Tận dụng Hiệp định CEPA: Cá ngừ rộng cửa vào Trung Đông qua UAE

Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, giá trị xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang UAE trong năm 2025, tăng giảm thất thường. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu đã tăng rõ rệt trong những năm gần đây.

Trong 10 tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu sang thị trường này đã tăng từ mức 3 triệu USD năm 2023 lên 4,3 triệu USD năm 2025, tăng 45%. Xu hướng này được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng cho thịt/loin cá ngừ đông lạnh tại các chuỗi nhà hàng, khách sạn cao cấp và cộng đồng dân cư đa quốc gia tại UAE và lợi thế thuế quan, logistics theo Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện giữa Việt Nam và UAE (Việt Nam - UAE CEPA) làm giảm rào cản.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) đánh giá, thị trường cá ngừ tại các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) đang nổi lên như một điểm đến quan trọng cho xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong bối cảnh cầu nội địa tăng, vai trò trung chuyển của Dubai và hiệp định thương mại mới giữa hai nước. Giá trị nhập khẩu cá ngừ của UAE từ Việt Nam đang tăng mạnh cho thấy một cơ hội lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và khả năng ứng phó với biến động toàn cầu.

“UAE không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn đóng vai trò trung chuyển hàng hóa tới các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (gợi tắt GCC) và châu Phi, điều này gia tăng nhu cầu nhập khẩu đa dạng về chủng loại: từ thịt/loin cá ngừ đông lạnh (HS 0304) đến cá ngừ chế biến đóng hộp (HS 1604). Điều này khiến Dubai trở thành “cửa ngõ” chiến lược: hàng nhập khẩu dễ dàng tiếp cận hệ thống phân phối rộng lớn trong khu vực”, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) nhấn mạnh.

Theo đó, UAE nhập cả thịt/loin cá ngừ đông lạnh (phục vụ nhà hàng, khách sạn) và cá ngừ chế biến/đóng hộp (phục vụ bán lẻ). Nhu cầu fillet cao cấp tăng cùng với phân khúc chuỗi cung cấp dịch vụ thực phẩm (F&B) sang trọng, trong khi cá đóng hộp vẫn chiếm phần lớn khối lượng phục vụ kênh bán lẻ.

Thị trường cá ngừ đóng hộp tại UAE đang tăng trưởng mạnh mẽ nhờ sự tiện lợi, lợi ích sức khỏe (giàu protein và omega-3) và giá cả phải chăng so với cá tươi. Là một phần quan trọng của ngành công nghiệp hải sản đóng hộp nói chung, thị trường này được hưởng lợi từ sự đa dạng dân số và nhận thức ngày càng tăng về sức khỏe của UAE. Trong giai đoạn 2023 - 2024, UAE đã nhập khẩu 92 lô hàng cá ngừ từ 22 nhà cung cấp quốc tế, tăng 5% về lượng nhập khẩu so với năm trước, báo hiệu sự mở rộng thị trường bền vững.

Việt Nam đã xuất khẩu cả hai dòng sản phẩm này sang UAE. Trong đó, xuất khẩu nhóm các sản phẩm cá ngừ đóng hộp tăng mạnh.

“Hiệp định Việt Nam – UAE CEPA ký kết vào năm 2024, cam kết cắt giảm phần lớn thuế quan, làm giảm chi phí xuất khẩu và nâng tính cạnh tranh cho hàng Việt tại UAE. Điều này tạo động lực cho doanh nghiệp mở rộng khối lượng xuất khẩu. Bên cạnh đó, Dubai là đầu mối trung chuyển thuận tiện để đưa sản phẩm sang các thị trường láng giềng (GCC, châu Phi). Nhờ vậy, một lô hàng xuất khẩu sang UAE có thể mở ra nhiều đơn hàng tái xuất cho các doanh nghiệp cá ngừ của Việt Nam”, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) nhận định.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) cho rằng, thị trường UAE yêu cầu chứng nhận Halal cho sản phẩm thủy sản chế biến và nghiêm ngặt về tiêu chuẩn an toàn (HACCP, kiểm nghiệm kim loại nặng). Việc chưa có hệ thống chứng nhận phù hợp sẽ là hàng rào lớn cho doanh nghiệp nhỏ.

Bên cạnh đó, những biến động chi phí vận tải, tắc nghẽn cảng, và rủi ro an ninh hàng hải (vùng Biển Đỏ, Kênh đào Suez…) có thể gián đoạn giao hàng kịp thời, làm giảm uy tín với nhà nhập khẩu UAE.

Hiện tại, Thái Lan, Ecuador, Indonesia và các nhà cung EU đều là những nguồn cung lớn cho thị trường UAE, đều cạnh tranh ở những phân khúc khác nhau, một số đối thủ có ưu thế giá, một số khác có chứng nhận bền vững mạnh. Việt Nam cần khác biệt hóa bằng chất lượng, chứng nhận và dịch vụ hậu mãi.

Những biến số về chính sách toàn cầu, như căng thẳng thương mại hoặc thay đổi trong quy định nhập khẩu có thể tác động đột ngột đến dòng hàng. Ví dụ những quy định mới về an toàn thực phẩm hoặc động thái bảo vệ nội địa của các nước trung chuyển, cũng tạo ra những thách thức cho doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam

Dự báo, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng lợi thế khi mà Việt Nam – UAE CEPA có hiệu lực, đồng thời tăng cường Halal/HACCP và củng cố chuỗi logisitcs, xuất khẩu sang UAE có thể tăng từ 10 - 30%/năm trong 2025 – 2026.