THỊ TRƯỜNG CHÂU Á – CHÂU PHI NHIỀU CƠ HỘI GIA TĂNG KIM NGẠCH XUẤT KHẨU

​Việt Nam đã ký kết 14 FTA, chiếm tới 82% tổng số FTA đã ký, giúp thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam ngày càng được mở. Việc tham gia các FTA, thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ngày càng được mở rộng theo hướng đa dạng hóa và đa phương hóa các quan hệ kinh tế, trong đó, có các quốc gia ở khu vực thị trường châu Á, châu Phi.

Hiện Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 193 quốc gia, là thành viên tích cực của gần 70 tổ chức khu vực và quốc tế. Việt Nam là một trong 40 nền kinh tế, có quy mô GDP lớn nhất thế giới, top 20 nền kinh tế hàng đầu về thương mại; top 15 nền kinh tế hàng đầu về thu hút FDI, top 46 nước đứng đầu thế giới về chỉ số đổi mới sáng tạo.

Dù nhiều khó khăn, Việt Nam đã duy trì được tăng trưởng GDP bình quân 3 năm (2021 - 2023) đạt 5,2%/năm (mức cao của khu vực và thế giới); riêng năm 2024 khả năng đạt trên 7%, cao hơn mức Quốc hội giao (6,5 - 7%).

Hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam ngày càng được mở rộng và đi vào chiều sâu, đặc biệt thông qua việc đàm phán, ký kết các FTA. Việt Nam hiện đã ký kết 17 FTA và đang đàm phán 2 FTA, tổng cộng đã và đang tham gia 19 FTA, qua đó, Việt Nam có trên 60 đối tác FTA, phủ rộng khắp các châu lục với tổng GDP chiếm gần 90% GDP toàn cầu, nâng tầm vị thế của Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới quan hệ đối tác của các quốc gia trên thế giới.

Riêng đối với khu vực châu Á, Việt Nam đã ký kết tới 14 trên tổng số 17 FTA, chiếm tới 82% số FTA đã ký. Trong đó, có 8 FTA trong khuôn khổ hợp tác ASEAN nội và ngoại khối; 7 FTA ký kết với tư cách là một bên độc lập.

Các Hiệp định thương mại FTA mà Việt Nam đã ký kết với các nước trong khu vực châu Á, châu Phi gồm: FTA mới nhất vừa được ký kết là Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) giữa Việt Nam và UAE. Với nỗ lực và quyết tâm của Bộ Công Thương và các bộ, ngành, CEPA đã hoàn tất đàm phán thần tốc trong vòng một năm. Đây là sự kiện mang dấu mốc lịch sử, tạo đột phá quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư hai nước, mở ra con đường lớn cho Việt Nam tiến sâu vào thị trường Trung Đông - châu Phi.

Tham gia các FTA thế hệ mới, thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ngày càng được mở rộng theo hướng đa dạng hóa và đa phương hóa các quan hệ kinh tế. Hiện, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã có mặt trên 230 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó, châu Á vẫn là khu vực thị trường xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam với tỷ trọng kim ngạch chiếm gần 70% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Cùng với Mỹ, 3 nước (Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản) là các thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong nhiều năm. Nhờ đó, Việt Nam đã chuyển từ nhập siêu sang xuất siêu 9 năm liên tiếp từ năm 2016 đến nay. Trong cả năm 2024, xuất siêu 24,31 tỷ USD sau 11 tháng. Khả năng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam sẽ chạm mốc 800 tỷ USD, vượt kỷ lục xuất nhập khẩu 732 tỷ USD vào năm 2022.

Trong nhiều năm liền, Việt Nam liên tục nhập siêu từ Trung Quốc (nhập siêu 60 tỷ USD năm 2022 và nhập siêu 49 tỷ 2023), Hàn Quốc (nhập siêu 38 tỷ USD năm 2022 và 28 tỷ USD 2023).

Việt Nam đang tập trung vào việc thực thi hiệu quả các FTA đã ký kết, đồng thời nghiên cứu đàm phán các FTA mới tại các thị trường còn nhiều dư địa khai thác như Trung Đông, châu Phi (như FTA với các quốc gia: Ả rập Xê út, Pakistan, Ai Cập, Nam Phi - cả 3 đều ở châu Á và châu Phi). Hiện nay, Việt Nam chưa có FTA nào với thị trường châu Phi. Trong giai đoạn vừa qua, quy mô thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Nam Phi duy trì đà tăng trưởng tích cực, bình quân đạt trên 1,2 tỷ USD mỗi năm là cơ sở để xem xét FTA với thị trường này.

Hiện nay, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang là xu hướng chủ đạo và phát triển mạnh mẽ, mang lại những thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen cho sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

Thực hiện các mục tiêu, chủ trương của Đảng và Nhà nước về hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là Nghị quyết số 93 của Chính phủ về nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh và bền vững giai đoạn 2023 - 2030, hội nhập kinh tế quốc tế thời gian tới sẽ tập trung vào một số nội dung chính sau:

Khai thác hiệu quả các FTA mà Việt Nam đã ký, đặc biệt là FTA thế hệ mới (như CPTPP, EVFTA, UKVFTA) để tiếp tục mở rộng, đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng và đẩy mạnh xuất khẩu, thu hút đầu tư, nâng tầm quan hệ kinh tế thương mại với các đối tác trong khu vực và trên thế giới...

Tham gia có chọn lọc vào các FTA và thiết chế hợp tác, liên kết mới về kinh tế nhằm thúc đẩy hợp tác hội nhập kinh tế quốc tế theo chiều sâu, hiệu quả, thiết thực và trên nhiều lĩnh vực, như: Kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế tri thức...

Tiếp tục phát huy vai trò tại các tổ chức, diễn đàn kinh tế quốc tế để chủ động tham gia quá trình định hình cấu trúc khu vực, xây dựng các định chế quản trị kinh tế ở tầm khu vực, liên khu vực và toàn cầu, góp phần bảo vệ lợi ích của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách, bảo đảm tính đồng bộ và tương thích để thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ và cam kết hội nhập kinh tế quốc tế. Tăng cường khả năng ứng phó và xử lý linh hoạt, kịp thời, hiệu quả những biến động của kinh tế thế giới./.​