Luật Thương mại điện tử đặt nền móng cho bảo vệ dữ liệu cá nhân thời đại số (XT)

​Thương mại điện tử đang phát triển với tốc độ vượt bậc, trở thành kênh phân phối chủ lực, đặc biệt trong bối cảnh tiêu dùng số ngày càng phổ biến. Các doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhỏ và vừa không còn đứng ngoài cuộc chơi, mà đã chủ động đầu tư vào nền tảng số, tích cực tối ưu trải nghiệm khách hàng và đa dạng hóa phương thức thanh toán. Thương mại điện tử không chỉ giúp giảm chi phí vận hành so với kênh truyền thống, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận thị trường toàn quốc, thậm chí vươn ra quốc tế.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng quy mô và tính chất xuyên biên giới, các thách thức về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo mật thông tin, an toàn mạng và minh bạch hoạt động đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện thể chế. Trong bối cảnh đó, Dự thảo Luật Thương mại điện tử đang được xây dựng với kỳ vọng tạo dựng nền tảng pháp lý vững chắc, hiện đại và toàn diện để dẫn dắt thị trường thương mại điện tử Việt Nam phát triển bền vững.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Dự thảo Luật là nhóm quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là lĩnh vực vừa nhạy cảm vừa phức tạp, đòi hỏi sự cân bằng khéo léo giữa yêu cầu quản lý nhà nước với việc bảo vệ quyền riêng tư của người tiêu dùng và bảo đảm quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.

Theo Dự thảo, hoạt động thương mại điện tử được định nghĩa là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình thương mại trên không gian mạng. Dự thảo cũng phân loại rõ các nền tảng thương mại điện tử gồm: Nền tảng kinh doanh trực tiếp, nền tảng trung gian (sàn giao dịch), mạng xã hội có chức năng thương mại điện tử và nền tảng tích hợp đa dịch vụ. Luật xác định rõ các chủ thể chịu trách nhiệm và phạm vi áp dụng, bao gồm cả doanh nghiệp nước ngoài tham gia thương mại điện tử tại Việt Nam.

Về nguyên tắc quản lý, Dự thảo yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải tuân thủ nghiêm túc pháp luật hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quảng cáo, thuế và chất lượng hàng hóa. Điều này đồng nghĩa với việc các nền tảng không chỉ đơn thuần vận hành kênh bán hàng, mà còn phải đóng vai trò như một mắt xích trong hệ thống giám sát và lưu trữ dữ liệu, có trách nhiệm cung cấp thông tin khi được yêu cầu.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử lưu trữ đầy đủ thông tin, dữ liệu về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, hình ảnh, âm thanh từ hoạt động livestream bán hàng, và dữ liệu giao dịch trong thời gian tối thiểu 3 năm. Điều này nhằm đảm bảo khả năng truy xuất phục vụ thanh tra, kiểm tra hoặc xử lý khiếu nại về sau. Đồng thời, các nền tảng cũng phải hiển thị rõ ràng thông tin về chủ thể vận hành, điều kiện giao dịch, phản hồi và đánh giá của người tiêu dùng, trừ trường hợp các nội dung vi phạm pháp luật hoặc trái với đạo đức xã hội.

Đối với an toàn dữ liệu, hệ thống thông tin của các nền tảng trung gian và tích hợp đa dịch vụ phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thông tin mạng tối thiểu cấp độ 3. Chủ quản nền tảng phải xây dựng các tiêu chí kỹ thuật, cơ chế phân quyền, kiểm soát và truy cập dữ liệu đảm bảo tuân thủ luật pháp về dữ liệu cá nhân. Người bán phải được cung cấp công cụ để truy xuất và tải về dữ liệu liên quan đến giao dịch, sản phẩm, thông tin khách hàng.​

NTXT