọng, thể hiện sự quyết tâm của Nhà nước trong việc giải quyết vấn đề nhà ở cho các đối tượng chính sách, cán bộ, công nhân, viên chức và người lao động.​

Những điểm đột phá chính của Nghị quyết:

- Quỹ Nhà ở Quốc gia: Nghị quyết quy định thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ này sẽ được hình thành từ ngân sách nhà nước, tiền trích từ quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội, tiền bán nhà ở tài sản công và các nguồn huy động hợp pháp khác. Mục tiêu của Quỹ là đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật và xã hội đi kèm, cũng như tạo lập nhà ở xã hội cho thuê. Điều này hứa hẹn sẽ mang lại nguồn vốn ổn định và bền vững cho các dự án nhà ở xã hội.

- Đơn giản hóa thủ tục giao chủ đầu tư: Cơ chế giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu đối với dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân (không sử dụng vốn đầu tư công) là một điểm sáng. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian triển khai dự án, tránh các quy trình đấu thầu rườm rà. Thẩm quyền giao chủ đầu tư được phân cấp rõ ràng cho UBND cấp tỉnh và Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.

- Quy hoạch và xây dựng linh hoạt: Dự án nhà ở xã hội không phải thực hiện thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh nhiệm vụ quy hoạch chi tiết. Các chỉ tiêu quy hoạch từ quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung sẽ được sử dụng thay thế, giúp đẩy nhanh quá trình chuẩn bị đầu tư. Đặc biệt, việc miễn giấy phép xây dựng cho các công trình áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình, và việc chỉ định thầu rút gọn trong hoạt động xây dựng sẽ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

- Cơ chế xác định giá bán, giá thuê mua minh bạch: Chủ đầu tư được phép tự xây dựng, thuê tư vấn thẩm tra và phê duyệt giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội dựa trên phương pháp và lợi nhuận định mức quy định. Quy định kiểm toán, quyết toán sau khi hoàn thành công trình và hoàn trả chênh lệch (nếu có) cho người mua, thuê mua, sẽ đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi của người dân.

- Mở rộng đối tượng và hình thức thuê nhà ở xã hội: Nghị quyết cho phép doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập được thuê nhà ở xã hội để bố trí cho cán bộ, công nhân, người lao động của mình, bao gồm cả người nước ngoài. Chi phí thuê nhà được hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh hoặc chi sự nghiệp thường xuyên, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị trong việc đảm bảo chỗ ở cho người lao động.

- Ưu tiên nguồn lực cho quỹ đất: UBND cấp tỉnh có trách nhiệm sử dụng ngân sách nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư hạ tầng kỹ thuật ngoài dự án, nhằm tạo quỹ đất phát triển nhà ở xã hội. Ưu tiên sử dụng số tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư hạ tầng để thực hiện công tác này.

​Nghị quyết thí điểm này sẽ được thực hiện trong 05 năm kể từ ngày 01 tháng 6 năm 2025. Chính phủ có trách nhiệm quy định chi tiết các điều khoản, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực, trục lợi chính sách, và thất thoát lãng phí. Đồng thời, các Bộ, ngành và chính quyền địa phương được giao trách nhiệm tổ chức thực hiện, theo dõi, thanh tra, kiểm tra và báo cáo kết quả định kỳ./.