Ngành gỗ đón tín hiệu tích cực ngay những ngày đầu năm mới

Ngay những ngày cuối cùng của năm 2025, ngành gỗ Việt Nam đã đón một tín hiệu tích cực từ thị trường xuất khẩu lớn nhất. Ngày 31/12/2025, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ký Tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ, gỗ xẻ và các sản phẩm phái sinh từ gỗ vào Hoa Kỳ theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Theo đó, Hoa Kỳ quyết định hoãn việc tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm, gồm ghế bọc nệm, tủ bếp và tủ nhà tắm, từ ngày 1/1/2026 sang ngày 1/1/2027.

Theo Tuyên bố số 10976 ban hành tháng 9/2025, các sản phẩm gỗ nhập khẩu hiện đang chịu mức thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với các mặt hàng chế biến sâu, đồng thời dự kiến tăng mạnh từ đầu năm 2026 lên 30% và 50%. Việc lùi thời điểm áp dụng mức thuế cao hơn đồng nghĩa với việc các mức thuế hiện hành tiếp tục được duy trì thêm một năm. Hoa Kỳ cho biết quyết định này nhằm tạo dư địa cho các cuộc đàm phán thương mại đang được triển khai, đồng thời phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh kinh tế và ổn định chuỗi cung ứng.

Về bản chất, cần khẳng định rõ đây không phải là việc hoãn áp thuế, mà là hoãn tăng thuế. Các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào Hoa Kỳ vẫn chịu thuế theo Mục 232 ở mức 10% và 25%. Tuy vậy, trong bối cảnh xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam sang Hoa Kỳ vẫn duy trì đà tăng tích cực trong năm 2025, quyết định này mang ý nghĩa thực chất. Việc tránh được “cú sốc thuế” ngay từ đầu năm giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng, ổn định giá bán, bảo toàn dòng tiền và có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược thị trường.

Đặc biệt, cần làm rõ rằng, quyết định hoãn tăng thuế theo Mục 232 hoàn toàn không liên quan đến các phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ về sắc lệnh thuế đối ứng. Thuế theo Mục 232 được ban hành trên cơ sở an ninh quốc gia và thuộc thẩm quyền hành pháp, tách biệt về pháp lý và cơ chế vận hành so với các biện pháp thuế đối ứng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA). Do đó, dù có bất kỳ điều chỉnh tư pháp nào liên quan đến thuế đối ứng, các mức thuế gỗ theo Mục 232 vẫn tiếp tục có hiệu lực độc lập.

Bên cạnh tín hiệu tích cực từ thị trường quốc tế, ngành gỗ Việt Nam bước vào năm 2026 với những thay đổi quan trọng về chính sách trong nước. Ngày 31/12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT quy định chi tiết một số nội dung của Luật Lâm nghiệp và sửa đổi, bổ sung một số thông tư trong lĩnh vực lâm nghiệp và kiểm lâm. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, trong đó đáng chú ý là việc cụ thể hóa khái niệm “gỗ sơ chế thông thường”.

Theo quy định, gỗ sơ chế thông thường bao gồm: gỗ xẻ thô, gỗ đẽo hộp có bề mặt còn thô nhám, chưa qua công đoạn bào trơn hoặc xử lý hoàn thiện; gỗ bóc, gỗ lạng chưa ép thành ván ép hoặc ván công nghiệp; dăm gỗ và các phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến như mùn cưa, vỏ cây, đầu mẩu, bìa bắp, dăm bào.

Cùng ngày, Chính phủ ban hành Nghị định số 359/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng. Theo đó, các sản phẩm cây trồng, rừng trồng chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường khi bán giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã ở khâu thương mại sẽ thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng.

Căn cứ theo Nghị định 359 và Thông tư 84, từ ngày 1/1/2026, các mặt hàng như gỗ, củi, dăm gỗ, ván bóc, gỗ xẻ và các phế phụ phẩm như mùn cưa, vỏ cây… sẽ thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng. Đây được xem là bước tháo gỡ quan trọng, giúp giảm chi phí đầu vào, cải thiện dòng tiền và nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp chế biến gỗ, đặc biệt trong bối cảnh giá nguyên liệu trong nước đã tăng 10–15% do tác động của thiên tai, lũ bão và thiệt hại rừng trồng.

Năm 2025 khép lại với nhiều biến động, từ tổ chức bộ máy, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan đến những bất ổn của thị trường quốc tế. Tuy vậy, ngành lâm nghiệp Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng. Giá trị xuất khẩu gỗ và lâm sản ước đạt khoảng 18,5 tỷ USD, tăng 6,6% so với năm 2024; xuất siêu đạt khoảng 14,87 tỷ USD.

Ngành công nghiệp gỗ hiện sử dụng khoảng 75% nguyên liệu từ nguồn cung trong nước, chủ yếu là gỗ rừng trồng của trên 1 triệu hộ nông dân, đồng thời tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 519 nghìn lao động trong chuỗi cung ứng gỗ và lâm sản. Điều này cho thấy ngành gỗ không chỉ là trụ cột xuất khẩu mà còn đóng vai trò quan trọng đối với sinh kế nông thôn và phát triển bền vững.

Bước sang năm 2026, ngành lâm nghiệp đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng khoảng 42%, tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp 5–5,5%, kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt khoảng 18,5 tỷ USD. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, ngành cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển rừng bền vững, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu “Gỗ Việt Nam”.

Theo các chuyên gia và doanh nghiệp trong ngành, những tín hiệu tích cực đầu năm 2026 mang lại niềm tin thận trọng cho ngành gỗ. Nhưng để “vươn mình mạnh mẽ”, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào chính sách, mà cần chủ động nâng cao sức chống chịu, đa dạng hóa thị trường và chuẩn bị sẵn sàng cho những kịch bản khó lường phía trước.