Bộ Công Thương tăng giải pháp ứng phó điều tra phòng vệ thương mại

Xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại trên toàn cầu đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Không chỉ các vụ điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp hay chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại tiếp tục gia tăng, nhiều nền kinh tế lớn cũng đang sử dụng thêm các công cụ chính sách mới nhằm bảo vệ sản xuất trong nước. Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương xác định, việc nâng cao năng lực ứng phó của doanh nghiệp và sử dụng hiệu quả các công cụ phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Trả lời báo chí tại Họp báo thường kỳ Bộ Công Thương chiều 7/7, ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại cho biết, hiện nhiều nền kinh tế trên thế giới đang sử dụng các công cụ như điều tra phòng vệ thương mại, điều tra theo Mục 301, Mục 232 và nhiều biện pháp khác nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế cũng như ngành sản xuất trong nước.

Theo ông Chu Thắng Trung, mặc dù điều tra theo Mục 301 và điều tra phòng vệ thương mại là các công cụ pháp lý khác nhau, song đều cho thấy môi trường thương mại quốc tế đang đặt ra những yêu cầu ngày càng chặt chẽ hơn đối với hàng hóa nhập khẩu.

"Cục Phòng vệ thương mại đánh giá nguy cơ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục phải đối mặt với các vụ điều tra phòng vệ thương mại trong thời gian tới vẫn ở mức cao. Đây là xu hướng đã diễn ra trong nhiều năm qua và nhiều khả năng sẽ tiếp tục khi quy mô xuất khẩu của Việt Nam ngày càng mở rộng", ông Chu Thắng Trung nhấn mạnh.

Theo Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, nguyên nhân đến từ hai yếu tố. Thứ nhất là sự thay đổi trong chính sách thương mại của nhiều nền kinh tế lớn. Thứ hai là kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam liên tục tăng, kéo theo nguy cơ phát sinh các vụ việc phòng vệ thương mại. Đây là quy luật phổ biến trong thương mại quốc tế đối với những nền kinh tế có độ mở lớn và năng lực xuất khẩu cao.

Bên cạnh đó, xu hướng tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu cũng khiến các thị trường nhập khẩu ngày càng quan tâm đến xuất xứ hàng hóa, nguồn gốc nguyên liệu, tỷ lệ giá trị gia tăng tạo ra tại nước xuất khẩu cũng như tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Đây đều là những yếu tố có thể làm gia tăng rủi ro đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả hệ thống cảnh báo sớm trên cơ sở theo dõi diễn biến xuất khẩu của từng mặt hàng, từng thị trường để kịp thời cung cấp thông tin, giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị trước khi các vụ việc phát sinh.

Cùng với đó, Cục sẽ tăng cường tập huấn, nâng cao năng lực cho doanh nghiệp về quản trị dữ liệu, quản trị chi phí, tuân thủ quy định pháp luật trong các vụ điều tra phòng vệ thương mại; phối hợp với các hiệp hội ngành hàng và địa phương hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng các quy định về xuất xứ hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và kiểm soát tình trạng gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp.

"Cục Phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình xử lý các vụ việc, từ hướng dẫn trả lời bản câu hỏi điều tra, chuẩn bị hồ sơ, tham gia quá trình thẩm tra đến trao đổi với cơ quan điều tra nước ngoài nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời bảo đảm các cuộc điều tra được tiến hành phù hợp với các quy định và cam kết quốc tế", ông Chu Thắng Trung cho biết.

Liên quan đến việc tiếp tục áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với đường mía nhập khẩu từ Thái Lan, ông Chu Thắng Trung cho biết biện pháp này đã được Bộ Công Thương áp dụng từ ngày 15/6/2021.

Theo quy định của pháp luật, sau 5 năm áp dụng, cơ quan điều tra phải tiến hành rà soát để đánh giá hiệu quả của biện pháp và xem xét việc gia hạn. Kết quả rà soát cho thấy, biện pháp phòng vệ thương mại đã góp phần duy trì môi trường cạnh tranh công bằng giữa đường sản xuất trong nước và đường nhập khẩu từ Thái Lan.

Lượng đường nhập khẩu từ Thái Lan giảm mạnh, từ khoảng 924.000 tấn trước khi áp dụng biện pháp xuống còn khoảng 82.000 tấn trong niên vụ 2022 - 2023 và khoảng 274.000 tấn trong niên vụ 2024 - 2025.

Trong khi đó, ngành đường trong nước ghi nhận sự phục hồi rõ nét. Sản lượng đường niên vụ 2024 - 2025 tăng khoảng 1,7 lần so với niên vụ 2020 - 2021; doanh thu tăng khoảng 1,63 lần và lợi nhuận tăng khoảng 2,49 lần.

Diện tích trồng mía cũng tăng từ khoảng 128.000 ha lên khoảng 192.000 ha; sản lượng mía tăng từ 6,74 triệu tấn lên 12,43 triệu tấn. Năng suất mía được cải thiện từ 60,7 tấn/ha lên 73,3 tấn/ha, trong khi số hộ nông dân trồng mía tăng từ khoảng 151.000 hộ lên khoảng 225.000 hộ.

"Những kết quả này cho thấy biện pháp phòng vệ thương mại không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành đường trong nước mà còn tạo điều kiện khôi phục vùng nguyên liệu, cải thiện thu nhập của người trồng mía và bảo đảm sinh kế tại nhiều địa phương", ông Chu Thắng Trung nhấn mạnh.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng đánh giá nếu chấm dứt biện pháp ở thời điểm hiện nay thì nguy cơ tái diễn hành vi bán phá giá và trợ cấp từ phía doanh nghiệp Thái Lan vẫn hiện hữu, trong khi ngành sản xuất đường trong nước vẫn còn nhạy cảm trước áp lực cạnh tranh của hàng nhập khẩu.

Trên cơ sở kết quả rà soát, Cục Phòng vệ thương mại đã trình lãnh đạo Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 1309 tiếp tục gia hạn áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với đường mía nhập khẩu từ Thái Lan.

Theo quyết định này, biện pháp sẽ tiếp tục được gia hạn thêm 5 năm kể từ ngày 15/6/2026.