Đổi mới mô hình phát triển công nghiệp gắn với công nghệ và năng lực tự chủ

Ngày 13/10/2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 2657/QĐ-BCT về Chương trình hành động thực hiện các Nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Trong lĩnh vực công nghiệp, Chương trình đặt trọng tâm vào nâng năng lực sản xuất, làm chủ công nghệ và phát triển doanh nghiệp trong nước, gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Chương trình xác định doanh nghiệp và người dân là trung tâm; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực chủ yếu. Các nhiệm vụ phải được phân công rõ trách nhiệm, nguồn lực, tiến độ và điều kiện thực hiện, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị.

Cục Công nghiệp được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng và triển khai Chiến lược quốc gia phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2045. Nhiệm vụ được triển khai trong giai đoạn 2026-2030, trong đó hoàn thành xây dựng Chiến lược trong giai đoạn 2026-2027.

Đối với phát triển sản xuất, Chương trình yêu cầu tập trung nguồn lực cho công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao; nâng năng lực sản xuất và làm chủ công nghệ trong các ngành cơ khí chế tạo, luyện kim và công nghiệp hỗ trợ. Việc phát triển công nghiệp hỗ trợ được gắn với tăng tỷ lệ nội địa hóa, hình thành các tập đoàn công nghiệp dân tộc và doanh nghiệp đầu chuỗi Việt Nam có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị.

Chương trình đồng thời khuyến khích doanh nghiệp gia tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), sở hữu trí tuệ và công nghệ lõi để nâng năng lực tự chủ. Thu hút đầu tư nước ngoài được định hướng có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ và nâng năng lực sản xuất nội địa; áp dụng cơ chế đặc thù để thu hút các tập đoàn đa quốc gia tham gia những chương trình công nghiệp trọng điểm.

Ở khu vực công nghiệp nông thôn, hoạt động khuyến công được xác định là công cụ hỗ trợ cơ sở sản xuất đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng năng suất và chất lượng. Chương trình cũng đặt yêu cầu hỗ trợ các cơ sở này từng bước tham gia chuỗi giá trị, qua đó mở rộng cơ hội phát triển và nâng năng lực cạnh tranh.

Về phát triển hạ tầng công nghiệp, Chương trình thúc đẩy mô hình khu công nghiệp sinh thái và sản xuất sạch hơn. Cục Công nghiệp làm đầu mối của Bộ theo dõi, khi được yêu cầu, chỉ tiêu tỷ lệ khu công nghiệp sinh thái được công nhận trong tổng số khu công nghiệp đang hoạt động. Mức mục tiêu đến cuối giai đoạn 2026-2030 là 10%, giai đoạn 2031-2035 là 13-15% và giai đoạn 2036-2045 là 20%.

Đổi mới phương thức quản lý cũng được đặt ra cùng với phát triển sản xuất. Chương trình yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, rà soát và cắt giảm thủ tục hành chính; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm thông minh đối với các lĩnh vực đủ điều kiện, dựa trên dữ liệu, tiêu chuẩn, quy chuẩn, phân loại rủi ro và lịch sử tuân thủ. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu về công nghiệp, kết nối và chia sẻ dữ liệu được đặt trong yêu cầu hỗ trợ quản lý, điều hành và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để tổ chức thực hiện, các đơn vị phải cụ thể hóa nhiệm vụ vào kế hoạch công tác hằng năm, phân công rõ người, việc, tiến độ và sản phẩm đầu ra; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện. Kết quả cần được thường xuyên theo dõi, đánh giá, đo lường và báo cáo về Vụ Kế hoạch - Tài chính trước ngày 10/12 hằng năm để tổng hợp. Đây là yêu cầu trực tiếp đối với việc triển khai những nhiệm vụ được giao cho Cục Công nghiệp trong Chương trình.

Việc thực hiện các hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp thuộc Chương trình hành động sẽ tập trung hướng tới nâng cao năng lực sản xuất và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng, qua đó tạo nền tảng phát triển công nghiệp theo hướng tự chủ, hiện đại và bền vững.