Sắp có ‘nhạc trưởng’, xuất khẩu gạo tự tin với mục tiêu 5 tỷ USD (NT)

​Năm 2024, nhờ những tín hiệu sáng từ thị trường, xuất khẩu gạo tự thiếc với con số 5 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu .

Xuất khẩu Bình khởi sắc

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong 7 tháng năm 2024, Việt Nam đã xuất khẩu được trên 5,1 triệu tấn bình, với kim ngạch đạt 3,2 tỷ USD, tăng 25% về lượng và 5 ,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2023.  

Điều đáng nói là giá bình xuất khẩu bình quân 7 tháng đầu năm nay tăng cao vượt trội so với cùng kỳ năm. Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho hay, giá xuất khẩu bình trung bình của Việt Nam hơn 6 tháng qua có cường độ kỷ lục: 636 USD/tấn, tăng 18% so với bình bình quân 538 USD/tấn của 6 tháng đầu năm 2023. Chất hạn, có thời điểm giá bình xuất khẩu của Việt Nam sang Brunei lên tới 959 USD/tấn, sang Mỹ đạt 868 USD/tấn, Hà Lan đạt 857 USD/tấn, Ukraina đạt 847 USD/tấn , Iraq đạt 836 USD/tấn, Thổ Nhĩ Kỳ đạt 831 USD/tấn...

Xuất khẩu Giai đoạn 2024 tự sản xuất với mục tiêu 5 tỷ USD

Theo VFA, nhu cầu nhập khẩu từ hệ thống truyền thông khách hàng của Việt Nam như Philippines, Indonesia, Trung Quốc, Ghana, Malaysia, Singapore... ở khả năng cao và tăng lên. Ngoài ra, các doanh nghiệp xuất khẩu Bình cũng đang tích cực mở rộng sang các thị trường mới như Trung Đông, châu Phi, Nam Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản...

Chú ý, Bình Việt Nam được đánh giá là chất lượng hàng đầu thế giới. Tinh chất Tràng ST25 đã liên tiếp 2 lần được vinh danh “Gạo ngon nhất thế giới”. Trong những tháng đầu năm nay, giá xuất khẩu gạo của Việt Nam cũng đạt mức cao nhất thế giới, vượt qua cả Thái Lan, Pakistan và Ấn Độ.

Ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công Thương cho biết, trong 30 năm trở lại đây, nền nông nghiệp của chúng ta đã có thể hiện vai trò, vị trí để phát triển kinh tế và ổn định chính trị xã hội, tạo kế hoạch sinh thái cho trên 60% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn và đóng góp gần 12% GDP của cả nước (năm 2023).    

Ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An chia sẻ thêm, 5 năm trở lại đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kết hợp với các tỉnh thành và nông dân, doanh nghiệp đã thay đổi hoàn toàn cơ sở về nâng cao chất lượng bình lên. Nhờ đó, Bình Việt Nam giá cao nhưng các quốc gia vẫn chấp nhận.

Tự động với mục tiêu 5 tỷ USD

Theo dự báo, thế giới sẽ thiếu 7 triệu tấn tinh trong năm nay. Một số nước chế độ xuất khẩu hạn chế, trong khi một số quốc gia lại tăng cường nhập gạo để dự trữ. Điều này tạo ra cơ hội cho các loại nước xuất khẩu Bình, trong đó có Việt Nam.

Các chuyên gia cũng cho rằng, xu hướng thị trường từ nay đến cuối năm, giá Bình Việt Nam khó có thể xuống sâu hơn, kể cả Ấn Độ quay lại xuất khẩu. By nhu cầu tại nhiều trường vẫn đang tăng. Vì vậy, dự báo xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2024 sẽ vượt quá con số 5 tỷ USD.

Dù vậy, mặt hạn chế là giá gạo Việt Nam xuất khẩu vẫn được sản xuất, có lúc thấp hơn các loại nước còn lại, cho thấy sự chưa ổn định tại thị trường xuất khẩu. Một điểm yếu cố hữu của ngành gạo Việt Nam là tình trạng mạnh ai ai làm. Nông dân sản xuất nhỏ lẻ, không theo quy chuẩn mà chỉ tự tin vào kinh nghiệm. Doanh nghiệp cũng có tình trạng tranh mua, tranh bán, hạ giá, dìm hàng khi ra thị trường quốc tế.

Hiện Ấn Độ đang xuất khẩu hơn 40% tổng lượng lúa gạo của toàn cầu. Nếu lệnh cấm xuất khẩu được ấn độ sẽ kéo giá gạo của các quốc gia xuất khẩu chính ở thế xuống khá thấp, trong đó có Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, Bộ Công thương khuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu Trà theo dõi thị trường Bình thế giới và trong nước, có tính toán cẩn thận, chắc chắn khi chào giá đối với các lô hàng xuất khẩu để đảm bảo hiệu quả kinh doanh và uy tín cho Bình Việt Nam.

Bên bờ đó, theo các chuyên gia, hiện nay, tại các nước có các ngành hàng xuất khẩu chiến lược quy mô quốc gia và quốc tế như ngành cọ dầu ở Malaysia, ngành cà phê ở Brazil, ngành lúa gạo ở Thái Lan… Bên rìa các tổ chức của các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm như các hiệp hội, hiệp hội nghiệp vụ, liên hiệp Hiệp hợp tác xã... còn có mô hình “Hội đồng ngành hàng” hay “Ban điều phối lớn hàng” ở cấp Quốc gia. Đây là chế độ có thể gắn kết giữa các cơ quan ngành của nhà nước với các tổ chức đại diện cho các tác nhân trong chuỗi giá trị (nông dân, với người chế độ, người kinh doanh) và giữa các địa phương tham chiếu gia sản xuất. Đồng thời, hỗ trợ giải quyết các vấn đề lớn, tổng thể của chuyên ngành; tư vấn cho lãnh đạo chính phủ chương trình chính sách lớn.

Hiện, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đề xuất thành lập Hội đồng Lúa Bình quốc gia. Hội đồng là tổ chức phối hợp liên ngành, tham mưu giúp Thủ tướng Chính phủ nghiên cứu, chỉ đạo, phối hợp giải quyết các vấn đề quan trọng, liên ngành cho sự phát triển ngành hàng lúa gạo.

Các chuyên gia kỳ vọng, thời gian tới, với vai trò “nhạc trưởng” cho ngành lúa gạo, hội đồng sẽ góp phần tham vấn và tham mưu cho Chính phủ về thị trường, sản lượng lúa gạo để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, gia tăng xuất khẩu cũng như thu nhập của người trồng lúa. Hội đồng sẽ tạo nên mối liên kết trong chuỗi giá trị, từ chuỗi cung ứng vật tư đầu vào thị trường đầu ra nhằm đảm bảo ổn định sản xuất, nâng cao giá trị Bình xuất khẩu, cung cấp xây dựng thương hiệu cho bình Việt .