Ngành Công Thương bám sát kịch bản tăng trưởng, quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu năm 2026

Theo số liệu của Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương), sau 9 tháng năm 2026, có 6/8 chỉ tiêu tăng trưởng được Chính phủ giao cho ngành đạt hoặc vượt tiến độ thực hiện. Kết quả này được ghi nhận trong bối cảnh kinh tế cả nước duy trì đà tăng trưởng cao, với GDP 9 tháng ước tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong 15 năm qua.

Sản xuất công nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò động lực tăng trưởng chủ đạo. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 9 tháng tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất của cùng kỳ kể từ năm 2019, ghi nhận tăng trưởng tại cả 34 địa phương. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất tháng 9 đạt 51,9 điểm, tiếp tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất tiếp tục cải thiện, dù tốc độ cải thiện chậm hơn tháng trước.

Hoạt động xuất khẩu tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 9 tháng đạt 434,30 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng trưởng mục tiêu 15 - 16% đề ra cho cả năm. Riêng tháng 9, cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận xuất siêu 1,27 tỷ USD, dù tính chung 9 tháng vẫn nhập siêu 19,42 tỷ USD.

Thị trường trong nước duy trì đà tăng trưởng ổn định. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng 13,4% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 61%. Trong lĩnh vực năng lượng, tỷ lệ dự phòng công suất nguồn điện đạt khoảng 25,97%, cao hơn 4,17 điểm phần trăm so với mức 21,8%.

Trên cơ sở kết quả thực hiện 9 tháng, Bộ Công Thương đã cập nhật kịch bản tăng trưởng đến hết năm 2026. Theo đó, tốc độ tăng chỉ số sản xuất công nghiệp bình quân các tháng cuối năm dự kiến đạt khoảng 12,5 - 13%, bảo đảm cả năm nằm trong dải mục tiêu 12 - 14%. Kim ngạch xuất khẩu cả năm dự kiến tăng khoảng 22,8%, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 13,3%, trong khi thị trường thương mại điện tử B2C (doanh nghiệp với người tiêu dùng) dự kiến tăng khoảng 20,5%.

Đánh giá về triển vọng tăng trưởng, trong cuộc trao đổi với Báo Công Thương, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng những kết quả tích cực trong sản xuất công nghiệp, thương mại và tiêu dùng là cơ sở để các tổ chức quốc tế điều chỉnh đánh giá về triển vọng kinh tế Việt Nam. Trong đó, sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng cao, sức mua trong nước được giữ vững và xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực nổi bật.

Những kết quả đạt được trong 9 tháng tạo nền tảng quan trọng để ngành Công Thương tiếp tục thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Tuy nhiên, việc hoàn thành toàn diện 8/8 chỉ tiêu vẫn đặt ra yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn, nhất là đối với hai chỉ tiêu về tổng công suất nguồn điện và tăng trưởng thương mại điện tử B2C trong những tháng cuối năm.

Dù kết quả thực hiện và dự báo tăng trưởng đều tích cực, Bộ Công Thương xác định không chủ quan trước những khó khăn, thách thức trong các tháng cuối năm. Phần kết quả vượt tiến độ trong 9 tháng được coi là dư địa an toàn, không sử dụng để điều chỉnh giảm yêu cầu điều hành trong quý IV.

Trước hết, môi trường thương mại quốc tế tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định. Hoạt động xuất khẩu có thể đối mặt với áp lực gia tăng từ các biện pháp phòng vệ thương mại, những thay đổi về chính sách thuế quan và yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn môi trường tại các thị trường lớn. Đáng chú ý, Liên minh châu Âu đã bước vào giai đoạn thực thi chính thức Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp trong việc kiểm soát phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở trong nước, diễn biến mưa bão tại khu vực miền Trung trong tháng 10 và tháng 11 có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, vận chuyển hàng hóa và chuỗi cung ứng, đòi hỏi các đơn vị chủ động xây dựng phương án ứng phó, hạn chế nguy cơ gián đoạn.

Đáng chú ý, áp lực hoàn thành mục tiêu tập trung ở hai chỉ tiêu cần ưu tiên xử lý trong quý IV. Đối với lĩnh vực điện, tổng công suất nguồn điện hiện đạt khoảng 85.594,88 MW, cần tiếp tục bổ sung khoảng 2.570 MW để đạt quy mô tối thiểu 88.165 MW vào cuối năm. Trong khi đó, thị trường thương mại điện tử B2C tăng trưởng 19,5% sau 9 tháng, thấp hơn 0,5 điểm phần trăm so với cận dưới mục tiêu 20 - 22% của cả năm. Điều này đặt ra yêu cầu phải tăng tốc trong những tháng cuối năm, đồng thời nâng cao hiệu quả triển khai các giải pháp thúc đẩy thị trường.

Những yêu cầu trên cho thấy, để phát huy kết quả đạt được trong 9 tháng và hoàn thành toàn diện mục tiêu năm 2026, ngành Công Thương cần vừa duy trì đà tăng trưởng ở các lĩnh vực có kết quả tích cực, vừa tập trung tháo gỡ khó khăn đối với những chỉ tiêu còn chậm tiến độ, bảo đảm công tác điều hành được triển khai chủ động, linh hoạt và hiệu quả.

Theo Công văn số 8293/BCT-KHTC ngày 12/10/2026, Bộ Công Thương xác định một kịch bản điều hành thống nhất, hướng tới hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu năm 2026, với lộ trình cụ thể cho từng tháng 10, 11 và 12. Điểm đáng chú ý là việc áp dụng cơ chế quản trị rủi ro theo ba cấp cảnh báo Xanh, Vàng, Đỏ đối với từng chỉ tiêu. Khi chỉ tiêu chạm ngưỡng cảnh báo, đơn vị chủ trì phải chủ động kích hoạt ngay các giải pháp đã chuẩn bị, không chờ kết quả đánh giá cả quý. Đặc biệt, không để chỉ tiêu ở cấp Đỏ quá một tháng mà không có giải pháp xử lý và báo cáo.

Đối với sản xuất công nghiệp, Bộ Công Thương lập danh sách các doanh nghiệp, dự án lớn và địa phương có quy mô công nghiệp lớn để theo dõi sản lượng hằng tháng, ưu tiên bảo đảm nguồn cung điện, khí, than và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Đồng thời, đôn đốc tiến độ đưa các dự án công nghiệp mới vào vận hành trong quý IV, phát huy công suất các nhà máy lọc dầu, phân bón, thép, xi măng nhằm duy trì đà tăng trưởng công nghiệp trong những tháng cuối năm.

Trong lĩnh vực điện, Bộ Công Thương yêu cầu lập danh mục các dự án dự phòng với tổng công suất khoảng 3.100 MW, tương đương không thấp hơn 120% phần công suất cần bổ sung. Cùng với đó, đẩy nhanh tiến độ công nhận vận hành thương mại theo từng tổ máy, từng phần dự án đủ điều kiện; rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục thí nghiệm, nghiệm thu theo quy định, nhằm sớm đưa nguồn điện vào khai thác. Bộ đồng thời chủ động phương án ứng phó mưa bão, bảo đảm dự trữ than, khí tại các nhà máy và chuẩn bị phương án cung ứng điện cho mùa khô năm 2027.

Đối với thương mại điện tử, Bộ Công Thương tập trung khai thác các đợt cao điểm mua sắm cuối năm và chương trình Ngày mua sắm trực tuyến (Online Friday) 2026, phối hợp với các sàn thương mại điện tử lớn triển khai chương trình thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt, hỗ trợ phí vận chuyển và thanh toán. Theo kịch bản cập nhật, tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử B2C trong các tháng 10, 11 và 12 lần lượt dự kiến đạt 21%, 23% và 26%, hướng tới mục tiêu tăng trưởng khoảng 20,5% cho cả năm.

Song song với thúc đẩy giao dịch, Bộ Công Thương tăng cường xác thực người bán, minh bạch thông tin hàng hóa, quản lý hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh trực tuyến lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đối với xuất khẩu, trọng tâm điều hành chuyển sang duy trì tốc độ tăng trưởng hợp lý, đồng thời nâng cao chất lượng tăng trưởng. Bộ Công Thương tăng cường kiểm soát xuất xứ hàng hóa, nâng cao hiệu quả tận dụng các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thị trường tại Trung Đông, châu Phi, Mỹ La-tinh và khai thác tiềm năng của thị trường sản phẩm Halal. Cùng với đó, Bộ triển khai Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030 (GoGlobal) theo Quyết định số 626/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hiện diện trên thị trường quốc tế.

Đối với thị trường trong nước, Bộ Công Thương tập trung triển khai Chương trình khuyến mại tập trung quốc gia lần thứ hai, tiếp tục thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, chủ động chuẩn bị nguồn hàng phục vụ Tết, triển khai các giải pháp bình ổn thị trường và bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định trong giai đoạn cao điểm cuối năm.