Nghị quyết 57 tạo cú hích đổi mới quản lý trong lĩnh vực xuất nhập khẩu

Tại Hội nghị hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo và đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ của ngành Công Thương thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW diễn ra mới đây, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho biết, triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Cục Xuất nhập khẩu xác định đây là cơ hội quan trọng để đổi mới toàn diện phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, dịch vụ logistics, xuất xứ hàng hóa, thương mại biên giới và tạo thuận lợi thương mại theo hướng hiện đại, thông minh và số hóa.

Đồng thời, căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, Cục Xuất nhập khẩu tập trung đề xuất một số định hướng, sáng kiến và nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, phát triển hạ tầng dữ liệu số quốc gia về xuất nhập khẩu, thương mại biên giới, dịch vụ logistics và xuất xứ hàng hóa

Theo ông Trần Thanh Hải, đây là nhiệm vụ nền tảng nhằm hình thành hệ sinh thái dữ liệu số dùng chung phục vụ công tác quản lý nhà nước, điều hành thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics.

Trong đó, cần ưu tiên xây dựng: Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập khẩu, logistics, cửa khẩu, kho bãi, vận tải, năng lực thông quan và chuỗi cung ứng; hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Bộ Công Thương với các bộ, ngành liên quan và các địa phương biên giới; hệ thống phân tích dữ liệu lớn (Big Data) phục vụ dự báo thị trường, cảnh báo đứt gãy chuỗi cung ứng, ùn tắc cửa khẩu và rủi ro thương mại.

Thứ hai, thúc đẩy triển khai các công nghệ chiến lược trong quản lý xuất nhập khẩu, thương mại biên giới, dịch vụ logistics và xuất xứ hàng hóa.

Cục Xuất nhập khẩu kiến nghị ưu tiên ứng dụng các công nghệ chiến lược có khả năng tạo chuyển biến mạnh về năng suất quản lý nhà nước và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI); dữ liệu lớn (Big Data); điện toán đám mây (Cloud Computing); blockchain trong truy xuất nguồn gốc và chứng nhận xuất xứ hàng hóa; Internet vạn vật (IoT) trong giám sát logistics và chuỗi cung ứng; công nghệ số hóa chứng từ và tự động hóa quy trình nghiệp vụ.

Thứ ba, xây dựng nền tảng điều phối logistics số quốc gia. Ông Trần Thanh Hải cho rằng, hiện nay, chi phí logistics của Việt Nam còn ở mức cao so với nhiều nền kinh tế phát triển trong khu vực; kết nối dữ liệu giữa các chủ thể trong chuỗi logistics còn phân tán.

Do đó, cần sớm nghiên cứu xây dựng nền tảng điều phối logistics số quốc gia nhằm kết nối doanh nghiệp vận tải, kho bãi, cảng biển. ICD, trung tâm logistics, hãng tàu và doanh nghiệp xuất nhập khẩu; hỗ trợ tối ưu hóa vận tải đa phương thức, đồng thời nâng cao tỉnh minh bạch và khả năng truy xuất dữ liệu logistics theo thời gian thực.

"Nền tảng này cũng sẽ là công cụ quan trọng hỗ trợ triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050" - ông Trần Thanh Hải nói. 

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và tạo thuận lợi thương mại tại khu vực cửa khẩu biên giới. Cục Xuất nhập khẩu đề xuất trong thời gian tới cần: Mở rộng triển khai cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh; kết nối dữ liệu liên thông giữa các lực lượng quản lý tại cửa khẩu; thúc đẩy chứng từ điện tử, hợp đồng điện tử, C/O điện tử và thanh toán số; tăng cường chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới với các nước đối tác, đặc biệt tại các tuyến biên giới Việt Nam với Trung Quốc, Lào và Campuchia. Qua đó góp phần giảm thời gian thông quan, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cuối cùng, phát triển nguồn nhân lực số và đổi mới sáng tạo ngành Công Thương. Bên cạnh hạ tầng công nghệ, cần đặc biệt quan tâm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi số ngành Công Thương, nhất là trong các lĩnh vực:  Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng số; phân tích dữ liệu thương mại; AI ứng dụng trong quản lý xuất nhập khẩu; quản trị rủi ro thương mại và xuất xứ hàng hóa.

Đồng thời, cần thúc đẩy cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các Vụ, Cục (Cơ quan quản lý nhà nước) với các Viện nghiên cứu, Trường Đại học và doanh nghiệp nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngành Công Thương.

Ông Trần Thanh Hải nhận định, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, việc thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, triển khai công nghệ chiến lược trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, logistics và tạo thuận lợi thương mại không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển kinh tế số và hội nhập kinh tế quốc tế bền vững.