Bộ Thương mại Mỹ rà soát để công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường.

​Ngày 8/9/2023, Bộ Công Thương đã nộp hồ sơ đề nghị Bộ Thương mại Mỹ (DOC) khởi xướng rà soát thay đổi hoàn cảnh (CCR) để công nhận Việt Nam là nền KTTT trong khuôn khổ vụ việc rà soát hành chính lần thứ nhất thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với mật ong lên Cổng thông tin điện tử về phòng vệ thương mại (PVTM) của Mỹ (ACCESS). Theo quy định của Mỹ, DOC có 45 ngày để xem xét khởi xướng CCR.

Ngày 23/10/2023, DOC đã chính thức khởi xướng CCR để xem xét lại vấn đề KTTT cho Việt Nam. Theo đó, trừ khi được gia hạn, các bên liên quan sẽ có 30 ngày kể từ ngày đăng thông tin tại Công báo Liên bang (ngày 30/10) để nộp ý kiến bình luận (thời hạn đến ngày 29/11/2023) và 14 ngày tiếp theo để nộp ý kiến phản biện (thời hạn đến 13/12/2023). Theo quy trình thủ tục của vụ việc CCR, trừ khi gia hạn vụ việc, DOC sẽ có 270 ngày kể từ ngày khởi xướng để hoàn thành cuộc rà soát này và ban hành kết luận cuối cùng (dự kiến đến ngày 26/7/2024).

Có thể nói, vấn đề KTTT là một trong những vấn đề quan trọng mà hai quốc gia đang quan tâm và đã được đưa vào Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam - Mỹ. Vì vậy, việc Mỹ khởi xướng rà soát thay đổi hoàn cảnh để xem xét vấn đề KTTT cho Việt Nam được xem là một động thái tích cực, thiện chí từ phía bạn.

Tuy nhiên, để xem xét vấn đề KTTT của Việt Nam cần tuân theo các quy định pháp luật của Mỹ. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia của Chính phủ Việt Nam, các tổ chức, cá nhân, hiệp hội, ngành hàng, doanh nghiệp liên quan và cần tuân thủ theo đúng thời hạn mà Mỹ đề ra. Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan để tham gia quy trình điều tra của Mỹ.

Bối cảnh hiện nay tạo cho chúng ta một số thuận lợi, đặc biệt là sự công nhận của nhiều quốc gia về nền kinh tế của Việt Nam và sự hội nhập tích cực vào các hiệp định thương mại tự do song phương cũng như đa phương. Hiện có 72 quốc gia công nhận Việt Nam hoạt động theo cơ chế kinh tế thị trường, trong đó có Vương quốc Anh, Canada, Úc, Nhật Bản.

Việt Nam cũng đã ký hơn 90 hiệp định thương mại song phương, khoảng 60 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư. Tính đến tháng 8/2023, Việt Nam là thành viên của 16 hiệp định thương mại tự do (FTAs) với sự tham gia của khoảng 60 nền kinh tế, trong đó có 15 FTAs đã có hiệu lực và 1 FTA mới chính thức ký kết. Việt Nam đang đàm phán 3 FTAs khác.

Trong đó, có nhiều FTAs thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, đáp ứng các tiêu chuẩn cao về những lĩnh vực truyền thống như thương mại hàng hoá và dịch vụ, những lĩnh vực mới như lao động, môi trường, mua sắm chính phủ, minh bạch hoá, cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư, doanh nghiệp nhà nước.

Theo quy định của Mỹ, để công nhận một quốc gia có nền KTTT là một quy trình xem xét chặt chẽ 6 tiêu chí theo quy định pháp luật về kinh tế vĩ mô và môi trường kinh doanh của quốc gia đó, bao gồm: Mức độ chuyển đổi của đồng tiền; Vấn đề đàm phán tiền lương, tiền công giữa người lao động và người sử dụng lao động; Mức độ đầu tư nước ngoài vào các hoạt động kinh tế; Vấn đề sở hữu nhà nước, sở hữu tư nhân; Mức độ kiểm soát của Chính phủ với một số nguồn lực và giá cả; Các yếu tố khác.

Từ năm 2008, Việt Nam và Mỹ đã thành lập Nhóm công tác song phương về vấn đề KTTT (Structural Issues Working Group - SIWG) và đã tổ chức 10 phiên họp kỹ thuật để trao đổi thông tin theo 6 tiêu chí của Mỹ, giúp Mỹ cập nhật về những tiến triển mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam trong những năm qua, tạo tiền đề cho bạn có cơ sở nhìn nhận và xem xét lại vấn đề KTTT cho Việt Nam.

Thời gian vừa qua, Bộ Công Thương đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước phân tích, tổng hợp thông tin theo đề nghị của DOC về sự thay đổi tích cực của nền kinh tế Việt Nam, trong đó nhấn mạnh đến mức độ mở cửa của nền kinh tế, chính sách thương mại, chính sách tiền tệ, đầu tư nước ngoài và những tiến bộ trong công tác hội nhập đáp ứng 6 tiêu chí của Mỹ về quốc gia có nền KTTT.

Để chủ động và có sự chuẩn bị tốt khi tham gia vào quy trình tố tụng rà soát thay đổi hoàn cảnh một vụ việc phòng vệ thương mại nhằm chứng minh chúng ta là nước có nền KTTT, Bộ Công Thương cũng đã và đang xây dựng các lập luận phản hồi, giải thích, làm rõ hoặc phản bác lại ý kiến của các bên liên quan khác đối với vấn đề KTTT của Việt Nam.

Công tác thúc đẩy Mỹ công nhận Việt Nam là quốc gia có nền KTTT là nhiệm vụ hết sức khẩn trương và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Để triển khai công tác này một cách hệ thống, đồng bộ và toàn diện, cần có sự phối hợp chặt chẽ của các bộ ngành, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân liên quan./.