Nghị quyết 79-NQ/TW: Cuộc “cởi trói” toàn diện để kinh tế nhà nước thực sự “mở đường”

Song hành cùng 80 năm thành lập nước, trải qua gần 40 năm Đổi mới, kinh tế nhà nước đã phát triển mạnh mẽ, đóng góp to lớn vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước.

Số liệu được công bố cho thấy, trong lĩnh vực năng lượng, các doanh nghiệp nhà nước - thành phần chủ chốt của kinh tế nhà nước - đã cung cấp khoảng 87% sản lượng điện, hơn 84% thị phần bán lẻ xăng dầu, 100% thị phần khí thô và 70% thị phần khí hóa lỏng, đáp ứng 70% nhu cầu xăng dầu và 70-75% nhu cầu phân đạm. Đồng thời, doanh nghiệp nhà nước cũng đóng vai trò quyết định trong nhiều lĩnh vực hạ tầng quan trọng như viễn thông, công nghệ thông tin, giao thông vận tải, tài chính ngân hàng... (Hội nghị “Thực trạng phát triển kinh tế nhà nước ở Việt Nam sau gần 40 năm đổi mới" do Viện Viện Kinh tế Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức).

Xuyên suốt qua các kỳ Đại hội của Đảng, kinh tế nhà nước luôn được xác định “là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.

Tại Nghị quyết 79-NQ/TW (sau đây gọi là Nghị quyết 79), vai trò của kinh tế nhà nước tiếp tục được khẳng định nhất quán thông qua Quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, định hướng chiến lược phát triển, giữ vững quốc phòng, an ninh; góp phần phát huy giá trị văn hóa và tiến bộ công bằng, an sinh xã hội; là nguồn lực quan trọng để Nhà nước chi phối, can thiệp kịp thời đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách phát sinh.

Giáo sư, Tiến sĩ Mạc Quốc Anh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ rõ: “Đặt Nghị quyết 79 trong mối liên hệ với Nghị quyết 57, 66 và 68, có thể thấy rõ một chuỗi tư duy chính sách mới, thống nhất và bổ trợ lẫn nhau: Nghị quyết 57 xác lập khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng chủ yếu trong giai đoạn mới. Nghị quyết 66 đặt trọng tâm vào hoàn thiện thể chế, pháp luật, coi đây là điều kiện tiên quyết để giải phóng và phân bổ hiệu quả các nguồn lực. Nghị quyết 68 khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế, cần được bảo vệ, khuyến khích và tạo môi trường phát triển bình đẳng. Và Nghị quyết 79 đóng vai trò trụ cột chiến lược, bảo đảm cho toàn bộ hệ thống vận hành ổn định, có định hướng và có sức lan tỏa”.

Vị giáo sư nhấn mạnh, tại Nghị quyết 79, việc tái khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo nhằm bảo đảm cho nền kinh tế có trụ cột ổn định, lực dẫn dắt và khả năng ứng phó với các cú sốc lớn.

“Từ thực tiễn, chúng ta thấy trong những giai đoạn khó khăn nhất, từ khủng hoảng tài chính toàn cầu, đại dịch Covid-19, đến những biến động địa chính trị hiện nay, khu vực kinh tế nhà nước luôn là lực lượng giữ vai trò “neo giữ ổn định”, bảo đảm cung ứng các dịch vụ thiết yếu, duy trì các cân đối lớn và tạo dư địa để Nhà nước triển khai các chính sách hỗ trợ nền kinh tế”, ông Mạc Quốc Anh dẫn chứng.

Là đơn vị thụ hưởng Nghị quyết 79, ông Khương Bá Luận, Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Sông Chu bày tỏ sự tin tưởng: Việc khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa không chỉ mang ý nghĩa về mặt lý luận, mà còn tạo cơ sở chính trị-pháp lý vững chắc để các doanh nghiệp nhà nước yên tâm đầu tư, đổi mới và phát triển lâu dài.

Bên cạnh việc “Giữ vai trò chủ đạo”, Tiến sĩ Mạc Quốc Anh đặt vấn đề: Nghị quyết 79 đã trả lời câu hỏi “Ai giữ vai trò dẫn dắt, bảo đảm an toàn và cân đối cho cả hệ thống?”.

Nghị quyết 79 đã xác lập tầm nhìn chiến lược đối với kinh tế nhà nước trong giai đoạn mới của đất nước, đó là “xác lập mô hình tăng trưởng mới”, và cần phải “tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hoá, cơ cấu lại nền kinh tế”.

“Đây là hiệu lệnh kiến tạo phát triển quốc gia”, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính-Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi khẳng định.

“Doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng tiên phong trong các lĩnh vực nền tảng như an ninh năng lượng, hạ tầng số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và những không gian phát triển mới của nền kinh tế tri thức… Ở những lĩnh vực này, sự tham gia chủ động của kinh tế nhà nước có ý nghĩa mở đường, tạo lập thị trường và qua đó thúc đẩy sự phát triển đồng bộ của toàn bộ hệ sinh thái kinh tế”, ông Quang Huy giải thích.