Thương mại điện tử: Tăng trưởng phải đi cùng bền vững

Tại tọa đàm “Phát triển thương mại điện tử bền vững” tổ chức ngày 10/3, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho rằng, trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng giữ vai trò động lực của tăng trưởng kinh tế số, việc xây dựng thị trường minh bạch, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng, đồng thời bảo đảm các chỉ tiêu tăng trưởng là nhiệm vụ đặt ra với toàn bộ hệ sinh thái.

Theo bà Oanh, để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, từ việc xây dựng hệ thống dữ liệu báo cáo, nâng cao hiệu quả vận hành, đến mở rộng thị trường và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới.

Một trong những vấn đề được nhắc đến tại tọa đàm là nguồn hàng trên các sàn thương mại điện tử. Theo bà Lê Hoàng Oanh, thời gian qua có nhiều ý kiến phản ánh tình trạng hàng hóa không phải xuất xứ từ Việt Nam nhưng vẫn được bày bán phổ biến trên các nền tảng trực tuyến, trong khi chất lượng sản phẩm chưa được kiểm soát chặt chẽ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến niềm tin của người tiêu dùng mà còn tạo ra sức ép đối với hàng hóa trong nước.

“Chúng ta cần bàn kỹ hơn về việc làm thế nào để nâng cao niềm tin của thị trường, đặc biệt là niềm tin đối với hàng hóa, đối với người bán và sự minh bạch trong giao dịch trên các sàn thương mại điện tử”, bà Oanh nhấn mạnh.

Bên cạnh câu chuyện nguồn hàng, khoảng cách giữa các vùng miền trong tiếp cận và phát triển thương mại điện tử cũng là vấn đề được đặt ra trong nhiều cuộc họp trước đây. Theo Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, mặc dù thương mại điện tử phát triển mạnh tại các đô thị lớn, nhưng ở nhiều địa phương, người dân và doanh nghiệp vẫn còn hạn chế trong việc tiếp cận nền tảng số, từ kỹ năng kinh doanh trực tuyến đến hạ tầng logistics.

Trong bối cảnh đó, áp lực tăng trưởng của ngành thương mại điện tử cũng ngày càng lớn. Báo cáo tại tọa đàm cho thấy, trong năm 2026, lĩnh vực này được giao mục tiêu tăng trưởng khoảng 20 - 22%. Đây là con số không nhỏ nếu xét đến quy mô thị trường đang ngày càng mở rộng.

Theo bà Oanh, một số sàn thương mại điện tử đã bắt đầu xây dựng kế hoạch tăng trưởng theo từng tháng và gửi về cơ quan quản lý. Tuy nhiên, để có bức tranh toàn diện của thị trường, cần sự tham gia đầy đủ hơn từ các nền tảng và doanh nghiệp trong hệ sinh thái.

Tại toạ đàm, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Lê Hoàng Oanh cũng đề xuất sáu nhóm nội dung trọng tâm cần thảo luận nhằm thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững trong thời gian tới.

Một là, xây dựng niềm tin của thị trường. Theo bà Lê Hoàng Oanh, niềm tin là yếu tố then chốt để thương mại điện tử phát triển lâu dài. Điều này không chỉ liên quan đến chất lượng hàng hóa mà còn bao gồm uy tín của người bán, tính minh bạch của giao dịch và cơ chế bảo vệ người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, các sàn thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ có những cam kết rõ ràng hơn trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, đồng thời thúc đẩy phong trào “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trên môi trường số.

Hai là, nâng cao hiệu quả vận hành của hệ sinh thái thương mại điện tử. Các vấn đề như chi phí logistics, mô hình kinh doanh của các sàn hay tối ưu chuỗi cung ứng đều cần được xem xét để giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Ba là, mở rộng hệ sinh thái người bán và người tiêu dùng. Điều này đồng nghĩa với việc thu hẹp khoảng cách giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền trong tiếp cận thương mại điện tử. Việc hỗ trợ người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ tham gia nền tảng số được coi là yếu tố quan trọng để mở rộng thị trường. Theo bà Lê Hoàng Oanh, nếu thương mại điện tử chỉ tập trung ở các thành phố lớn thì tiềm năng phát triển của thị trường vẫn chưa được khai thác hết.

Bốn là, liên quan đến việc tuân thủ và phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong môi trường số, các doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác trong công tác quản lý thị trường, chia sẻ dữ liệu và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ theo quy định. 

Năm là, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới - lĩnh vực đang được Chính phủ đặc biệt quan tâm nhằm thúc đẩy xuất khẩu. Theo Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Cục sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan để lựa chọn doanh nghiệp phù hợp tham gia xuất khẩu qua thương mại điện tử.

Một gợi ý được đưa ra là mỗi sàn thương mại điện tử có thể hỗ trợ khoảng ba doanh nghiệp xuất khẩu thông qua nền tảng của mình mỗi năm. Nếu nhiều nền tảng cùng thực hiện, số lượng doanh nghiệp tham gia xuất khẩu sẽ tăng lên đáng kể.

“Điều quan trọng là cần xây dựng các mô hình thành công điển hình. Khi có những câu chuyện thành công cụ thể, các doanh nghiệp khác sẽ có thêm niềm tin để tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới”, Cục trưởng Lê Hoàng Oanh nhấn mạnh, đồng thời cho rằng, thông qua các trường hợp điển hình đó, cơ quan quản lý cũng có thể nhận diện rõ hơn những khó khăn trong quá trình triển khai, từ đó hoàn thiện cơ chế vận hành và chính sách hỗ trợ.

Sáu là, đề xuất chính sách nhằm thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững. Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, toàn bộ các kiến nghị từ phía doanh nghiệp sẽ được tổng hợp để báo cáo Bộ Công Thương, qua đó kiến nghị với Chính phủ những giải pháp phù hợp.

Ngoài các nội dung trên, bà Lê Hoàng Oanh cũng đề nghị doanh nghiệp chia sẻ thêm các dự báo thị trường theo từng tháng. Những thông tin có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh sẽ giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong công tác điều hành. Theo Cục trưởng Lê Hoàng Oanh, các báo cáo này chỉ cần là những bản cập nhật ngắn gọn về tình hình thị trường và những khó khăn doanh nghiệp đang gặp phải. Khi được thực hiện đều đặn theo tháng, các thông tin này sẽ tạo nên một bức tranh rõ ràng về quá trình phát triển của thương mại điện tử.