Làm sao để ngăn chặn thuốc lá điện tử tràn lan trên “chợ mạng”? (H)

​Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ 1/1/2025. Thế nhưng, trên mạng xã hội vẫn tràn lan việc rao bán sản phẩm này. Điều đó cho thấy lực lượng chức năng cần đẩy mạnh kiểm soát, ngăn chặn hoạt động này.

Khảo sát trên mạng xã hội như Zalo, Telegram, Facebook… có thể dễ dàng bắt gặp thuốc lá điện tử vẫn được rao bán công khai. Tại một nhóm Facebook có tên "Vape Việt Nam" với hơn 71.000 thành viên liên tục xuất hiện các bài đăng bán thuốc lá điện tử một cách công khai. Người mua chỉ cần gọi điện thoại hoặc một cú nhấp chuột thì mọi yêu cầu về thuốc lá điện tử sẽ được đáp ứng.

Tài khoản Ngân Vapo rao bán hàng chục loại pob (thuốc lá điện tử), kèm tinh dầu với các mùi vị phong phú như việt quất, khế lạnh, khoai môn, chanh tuyết… với giá 100.000 đồng/lọ 10ml, đắt thì có giá từ 250.000 - 300.000 đồng/lọ 30ml.

Thực tế cho thấy để tránh bị mạng xã hội quét nội dung vi phạm, người bán thường sử dụng từ khóa như “Máy xông hoa quả”, “V4pe thơm”, “máy thở”. Mọi giao dịch được trao đổi qua tin nhắn riêng tư, thanh toán chuyển khoản rồi gửi hàng qua các dịch vụ giao hàng nhanh với thông tin hàng là đồng hồ, dầu tràm, vòng tay, “mỹ phẩm”, “xịt khoáng”…

Phân tích nguyên nhân khiến thuốc lá điện tử bầy bán tràn lan trên mạng xã hội, Phó Chủ tịch Hội chống Hàng giả và Bảo vệ thương hiệu TP Hà Nội Phạm Bá Dục nêu rõ, mặc dù Quốc hội đã ban hành nghị quyết nghiêm cấm mua bán thuốc lá điện tử nhưng trong quá trình kiểm tra, xử lý mới chỉ tập trung vào các cá nhân, tổ chức buôn bán, vận chuyển, chưa có chế tài xử phạt người sử dụng. Điều này khiến cho nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm này vẫn cao, tạo ra một thị trường ngầm bất chấp lệnh cấm.

Bàn về quy định xử phạt đối với người sử dụng thuốc lá điện tử, luật sư Nguyễn Đình Nghĩa (Công ty Luật Standard) cho rằng, theo nghị định 98/2020/NĐ-CP thuốc lá điện tử là hàng cấm nên những người buôn bán mặt hàng này sẽ bị tịch thu hàng hóa và mức xử phạt tùy theo giá trị hàng hóa sẽ bị xử phạt từ 1- 100 triệu đồng.

Tuy nhiên Bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định bất kỳ tội danh nào với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử mà chỉ xử phạt người sử dụng về gây rối trật tự công cộng được quy định tại khoản 2 điều 7 Nghị định 144/2021/NĐ-CP với mức phạt từ 1-2 triệu đồng.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam Nguyễn Đăng Sinh, lệnh cấm sử dụng thuốc lá điện tử đã chính thức có hiệu lực, đây là cơ sở để lực lượng chức năng đẩy mạnh các chiến dịch kiểm tra, xử lý triệt phá các đường dây cung cấp thuốc lá điện tử trái phép. "Bên cạnh chế tài nghiêm khắc, cần đẩy mạnh việc kiểm soát thông tin trên không gian mạng. Cơ quan chức năng cần yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội chặn nội dung quảng bá, rao bán sản phẩm bị cấm”- ông Sinh nhấn mạnh.

Nhằm ngăn chặn hiện tượng lợi dụng mạng xã hội để buôn bán thuốc lá điện tử, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Nguyễn Thanh Bình cho biết, đơn vị vừa có công văn 72/TTTN-NV gửi Chi Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương yêu cầu siết chặt kiểm tra, xử lý vi phạm liên quan đến thuốc lá điếu ngoại nhập lậu, xì gà nhập lậu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Cụ thể bên cạnh việc kiểm tra trực tiếp tại các địa điểm kinh doanh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng yêu cầu các đơn vị QLTT chú trọng kiểm soát việc mua bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên môi trường mạng internet. Song song với công tác kiểm tra, Chi cục Quản lý thị trường các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân kinh doanh cam kết không buôn bán, tàng trữ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng./.