Nghị quyết 85/NQ-CP: Mở 'đòn bẩy' chính sách, đưa nông nghiệp vào Top 15 thế giới

Một trong những mục tiêu trọng tâm là xây dựng nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa đồng thời phát triển nông nghiệp dựa trên lợi thế so sánh quốc gia theo hướng hiện đại có năng suất, chất lượng cao, hiệu quả, bền vững, có sức cạnh tranh cao thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và Top 15 trên thế giới vào năm 2030. 

Để đạt mục tiêu này, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu rà soát, hoàn thiện toàn diện hệ thống thể chế, chính sách về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, tạo động lực phát triển mới. Trọng tâm là xử lý các điểm nghẽn về vốn, đất đai, công nghệ và sự chồng chéo trong hệ thống pháp luật.

Chính phủ yêu cầu phân định rõ vai trò của chính quyền địa phương, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, đẩy mạnh rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật chuyên ngành để bảo đảm thống nhất, đồng bộ.

Trong năm 2026, sẽ xây dựng 2 dự án luật quan trọng gồm Luật sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (thay thế), nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho phát triển bền vững.

Bên cạnh đó,  tiếp tục rà soát, xây dựng, hoàn thiện, tháo gỡ các điểm nghẽn (nhất là về vốn, đất đai, công nghệ), chồng chéo của hệ thống chính sách pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy định kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật trong các lĩnh vực. 

Sửa đổi, bổ sung, đề xuất các cơ chế, chính sách về thuế, bảo hiểm nông nghiệp, đất đai, đầu tư... nhằm khuyến khích, hỗ trợ, ưu đãi tối đa cho hợp tác xã, doanh nghiệp, người dân phát triển sản xuất, kinh doanh nông nghiệp hàng hóa tập trung, quy mô lớn, đầu tư kho bãi và hệ thống logistics để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản.

Có chính sách hỗ trợ bảo đảm cho người dân, doanh nghiệp yên tâm sản xuất, kinh doanh trong trường hợp thị trường biến động. Đáng chú ý, Nghị quyết cũng đặt trọng tâm vào phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp tuần hoàn, thúc đẩy các dự án xanh, chuyển đổi xanh và nâng cao giá trị gia tăng cho ngành.

Bên cạnh hoàn thiện thể chế, Nghị quyết 85 yêu cầu đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng thực chất, hiệu quả, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Định hướng lớn là chuyển từ sản xuất nông sản giá trị thấp sang giá trị cao; chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao hơn; phát triển vùng nguyên liệu tập trung, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và giảm phát thải.

Nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn và sản xuất quy mô lớn ứng dụng công nghệ cao sẽ được ưu tiên phát triển, gắn với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, phát triển kinh tế hợp tác và các mô hình hợp tác mới.

Nghị quyết cũng yêu cầu tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh, xây dựng hệ thống mã số vùng trồng, vùng nuôi, đồng thời đẩy mạnh nuôi biển và khai thác thủy sản bền vững, sớm gỡ “thẻ vàng” của EC.

Về khoa học - công nghệ, Chính phủ đặt mục tiêu chuyển đổi số toàn diện, xây dựng hệ thống dữ liệu lớn về đất đai, tài nguyên, khí tượng, đa dạng sinh học; phát triển các nền tảng dự báo, cảnh báo sớm và quản trị thông minh.

Các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá như công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, viễn thám… sẽ được ưu tiên đầu tư, cùng với việc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh.

Ở góc độ thị trường, Nghị quyết nhấn mạnh đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu nông sản quốc gia, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, mở rộng hệ thống phân phối quốc tế. Đồng thời, tăng cường kết nối tiêu thụ, xử lý tình trạng dư thừa nông sản theo mùa vụ, hạn chế tình trạng “được mùa, mất giá”.

Liên quan đến thu hút đầu tư, thực tiễn cho thấy, chính sách hiện hành như Nghị định 57/2018/NĐ-CP vẫn còn hạn chế, chưa tạo được đột phá. Do đó, Bộ Tài chính đang xây dựng nghị định mới theo hướng kế thừa có chọn lọc, tập trung hỗ trợ đúng khâu thiếu động lực, không dàn trải và bảo đảm tính khả thi.

Tại cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến hoàn thiện dự thảo nghị định về khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn diễn ra ngày 31/3, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà yêu cầu rà soát toàn diện hệ thống chính sách, loại bỏ những nội dung không còn phù hợp, đồng thời bổ sung các cơ chế mới để giải quyết điểm nghẽn thực tiễn. Chính sách cần linh hoạt hơn, hỗ trợ đúng thời điểm, đơn giản thủ tục và có thể giải ngân theo tiến độ.

Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy, chính sách hỗ trợ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với năng lực nội tại và mô hình sản xuất cụ thể. Câu chuyện của Công ty TNHH MTV Cà phê Bazan Đắk Nông cho thấy, việc đầu tư bài bản từ quy trình sản xuất, xây dựng mô hình thực nghiệm đến liên kết với nông dân đã giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo niềm tin thị trường.

Tuy nhiên, giai đoạn đầu, doanh nghiệp vẫn phải tự xoay xở, trong khi các hỗ trợ từ chính quyền chủ yếu phát huy khi mô hình đã chứng minh hiệu quả. Điều này đặt ra yêu cầu chính sách cần “đi trước một bước”, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khởi đầu.

Theo chuyên gia nông nghiệp Hoàng Trọng Thủy, để doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp “bứt phá”, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hệ thống hỗ trợ như khuyến nông, trong đó chính sách đóng vai trò kiến tạo, còn doanh nghiệp là trung tâm của chuỗi giá trị.

Nghị quyết số 85/NQ-CP, với cách tiếp cận đồng bộ từ thể chế, sản xuất đến thị trường, được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mới, đưa nông nghiệp Việt Nam chuyển mạnh từ “sản lượng” sang “giá trị”, nâng cao vị thế trên thị trường toàn cầu.