NGÀNH GỖ GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN DO KIỆN PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI

​Biện pháp phòng vệ thương mại với ngành gỗ có 2 trường hợp. Hành vi chủ động gian lận và hành vi bị mở rộng điều tra gian lận của nước nhập khẩu. Trong 2 trường hợp này, chúng ta cố gắng ngăn chặn trường hợp chủ động gian lận, khai báo sai trái. Còn đối với trường hợp thứ 2, chúng ta cần hỗ trợ doanh nghiệp để chứng minh rằng hàm lượng giá trị gia tăng ở Việt Nam đủ lớn để không phải chịu các điều tra, áp thuế. Nguy cơ các vụ kiện phòng vệ thương mại với ngành gỗ là có và có thể ngày một tăng lên. Chính vì thế, việc điều tra như vậy, không có nghĩa là chúng ta làm ăn gian lận, đó chỉ là vấn đề thông thường đối với thương mại thế giới.

Đối phó với các vụ kiện ở thị trường lớn đã khởi xướng điều tra, doanh nghiệp của chúng ta thường yếu về kiến thức luật pháp quốc tế, yếu ngoại ngữ, tin học nên rất ngại phải đương đầu với rắc rối. Thậm chí nhiều doanh nghiệp đã bỏ cuộc, hoặc khai báo không đầy đủ, không nhất quán dẫn đến trạng tình ngay, lý gian. Điển hình là vụ điều tra của Bộ Thương mại Hoa Kỳ vừa rồi với gỗ dán cứng của Việt Nam. Người ta nghi ngờ rằng, một số doanh nghiệp nước ngoài đưa sản phẩm hoàn chỉnh vào nước ta để gian luận thuế. Mặc dù, doanh nghiệp nước ta không có chuyện đó, nhưng khi được hỏi không trả lời được, trả lời bảng hỏi và cung cấp hóa đơn chứng từ không nhất quán. Một số doanh nghiệp thuê luật sư nước ngoài nhưng bất đồng ngôn ngữ, hiểu biết của luật sư nước ngoài với thực tiễn sản xuất của nước ta không đầy đủ dẫn đến tình trạng một số doanh nghiệp bị đưa vào danh sách đen.

Thực tiễn, ngành chế biến và xuất khẩu gỗ đã và đang đương đầu đối đầu với vụ kiện chống bán phá giá. Trong bối cảnh đó, về phía cơ quan nhà nước, việc tăng cường cảnh báo kịp thời tới doanh nghiệp, tăng cường các khóa đào tạo cho doanh nghiệp các kĩ năng phòng vệ thương mại, làm phản biện trả lời bản hỏi, lưu giữ hồ sơ,… là hết sức cần thiết. Với doanh nghiệp, không có cách gì khác, cần trang bị cho mình kiến thức, kỹ năng tự vệ và lưu ý đến yêu cầu luật pháp, các quy định của thị trường nhập khẩu, tăng cường trách nhiệm giải trình.

Các doanh nghiệp cần chú trọng công tác quản trị doanh nghiệp. Đặc biệt sử dụng tiện ích, công nghệ số để minh bạch chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất. Doanh nghiệp cần tiến tới áp dụng các phần mềm kế toán hiện đại để khi có bất trắc sẽ có ngay các bằng chứng, hóa đơn, chứng từ chứng minh công việc làm ăn là minh bạch. Đây thực sự là một khâu cực kỳ quan trọng”, ông Ngô Sỹ Hoài nhấn mạnh.

Trong số 7.500 trên thế giới, các vụ kiện chống bán phá giá là hơn 6.000 vụ, chiến 80 - 90%, áp dụng chung cho các ngành, không chỉ riêng gỗ. Đối với Việt Nam hơi đặc biệt, cho đến hiện tại, chống bán phá giá chưa phải trọng tâm mà chủ yếu liên quan đến điều tra lẩn tránh xuất xứ, lẩn tránh đối với nước thứ 3 khác và áp dụng tiếp đối với Việt Nam. Tuy nhiên, không loại trừ tương lai có nhiều hơn vụ việc điều tra chống bán phá giá với ngành gỗ, đây là điều ngành gỗ cần chú ý.

Trong vụ việc Hoa Kỳ kiện chống bán phá giá với mật ong, sau khi điều tra sơ bộ mức thuế rất cao trên 400%, nhưng kết luận cuối cùng mức thuế giảm 7 lần, dù cao nhưng các bước tiếp theo sẽ có lợi cho Việt Nam khi họ có các đợt xem xét tiếp theo. Ông Chu Thắng Trung cho rằng, bài học kinh nghiệm từ vụ chống bán phá giá với mật ong khá thú vị. Ngành gỗ đang bị điều tra gỗ dán và tủ bếp. Kinh nghiệm là doanh nghiệp Việt cần theo đổi, sát sao vụ việc. Nhất quán cung cấp thông tin, có bằng chứng, lý lẽ, số liệu. Số liệu này phải xuyên suốt. Khi cung cấp thông tin cho cơ quan điều tra, nếu có sự khác biệt thì phải ngay lập tức giải thích, không che giấu. Cùng với đó là sự đồng hành của cơ quan chức năng và các hiệp hội.