Ngành dệt may trước thách thức định vị giá trị trên thương mại điện tử

Trong bối cảnh kinh tế số đang tái định hình mạnh mẽ thói quen tiêu dùng, ngành dệt may Việt Nam - một trong những trụ cột quan trọng của xuất khẩu và thị trường nội địa đang bước vào giai đoạn chuyển mình mang tính sinh tồn.

Thương mại điện tử không còn là kênh bán hàng phụ trợ, mà đã trở thành “trung tâm” của hệ thống phân phối hiện đại. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp sản xuất hàng dệt may chất lượng cao, việc hiện diện trên sàn thương mại điện tử không đơn thuần là mở thêm một gian hàng, mà là bước vào một cuộc cạnh tranh khốc liệt nhằm bảo vệ và khẳng định giá trị thực của sản phẩm trong một không gian tiêu dùng bị chi phối mạnh mẽ bởi tâm lý giá rẻ.

Một trong những thách thức lớn nhất của ngành dệt may khi tham gia thương mại điện tử nằm ở nghịch lý giá trị. Trong khi doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào chất liệu, quy trình sản xuất và thiết kế, thì hành vi tiêu dùng trên các nền tảng số lại có xu hướng ưu tiên giá thấp. Chia sẻ tại Hội nghị kết nối cung cầu và thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm Việt, sản phẩm địa phương trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng số năm 2025, bà Lý Thị Minh Hà, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may thành phố Hà Nội cho rằng, tâm lý ham rẻ vẫn đang chi phối mạnh mẽ lựa chọn của người tiêu dùng trực tuyến. Điều này đặt các doanh nghiệp dệt may nội địa, đặc biệt là những đơn vị theo đuổi phân khúc chất lượng cao, vào thế bất lợi rõ rệt.

Khi đưa các sản phẩm có mức giá tương xứng với chất lượng lên sàn, doanh nghiệp thường đối diện với thực tế là số lượng đơn hàng thấp, khả năng cạnh tranh kém trước làn sóng hàng nhập khẩu giá rẻ. Không ít thương hiệu dệt may có uy tín chỉ bán được cho nhóm khách hàng quen - những người đã biết đến và tin tưởng sản phẩm từ trước, thay vì tiếp cận được tệp khách hàng mới khổng lồ trên không gian số. Trong bối cảnh đó, sàn thương mại điện tử, thay vì trở thành kênh tăng trưởng, lại có nguy cơ biến thành một “tủ trưng bày” im lặng, nơi sản phẩm hiện diện nhưng không tạo được sức bật về doanh số.

Bên cạnh rào cản về giá, ngành dệt may còn đối mặt với một khoảng trống lớn về trải nghiệm. Thời trang là lĩnh vực gắn chặt với cảm xúc và trực giác tiêu dùng. Người mua luôn muốn được nhìn tận mắt, sờ tận tay để cảm nhận chất liệu, độ dày của vải, cũng như được mặc thử để kiểm tra sự phù hợp về phom dáng và màu sắc. Trên môi trường số, toàn bộ những trải nghiệm này bị nén lại trong các hình ảnh và video, dù đã được đầu tư công phu.

Dẫu công nghệ hình ảnh ngày càng phát triển, việc “số hóa” cảm giác chạm vào sợi vải hay cảm nhận khi mặc thử vẫn là điều chưa thể thực hiện. Chính sự thiếu hụt trải nghiệm trực tiếp này khiến mức tiêu thụ sản phẩm dệt may trên các nền tảng trực tuyến chưa đạt được kỳ vọng. Đối với các thương hiệu cao cấp, nếu không thể chứng minh sự khác biệt về chất liệu và giá trị sử dụng thông qua màn hình điện thoại, sản phẩm rất dễ bị đánh đồng với hàng phổ thông, rẻ tiền, làm mờ đi lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

Áp lực còn đến từ chi phí vận hành ngày càng gia tăng. Chi phí quảng cáo, chiết khấu cho sàn và vận chuyển liên tục leo thang, buộc nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa phải lao vào cuộc đua giảm giá để giành đơn hàng. Những chương trình khuyến mại sâu giúp tăng doanh số trong ngắn hạn nhưng lại bào mòn lợi nhuận, khiến doanh nghiệp không còn đủ nguồn lực để tái đầu tư vào công nghệ, cải tiến sản phẩm hay xây dựng thương hiệu dài hạn. Khi lợi nhuận bị thu hẹp, vòng xoáy “bán rẻ - lợi nhuận thấp - thiếu tái đầu tư” trở thành rủi ro hiện hữu đối với toàn ngành.

Trước áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp dệt may không thể tiếp tục tư duy theo cách “treo hàng lên kệ” rồi chờ khách mua. Thương mại điện tử đã bước sang giai đoạn đòi hỏi mức độ chuyên nghiệp cao, nơi thuật toán phân phối đóng vai trò quyết định khả năng tiếp cận khách hàng. Tham gia chia sẻ ý kiến tại Hội nghị kết nối cung cầu và thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm Việt, sản phẩm địa phương trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng số năm 2025, theo ông Phan Huy Khôi, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp (SYS), việc chỉ đơn thuần đưa sản phẩm lên sàn đã không còn hiệu quả khi các nền tảng như Shopee hay TikTok liên tục thay đổi cách phân phối nội dung và sản phẩm.

Để thoát khỏi cuộc chiến giá rẻ, doanh nghiệp dệt may chất lượng cao cần đầu tư nghiêm túc vào sáng tạo nội dung số, coi đây là công cụ để “bù đắp” cho sự thiếu vắng trải nghiệm trực tiếp. Livestream bán hàng, nếu được triển khai bài bản và kết hợp với kỹ năng giới thiệu sản phẩm chuyên nghiệp, có thể giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về chất liệu, phom dáng và giá trị sử dụng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp dệt may hiện vẫn còn hạn chế về kỹ năng bán hàng trực tuyến, đòi hỏi một lộ trình đào tạo dài hơi và mang tính thực chiến.

Song song với nội dung, việc xây dựng niềm tin thông qua chuẩn hóa sản phẩm được xem là yếu tố sống còn. Trong môi trường thương mại điện tử tồn tại nhiều rủi ro về hàng giả, hàng nhái và xâm phạm thương hiệu, doanh nghiệp cần chủ động trong truy xuất nguồn gốc, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và minh bạch hóa thông tin sản phẩm. Chuẩn hóa không chỉ là hàng rào bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, mà còn là nền tảng để tạo dựng niềm tin lâu dài với người tiêu dùng.

Quản trị dữ liệu khách hàng cũng đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển bền vững. Thay vì kinh doanh theo kiểu ngắn hạn, doanh nghiệp cần sử dụng dữ liệu để hiểu rõ khách hàng mục tiêu, họ ưa chuộng màu sắc nào, phom dáng ra sao, thói quen mua sắm như thế nào. Việc làm chủ dữ liệu giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí quảng cáo, giảm thiểu rủi ro tồn kho và xây dựng kế hoạch sản xuất - kinh doanh dài hạn, phù hợp với đặc thù của ngành dệt may.

Để sản phẩm đến tay khách hàng trong trạng thái tốt nhất, sự hỗ trợ của hệ sinh thái logistics là không thể thiếu. Với hàng may mặc chất lượng cao, đóng gói đúng quy chuẩn nhằm tránh nhăn nhúm, biến dạng phom dáng trong quá trình vận chuyển là yếu tố quyết định trải nghiệm người dùng. Việc phối hợp với các đơn vị logistics chuyên nghiệp giúp tối ưu thời gian giao hàng và kiểm soát tốt khâu hoàn đơn - một chi phí không nhỏ đối với doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, sự đồng hành của các tổ chức tài chính, thông qua các gói tín dụng linh hoạt, góp phần giải quyết bài toán dòng tiền, đặc biệt trong các mùa cao điểm mua sắm. Khi có nền tảng tài chính ổn định, doanh nghiệp mới có thể tự tin đầu tư vào chiến lược thương hiệu dài hạn, thay vì phụ thuộc vào các chương trình giảm giá ngắn hạn.

Cuộc chiến giữa “chất lượng cao” và “tâm lý giá rẻ” trên sàn thương mại điện tử không phải là bài toán không có lời giải. Với ngành dệt may, chìa khóa nằm ở khả năng chuyển hóa những giá trị hữu hình của sản phẩm thành cảm xúc và niềm tin trên không gian số.