Nguồn cung dồi dào, xuất khẩu gạo bước vào cuộc đua mới

Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), chỉ số Gạo trắng Oryza (WRI) kết thúc tuần cuối tháng 6/2026 ở mức 432 USD/tấn, tăng 4 USD/tấn so với tuần trước và tăng 15 USD/tấn so với một tháng trước. Diễn biến này phản ánh xu hướng phục hồi của giá gạo xuất khẩu trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC) dự báo niên vụ 2026/2027, nguồn cung sẽ dồi dào với sản lượng đạt 545 triệu tấn, trong khi tiêu thụ khoảng 543 triệu tấn. Thương mại gạo toàn cầu được dự báo lập kỷ lục 62 triệu tấn, còn tồn kho tăng lên 199 triệu tấn, chủ yếu nhờ nguồn cung lớn từ Ấn Độ.

Yếu tố thời tiết tiếp tục là biến số đáng chú ý. El Niño được dự báo mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, kết hợp pha dương của Dao động lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD), có thể làm gia tăng khô hạn tại Đông Nam Á, ảnh hưởng đến sản xuất lúa gạo ở nhiều quốc gia trong khu vực. Trong khi đó, việc vận tải qua eo biển Hormuz dần được khôi phục giúp giảm áp lực đối với chuỗi cung ứng phân bón và năng lượng. Giá urê và dầu thế giới có xu hướng hạ nhiệt, góp phần giảm chi phí đầu vào cho sản xuất nông nghiệp, dù chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải vẫn ở mức cao.

Tại các nước nhập khẩu lớn, xu hướng bảo đảm an ninh lương thực tiếp tục được đẩy mạnh. Indonesia hiện sở hữu lượng dự trữ gạo trên 5 triệu tấn, mức cao nhất trong lịch sử và được dự báo không phải nhập khẩu trong năm 2026 nhờ sản lượng nội địa tăng mạnh. Theo FAO, nước này đã trở thành quốc gia sản xuất gạo lớn nhất Đông Nam Á và đứng thứ tư thế giới.

Trong khi đó, Philippines vẫn là thị trường nhập khẩu lớn khi Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo nước này sẽ nhập khoảng 5,2 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026/2027 để bù đắp thiếu hụt nguồn cung trong nước. Tuy nhiên, Chính phủ Philippines tiếp tục áp dụng nhiều biện pháp bình ổn giá và tăng cường thu mua nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Ở nhóm nước xuất khẩu gạo, Ấn Độ tiếp tục củng cố vị thế với giá gạo 5% tấm khoảng 351 USD/tấn, duy trì lợi thế cạnh tranh nhờ nguồn cung dồi dào và lượng gạo chờ xuất khẩu hơn 1,15 triệu tấn. Trong khi đó, giá gạo 5% tấm của Thái Lan tăng lên 482 USD/tấn, còn Pakistan đạt khoảng 403 USD/tấn.

Đối với Việt Nam, thị trường thế giới đang mở ra cả cơ hội và thách thức. Nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường vẫn duy trì tích cực, song áp lực cạnh tranh từ nguồn cung giá rẻ của Ấn Độ cùng xu hướng gia tăng tự chủ lương thực tại nhiều quốc gia sẽ ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tính đến ngày 22/6, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đã xuống giống hơn 1,076 triệu ha lúa Hè Thu, đạt gần 87% kế hoạch. Diện tích đã thu hoạch đạt khoảng 123.000 ha, sản lượng ước khoảng 765.000 tấn, tạo nguồn cung cho xuất khẩu trong những tháng tới.

Trong bối cảnh thị trường gạo thế giới tiếp tục biến động, các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam được khuyến nghị theo dõi sát diễn biến thời tiết, chính sách thương mại và nhu cầu từ các thị trường trọng điểm để chủ động kế hoạch thu mua, chế biến và xuất khẩu, đồng thời nâng cao chất lượng, đa dạng hóa thị trường nhằm duy trì năng lực cạnh tranh.