Sửa đổi Luật Thương mại: Làm rõ hơn khái niệm 'hàng giả'

Bộ Công Thương đang tiến hành lấy ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sau đây gọi tắt là dự án luật).

Trong đó, đối với việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Bộ Công Thương đề xuất quy định mới liên quan tới việc làm rõ khái niệm “hàng giả”.

Báo cáo tổng kết thi hành Luật Thương mại của Bộ Công Thương cho thấy, vấn nạn sản xuất và buôn bán hàng giả tại Việt Nam đang thách thức nghiêm trọng nền kinh tế và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất trong nước cũng như công tác quản lý nhà nước.

Theo Hiệp hội Phân bón Việt Nam, mỗi năm, ngành nông nghiệp gánh khoản thiệt hại lên tới 2,5 tỉ USD do phân bón giả và kém chất lượng. Các ngành mỹ phẩm mất khoảng 5,4 tỉ USD/năm và ngành công nghệ mất hơn 100 tỉ USD/năm do hàng giả.

Bộ Công Thương nhận định, Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài, do đó nhiệm vụ cấp bách hiện nay là phải quản lý thị trường nội địa minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và việc hoàn thiện quy định pháp luật về hàng giả là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ môi trường kinh doanh.

Việc quy định rõ ràng, thống nhất về khái niệm "hàng giả" sẽ tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý thị trường. Đồng thời, khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng môi trường kinh doanh tuân thủ chuẩn mực quốc tế.

Cũng theo Bộ Công Thương, qua rà soát, đánh giá quá trình thực thi Luật Thương mại 2005 cho thấy, các quy định liên quan đến hàng giả còn bộc lộ nhiều vướng mắc trong quá trình áp dụng.

Khái niệm "hàng giả" hiện nay còn nhiều hạn chế. Trước hết, định nghĩa này mới chỉ dừng lại ở cấp nghị định, thiếu tính khái quát và định hướng trong các đạo luật nền tảng như Luật Thương mại. Bên cạnh đó, sự phân tán và chồng chéo khái niệm giữa các lĩnh vực thương mại, hình sự, sở hữu trí tuệ khiến việc áp dụng thực tiễn gặp khó khăn.

Các cơ quan chức năng thường vướng mắc trong việc phân biệt hành vi vi phạm để xử lý đúng tính chất vụ việc do cách tiếp cận hiện nay chủ yếu thiên về liệt kê các dạng hàng giả cụ thể, thiếu định nghĩa mang tính nguyên tắc, làm hạn chế khả năng điều chỉnh của pháp luật đối với những hành vi mới phát sinh trong tương lai.

Do đó, việc quy định khái niệm "hàng giả" mang tính khái quát trong Luật Thương mại là yêu cầu then chốt, đóng vai trò xác lập nguyên tắc chung, tạo điểm tựa pháp lý thống nhất cho toàn bộ hệ thống văn bản liên quan và giúp khắc phục tình trạng phân tán, thiếu nhất quán trong công tác phòng chống.

Từ thực tế trên, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung một khoản tại Điều 3 của Luật Thương mại để giải thích rõ về hàng giả.

Cụ thể, khái niệm "hàng giả" trong Luật Thương mại được định nghĩa theo hướng bao gồm hàng giả về nội dung, hình thức và các loại tem, nhãn, bao bì nhằm bao trùm đầy đủ các phương thức làm giả phổ biến hiện nay như giả nội dung, giả hình thức, giả nhãn, bao bì, giả mạo nguồn gốc, xuất xứ. Điều này phù hợp với vị trí của Luật Thương mại trong việc điều chỉnh hoạt động thương mại nói chung và hoạt động lưu thông hàng hóa nói riêng.

Bộ Công Thương cho biết, việc quy định khái niệm "hàng giả" ở cấp luật giúp củng cố cơ sở pháp lý, hiệu lực của khái niệm hàng giả, từ đó áp dụng thống nhất, không chỉ giới hạn trong xử lý các hành vi vi phạm mà còn tạo cơ sở thúc đẩy biện pháp quản lý, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo trong phát hiện hàng giả.

Từ đó, nâng cao hiệu quả của công cuộc đấu tranh, phòng, chống sản xuất, buôn bán hàng giả; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, doanh nghiệp; bảo vệ an ninh, an toàn sức khỏe cho Nhân dân, góp phần phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.