Xuất nhập khẩu tiến sát mốc 200 tỷ USD, nhiều tín hiệu cho tăng trưởng

Bức tranh xuất nhập khẩu những tháng đầu năm 2026 đang ghi nhận những gam màu tươi sáng khi quy mô thương mại liên tục mở rộng với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Theo số liệu của Cục Hải quan – Bộ Tài chính, tính đến ngày 15/3/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt 197,1 tỷ USD, tiến sát ngưỡng 200 tỷ USD chỉ sau chưa đầy 3 tháng.

Trong đó, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng với nhiều tín hiệu tích cực. Riêng nửa đầu tháng 3 (từ ngày 1-15/3), kim ngạch xuất khẩu đạt 20,3 tỷ USD, tăng 13,2% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 3, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 96,8 tỷ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu tiếp tục duy trì sự ổn định với các nhóm hàng công nghiệp chế biến giữ vai trò chủ lực. Đã có 3 nhóm hàng đạt kim ngạch từ 10 tỷ USD trở lên gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 23,3 tỷ USD; điện thoại và linh kiện đạt 14,2 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 11,6 tỷ USD.

Không chỉ các nhóm hàng chủ lực duy trì tăng trưởng, nhiều mặt hàng khác cũng ghi nhận kết quả tích cực. Trong nửa đầu tháng 3, có thêm 4 nhóm hàng đạt kim ngạch xuất khẩu từ 1 tỷ USD trở lên, bên cạnh đó là hàng loạt mặt hàng đạt kim ngạch hàng trăm triệu USD như giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, phương tiện vận tải, cà phê, thủy sản, rau quả. Điều này cho thấy sự lan tỏa của tăng trưởng xuất khẩu không chỉ tập trung vào một số ngành mà đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu cũng tăng trưởng mạnh mẽ, phản ánh nhu cầu phục hồi sản xuất trong nước. Nửa đầu tháng 3, kim ngạch nhập khẩu đạt 20,9 tỷ USD, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung từ đầu năm đến ngày 15/3, tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 100,3 tỷ USD, tăng tới 24,6%.

Việc nhập khẩu tăng cao tập trung chủ yếu ở các nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng cho thấy xu hướng gia tăng nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc phục vụ sản xuất. Đây được xem là tín hiệu tích cực, phản ánh niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng phục hồi và mở rộng sản xuất trong thời gian tới.

Dù cán cân thương mại tạm thời thâm hụt khoảng 3,5 tỷ USD, song trong bối cảnh nhập khẩu tăng mạnh để phục vụ sản xuất, mức thâm hụt này được đánh giá là phù hợp và có thể tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu trong các tháng tiếp theo.

Với quy mô và tốc độ tăng trưởng hiện nay, nhiều dự báo cho rằng, kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2026 hoàn toàn có khả năng chinh phục mốc kỷ lục mới 1.000 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi thương mại toàn cầu.

Bên cạnh sự tăng trưởng về quy mô, một điểm sáng đáng chú ý của hoạt động xuất nhập khẩu là sự mở rộng và đa dạng hóa thị trường, trong đó nhiều thị trường trọng điểm ghi nhận mức tăng trưởng hai con số.

Tại châu Âu, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hà Lan tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Theo Thương vụ Việt Nam tại Hà Lan, trong 2 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt gần 2,36 tỷ USD, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt 2,24 tỷ USD, tăng 14,4%.

Nhiều nhóm hàng xuất khẩu sang thị trường này tăng trưởng mạnh như gỗ và sản phẩm gỗ tăng 150,7%, rau quả tăng trên 55%, dệt may tăng 26,6%, điện thoại và linh kiện tăng 23%, máy vi tính và sản phẩm điện tử tăng 20%. Những con số này cho thấy, khả năng tận dụng hiệu quả các cơ hội từ thị trường châu Âu, đặc biệt là các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Đáng chú ý, Hà Lan tiếp tục giữ vai trò là cửa ngõ trung chuyển quan trọng đưa hàng hóa Việt Nam vào thị trường EU. Đồng thời, đây cũng là thị trường tiềm năng cho các mặt hàng xuất khẩu có chất lượng cao và đáp ứng tiêu chuẩn bền vững. Cơ cấu thương mại song phương đang chuyển dịch theo hướng tích cực, khi Việt Nam phát huy lợi thế xuất khẩu, còn Hà Lan đóng vai trò cung cấp công nghệ, thiết bị và kết nối logistics.

Song song với thị trường châu Âu, khu vực châu Á tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng. Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ chỉ rõ, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Ấn Độ ghi nhận bước tiến mạnh mẽ khi kim ngạch hai chiều trong hai tháng đầu năm đạt gần 3 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt 1,8 tỷ USD, tăng 23%. Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu tiếp tục cho thấy xu hướng chuyển dịch tích cực khi các nhóm hàng công nghiệp chế biến, công nghệ cao chiếm tỷ trọng lớn. Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện dẫn đầu với kim ngạch 365 triệu USD, tiếp đến là điện thoại, kim loại thường và phương tiện vận tải.

Đặc biệt, nhiều nhóm hàng ghi nhận mức tăng trưởng đột biến như dệt may tăng tới 1.949%, cà phê tăng 1.928,3%, gốm sứ tăng 144,2%, chè tăng 127,2%. Những con số này cho thấy dư địa mở rộng thị trường tại Ấn Độ vẫn còn rất lớn, nhất là với các mặt hàng nông sản và công nghiệp chế biến.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS. TS. Ngô Trí Long cho biết, thời gian tới, để nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu, cần đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng. Việc mở rộng thị trường thông qua các hiệp định thương mại tự do và phát triển các tuyến vận tải thay thế sẽ giúp giảm thiểu rủi ro từ sự gián đoạn của một số tuyến hàng hải chiến lược. Ngành Công Thương cần tiếp tục thúc đẩy các chương trình xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường tại các khu vực tiềm năng như Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh hay Đông Âu.

Bên cạnh đó, ngành Công Thương cần tăng cường năng lực phân tích, dự báo các xu hướng lớn của thị trường năng lượng, thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu. Thông tin kịp thời và chính xác sẽ giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược sản xuất kinh doanh. Đồng thời, cần đẩy mạnh việc chia sẻ thông tin thị trường với cộng đồng doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có cơ sở xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp trước những biến động quốc tế.

“Cùng với việc mở rộng thị trường, các hoạt động xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh. Nhiều hội chợ, triển lãm quốc tế được tổ chức tại Ấn Độ và Việt Nam đã tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước tăng cường giao thương, tìm kiếm cơ hội hợp tác” – PGS. TS. Ngô Trí Long chia sẻ.

Bên cạnh đó, việc doanh nghiệp được khuyến cáo chủ động nắm bắt các quy định mới của thị trường nhập khẩu cũng trở thành yêu cầu cấp thiết. Điển hình như việc Trung Quốc ban hành Lệnh 280 về đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm, đặt ra các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động thích ứng để duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định.