NQ 198/2025/QH15: Đột phá chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Ngày 17/5/2025, nhằm thể chế hóa toàn diện Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Quốc hội khóa XV vừa chính thức thông qua Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Dưới đây là hệ thống các điểm mới cốt lõi được hệ thống hóa chi tiết theo từng điều khoản, giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, nắm bắt và thực thi:

1. Cải thiện môi trường kinh doanh theo Nghị quyết số 198/2025/QH15: Giảm thanh kiểm tra, chuyển mạnh sang hậu kiểm

Giới hạn số lần thanh tra, kiểm tra (Khoản 1 và Khoản 2, Điều 4): Số lần thanh tra hoặc kiểm tra đối với mỗi doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (bao gồm cả kiểm tra liên ngành) không được quá 01 lần trong năm, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng. 

Không chồng chéo nội dung quản lý (Khoản 3, Điều 4): Đối với cùng một nội dung quản lý nhà nước, nếu đã tiến hành thanh tra thì không thực hiện kiểm tra và ngược lại trong cùng một năm (trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng). 

Ứng dụng công nghệ và miễn kiểm tra thực tế (Khoản 6 và Khoản 7, Điều 4): Ưu tiên thanh tra, kiểm tra từ xa dựa trên dữ liệu điện tử; miễn kiểm tra thực tế tại cơ sở đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tuân thủ tốt quy định pháp luật. 

Chuyển đổi phương thức quản lý (Khoản 9, Điều 4): Thực hiện chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"; chuyển việc quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang thực hiện công bố điều kiện kinh doanh (trừ một số ít lĩnh vực bắt buộc phải thực hiện thủ tục cấp phép theo quy định và thông lệ quốc tế). 

Bảo vệ pháp lý vững chắc cho doanh nhân (Điều 5): Phân định rõ trách nhiệm pháp nhân với cá nhân, trách nhiệm hình sự với hành chính và dân sự. Đối với vi phạm dân sự, kinh tế, ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính trước; tuyệt đối không áp dụng hồi tố quy định pháp luật gây bất lợi; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội và bảo vệ nghiêm ngặt tài sản hợp pháp của doanh nghiệp. 

Cải cách thủ tục phá sản (Điều 6): Mở rộng trường hợp áp dụng thủ tục phá sản rút gọn đối với doanh nghiệp, bảo đảm rút ngắn tối thiểu 30% thời gian và đơn giản hóa trình tự, thủ tục so với thông thường. 

2. Hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất và tài sản công theo Nghị quyết số 198/2025/QH15

Hỗ trợ hạ tầng và dành quỹ đất ưu đãi (Khoản 1, 3 và 4, Điều 7): Địa phương được dùng ngân sách hỗ trợ hạ tầng khu, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ (bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao thông, điện, nước, xử lý nước thải...). Các khu, cụm công nghiệp thành lập mới phải đảm bảo bố trí quỹ đất bình quân 20 ha/khu hoặc 5% diện tích đất để dành cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê, thuê lại. 

Giảm sâu tiền thuê đất (Khoản 6, Điều 7): Các đối tượng ưu tiên trên được giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng (khoản hỗ trợ này được Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư hạ tầng).

Hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công (Điều 8): Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đổi mới sáng tạo thuê nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng tại địa phương theo danh mục, tiêu chí và mức hỗ trợ công khai do UBND cấp tỉnh quy định. 

3. Đột phá tài chính, tín dụng, ưu đãi thuế và mua sắm công theo Nghị quyết số 198/2025/QH15

Hỗ trợ tín dụng xanh (Khoản 1, Điều 9): Hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG). 

Miễn, giảm thuế thu nhập diện rộng (Khoản 1, 2, 3 và 4, Điều 10):

- Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong 02 năm và giảm 50% trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. 

- Miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong 03 năm đầu kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. 

- Miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và TNDN đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn, cổ phần vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. 

- Miễn thuế TNCN trong 02 năm và giảm 50% trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm R&D. 

Chính sách đối với hộ kinh doanh và lệ phí môn bài (Khoản 6 và Khoản 7, Điều 10): Kể từ ngày 01/01/2026, chấm dứt thu lệ phí môn bài trên toàn quốc; hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế mà thực hiện nộp thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. 

Ưu đãi đặc biệt trong mua sắm công (Điều 11): Các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa sử dụng ngân sách nhà nước có giá trị không quá 20 tỷ đồng được dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó ưu tiên doanh nghiệp do thanh niên, phụ nữ, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số làm chủ hoặc doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo. 

4. Hỗ trợ khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực theo Nghị quyết số 198/2025/QH15

Ưu đãi tài chính mạnh mẽ cho R&D (Khoản 1 và Khoản 2, Điều 12): Doanh nghiệp được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế TNDN để lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chi phí cho hoạt động nghiên cứu và phát triển được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN bằng 200% chi phí thực tế. 

Phần mềm và nền tảng số miễn phí (Khoản 3, Điều 12 & Điều 13): Nhà nước bố trí ngân sách cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh; đồng thời triển khai Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030 và cung cấp miễn phí dịch vụ tư vấn pháp lý, kế toán, thuế, nhân sự. 

5. Hình thành doanh nghiệp lớn, tập đoàn tư nhân tiên phong và tham gia dự án quốc gia theo Nghị quyết số 198/2025/QH15

Tham gia dự án trọng điểm quốc gia (Điều 14): Kinh tế tư nhân được mở rộng tham gia vào các dự án quan trọng quốc gia, hạ tầng chiến lược (đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, năng lượng, hạ tầng số, giao thông xanh, quốc phòng, an ninh...) thông qua hình thức đầu tư trực tiếp, PPP, đặt hàng, đấu thầu hạn chế hoặc chỉ định thầu. 

Chương trình phát triển doanh nghiệp tiên phong và Go Global (Điều 15): Nhà nước bố trí ngân sách triển khai Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu tiên phong trong công nghệ cao, chuyển đổi xanh và Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (Go Global) hỗ trợ toàn diện về thị trường, vốn, thương hiệu, logistics và pháp lý./.