Phát triển dịch vụ logistics, tạo đòn bẩy cho xuất nhập khẩu đến năm 2030

Theo số liệu của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, 9 tháng năm 2026, Việt Nam nhập khẩu hơn 34,3 tỷ USD dịch vụ, tăng 15% so với cùng kỳ. Trong đó, riêng dịch vụ vận tải đạt 16,4 tỷ USD, chiếm gần 48% tổng kim ngạch nhập khẩu dịch vụ. Đáng chú ý, phí dịch vụ vận tải và bảo hiểm của hàng hóa nhập khẩu lên tới gần 14,4 tỷ USD.

Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2025, chi phí logistics của Việt Nam được ước tính tương đương khoảng 16-17% GDP, cao hơn so với nhiều nước trong khu vực. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hệ thống logistics theo hướng hiệu quả hơn, từ hạ tầng vận tải, cảng biển, kho bãi đến công nghệ quản lý và năng lực cung ứng dịch vụ của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu tiếp tục giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trên bảng xếp hạng quốc tế. Đáng chú ý, Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm chi phí logistics xuống dưới 12% GDP, hình thành 5-6 trung tâm logistics hiện đại, ngang tầm quốc tế.

Đây là những mục tiêu cho thấy logistics đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển kinh tế biển và hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, yêu cầu không chỉ là bổ sung hạ tầng, mà còn phải tạo được sự kết nối đồng bộ giữa các phương thức vận tải, các trung tâm sản xuất, hệ thống phân phối và thị trường tiêu thụ.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương nhấn mạnh, logistics ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, đặc biệt sau những đứt gãy chuỗi cung ứng trong đại dịch Covid-19. Quyết định số 2229/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành là dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cùng triển khai các nhiệm vụ phát triển logistics.

Thời gian qua, Bộ Công Thương liên tục tổ chức các buổi làm việc với địa phương, doanh nghiệp về triển khai Quyết định số 2229/QĐ-TTg. Hoạt động này cho thấy yêu cầu đưa định hướng phát triển logistics vào thực tiễn đang được chú trọng, với sự tham gia của nhiều chủ thể trong nền kinh tế.

Trong quá trình xây dựng Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Công Thương cũng xác định phát triển dịch vụ logistics là một trong những nội dung quan trọng.

Theo bản dự thảo chiến lược được công bố tại hội thảo lấy ý kiến về Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 do Bộ Công Thương tổ chức ngày 9/10, dự thảo đặt ra yêu cầu xây dựng chính sách phát triển đội tàu quốc gia phù hợp với nhu cầu vận chuyển các mặt hàng xuất nhập khẩu chủ lực, nhất là những ngành hàng có khối lượng lớn. Nhà nước cần nghiên cứu cơ chế tín dụng trung và dài hạn, chính sách hỗ trợ phù hợp, đồng thời có giải pháp tạo nguồn cầu ổn định cho doanh nghiệp vận tải biển trong nước.

Định hướng này hướng tới từng bước nâng cao năng lực vận chuyển của đội tàu trong nước, giảm phụ thuộc vào doanh nghiệp nước ngoài và tăng khả năng tự chủ của chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh chi phí dịch vụ vận tải và bảo hiểm hàng hóa nhập khẩu ở mức lớn, nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ trong nước là một hướng đi cần thiết để cải thiện hiệu quả hoạt động thương mại.

Cùng với vận tải biển, dự thảo nhấn mạnh việc tăng cường kết nối giữa hạ tầng công nghiệp với hạ tầng thương mại và logistics. Theo đó, khu công nghiệp, trung tâm sản xuất cần được phát triển đồng bộ với hệ thống cảng biển, cảng cạn (ICD), kho bãi, trung tâm logistics, cửa khẩu và mạng lưới phân phối. Sự kết nối này nhằm tối ưu chi phí logistics, rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Một nội dung đáng chú ý khác là hình thành các hành lang công nghiệp - logistics - thương mại liên vùng ven biển, phát triển trung tâm logistics hiện đại gắn với khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và cửa khẩu quốc tế. Đồng thời, logistics xanh, logistics số và hạ tầng phục vụ thương mại điện tử, thương mại xuyên biên giới được xác định là những hướng phát triển cần thúc đẩy.

Dự thảo đề xuất ứng dụng logistics thông minh, công nghệ quản lý kho bãi tự động, theo dõi và truy xuất hàng hóa theo thời gian thực, tối ưu hóa vận tải và phân phối, đồng thời xây dựng các khu phức hợp logistics tích hợp.

Các hệ thống quản trị chuỗi cung ứng số cũng được đặt ra với việc ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và nền tảng số trong quản lý, điều phối, dự báo nhu cầu thị trường. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa, giảm chi phí