Xuất nhập khẩu năm 2025 tạo nền tảng vững chắc cho hội nhập bền vững

Năm 2025 đánh dấu một bước tiến quan trọng của ngoại thương Việt Nam khi hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, bất chấp những biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu. Không chỉ mở rộng về quy mô, bức tranh xuất nhập khẩu năm qua còn cho thấy những chuyển động tích cực về cơ cấu ngành hàng, thị trường và năng lực thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trong môi trường hội nhập ngày càng sâu rộng.

Những kết quả đạt được tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam củng cố vị thế trong chuỗi thương mại toàn cầu, đồng thời mở ra dư địa mới cho việc nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển các ngành hàng xuất khẩu chủ lực theo hướng giá trị gia tăng cao, xanh và bền vững. Trong bối cảnh đó, việc nhìn lại kết quả xuất nhập khẩu năm 2025 mang ý nghĩa không chỉ tổng kết thành tựu, mà còn khẳng định hướng đi đúng của chính sách và vai trò dẫn dắt của thể chế trong hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế.

Chia sẻ tại Diễn đàn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trong chuỗi thương mại toàn cầu” chiều 3/2, nằm trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026, ông Trần Quốc Toản, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, năm 2025 tiếp tục ghi dấu là một năm thành công của ngoại thương Việt Nam, không chỉ ở quy mô kim ngạch mà còn ở chất lượng tăng trưởng và khả năng thích ứng trước những biến động khó lường của kinh tế, thương mại toàn cầu.

Theo ông Trần Quốc Toản, kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt trên 475 tỷ USD, tăng hơn 17%; kim ngạch nhập khẩu đạt trên 455 tỷ USD, tăng trên 19,4%. “Như vậy, cả năm 2025 Việt Nam tiếp tục xuất siêu khoảng 20 tỷ USD, một kết quả tích cực, góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô và củng cố niềm tin của nhà đầu tư cũng như đối tác quốc tế”, ông nhấn mạnh.

Phân tích sâu hơn về cơ cấu xuất khẩu, ông Trần Quốc Toản cho biết, năm 2025 có 8 nhóm mặt hàng đạt kim ngạch trên 10 tỷ USD, chiếm khoảng 72% tổng kim ngạch xuất khẩu và đóng góp tới 94% giá trị xuất khẩu của cả nước. Trong đó, nhóm điện tử, máy tính và linh kiện dẫn đầu với kim ngạch trên 107 tỷ USD; tiếp đến là máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác khoảng 59 tỷ USD; điện thoại và linh kiện khoảng 56 tỷ USD; dệt may trên 39 tỷ USD; giày dép khoảng 24 tỷ USD; phương tiện vận tải và phụ tùng trên 17 tỷ USD; gỗ và sản phẩm gỗ trên 17 tỷ USD; thủy sản trên 11 tỷ USD.

Theo Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, bức tranh này cho thấy cơ cấu hàng hóa xuất khẩu đã có sự chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng các mặt hàng có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo.

“Các ngành như điện tử, dệt may, giày dép, đồ gỗ tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, đóng vai trò trụ cột trong tăng trưởng xuất khẩu”, ông Trần Quốc Toản đánh giá.

Đáng chú ý, không chỉ các ngành công nghiệp, mà nhóm hàng nông sản cũng đang từng bước nâng cao chất lượng và giá trị. Gạo, cà phê, thủy sản của Việt Nam ngày càng đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường khó tính, qua đó nâng cao giá trị thương hiệu và thâm nhập sâu hơn vào các thị trường cao cấp.

Ở chiều nhập khẩu, theo ông Trần Quốc Toản, năm 2025 có 47 mặt hàng nhập khẩu đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, trong đó 9 mặt hàng đạt trên 10 tỷ USD, chiếm khoảng 64,8% tổng kim ngạch nhập khẩu. Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; máy móc, thiết bị; điện thoại và linh kiện; vải; nguyên phụ liệu dệt may; kim loại thường và sắt thép.

“Cơ cấu nhập khẩu này cho thấy nhập khẩu của Việt Nam vẫn tập trung vào các mặt hàng phục vụ sản xuất và xuất khẩu, phản ánh mối liên kết chặt chẽ giữa nhập khẩu và năng lực sản xuất trong nước”, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu phân tích, đồng thời khẳng định đây là yếu tố quan trọng giúp các ngành xuất khẩu chủ lực duy trì sức cạnh tranh.

Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong năm 2025 với kim ngạch trên 153 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất, đóng vai trò cung ứng nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất, tiếp đến là Hàn Quốc và các nước ASEAN.

Theo ông Trần Quốc Toản, một trong những động lực quan trọng giúp xuất khẩu Việt Nam duy trì đà tăng trưởng là việc mở rộng và đa dạng hóa thị trường thông qua mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết. 

Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan đàm phán, triển khai các hiệp định mới, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tốt hơn các ưu đãi từ FTA. Trong đó, vai trò của chính sách xuất xứ hàng hóa được ông Trần Quốc Toản đặc biệt nhấn mạnh.

“Việc ban hành và hoàn thiện các quy định về xuất xứ giúp doanh nghiệp hiểu rõ yêu cầu của từng thị trường, tận dụng ưu đãi thuế quan, xác định chiến lược thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh”, ông Toản nói.

Song song với hội nhập, Bộ Công Thương đã và đang hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động xuất nhập khẩu. Luật Quản lý ngoại thương, Nghị định 69/2018/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương và các văn bản hướng dẫn liên quan đã tạo nền tảng pháp lý minh bạch, giúp doanh nghiệp định hướng sản xuất - kinh doanh, đồng thời nâng cao niềm tin của đối tác quốc tế.

“Các danh mục hàng hóa cấm, hạn chế, xuất nhập khẩu theo giấy phép, điều kiện hay liên quan đến an ninh, quốc phòng được quy định rõ ràng, qua đó bảo đảm hài hòa giữa tạo thuận lợi thương mại và quản lý rủi ro”, ông Trần Quốc Toản nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các chương trình như: Thương hiệu quốc gia, Doanh nghiệp xuất khẩu uy tín tiếp tục được triển khai, góp phần nâng cao hình ảnh và uy tín của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, triển khai Luật Thương mại điện tử, sửa đổi các quy định liên quan đến quản lý ngoại thương, đồng thời khuyến nghị doanh nghiệp chủ động tận dụng ưu đãi từ FTA, tăng cường liên kết sản xuất - xuất khẩu, chú trọng sản xuất xanh, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Theo ông Trần Quốc Toản, đây chính là những yếu tố ngày càng mang tính quyết định để hàng hóa Việt Nam đứng vững và đi xa hơn tại các thị trường lớn, khó tính.