Kết quả thực hiện Đề án nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp (NT)

Hiện nay có 15 doanh nghiệp được cấp phép hoạt động kinh doanh đa cấp trên địa bàn tỉnh. Trong đó 01 doanh nghiệp là Công ty TNHH TM Lô Hội hiện Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp của Công ty đã hết hiệu lực (Văn bản số 29/CT-ĐC ngày 08/01/2025 của UB Cạnh tranh Quốc Gia)

         ​I. Công tác thực hiện triển khai Đề án

Qua rà soát, các doanh nghiệp trên cơ bản chấp hành đúng các quy định của pháp luật, chưa bị cơ quan chức năng xử lý vi phạm liên quan đến an ninh trật tự.

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ Sở Công Thương đã xây dựng kế hoạch thực hiện Đề án nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp giai đoạn năm 2021-2025; ban hành Văn bản số 5717/SCT-TM ngày 03/12/2020 triển khai Quyết định số 2837/QĐ-BCT ngày 05/11/2020 của Bộ Công Thương về việc ban hành Đề án nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp giai đoạn năm 2021-2025 theo đó phân công nhiệm vụ cụ thể từng thành viên nhằm:

- Nâng cao ý thức trách nhiệm cá nhân, tổ chức trong công tác phòng chống dịch bệnh.

- Tuyên truyền về công tác vệ sinh an toàn thực phẩm để phòng tránh dịch bệnh và ngộ độc thực phẩm truyền qua thực phẩm.

- Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi của người dân trong sản xuất và kinh doanh thực phẩm nhằm phòng chống các bệnh dịch qua đường thực phẩm.

- Nâng cao hiệu quả công tác quản lý của cơ quan nhà nước, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm và người tiêu dùng trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm; điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm, sản xuất, kinh doanh thực phẩm và nhập khẩu, xuất khẩu thực phẩm; quảng cáo, ghi nhãn thực phẩm; kiểm nghiệm thực phẩm; phân tích nguy cơ đối với an toàn thực phẩm; phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm; thông tin, giáo dục, truyền thông về an toàn thực phẩm.

- Phát hiện, xử lý và ngăn chặn một cách triệt để các hành vi vi phạm pháp luật về an toản thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh đối với các loại rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, sản phẩm chế biến bột và tinh bột, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực được phân công quản lý và các thực phẩm khác theo quy định.

- Tăng cường công tác quản lý nhà nước về kiểm tra, kiểm soát thị trường trong công tác đấu tranh chống buôn lậu, hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm quyền Sở hữu trí tuệ và nhãn hàng hóa trong hoạt động sản xuất, kinh doanh lưu thông trên thị trường của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

- Phát hiện, xử lý và ngăn chặn các hành vi vi phạm kịp thời, đảm bảo việc chấp hành tuân thủ các quy định của pháp luật; nhằm đảm bảo ổn định thị trường, bảo vệ quyền lợi hợp pháp các thành phần kinh tế cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng.

II. Thực hiện nhiệm vụ được giao tại Đề án

1. Nhiệm vụ nâng cao năng lực quản lý nhà nước hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại địa phương cho cấp tỉnh và cấp huyện.

Tham mưu UBND tỉnh Đồng Nai ban hành Quyết định 04/2020/QĐ-UBND ngày 31/01/2020về việc phối hợp trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp trên địa bàn tỉnh. Quyết định này xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh đa cấp, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Đảm bảo thống nhất các quy định pháp luật về quản lý hoạt động kinh doanh đa cấp trên địa bàn tỉnh.

- Chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan tăng đấu tranh ngăn chặn phòng ngừa hoạt động, kinh doanh đa cấp trái phép, đề nghị các cơ quan, đơn vị, căn cứ Quy chế phối hợp đã được ban hành, triển khai thực hiện các nội dung theo phân công. Trong quá trình thực hiện rà soát, kiểm tra hoặc nhận được tin báo, đơn thư khiếu nại, tố cáo từ quần chúng nhân dân, đề nghị các cơ quan, đơn vị kịp thời thông báo đến Sở Công Thương để phối hợp, tổ chức kiểm tra đột xuất và xử lý vi phạm nếu có. Trường hợp thành lập đoàn thanh tra, kiểm tra khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm, Sở Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp các sở ngành, cơ quan, đơn vị có liên quan triển khai thanh tra, kiểm tra và báo cáo kết quả xử lý cho UBND tỉnh và Bộ Công Thương.

- Chỉ đạo đơn vị trực thuộc, các cán bộ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ liên quan đến công tác quản lý về kinh doanh đa cấp, tăng cường rà soát, kiểm tra, hậu kiểm các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh đa cấp trên địa bàn cơ quan, đơn vị quản lý, hoặc thuộc chuyên môn trực tiếp quản lý.

- Chỉ đạo tăng cường các biện pháp tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hoạt động kinh doanh đa cấp và cảnh báo người dân về những hành vi biến tướng trong kinh doanh theo phương thức đa cấp.

- Ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Cạnh tranh liên quan đến hoạt động kinh doanh đa cấp; Cập nhật, sửa đổi Nghị định số 40/2018/NĐ-CP; Nghị định số 18/2023/NĐ-CP ngày 28/4/2023 của Chính phủ về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 40/2018/NĐ-CP ngày 12 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp nhằm siết chặt quản lý và xử lý vi phạm.

2. Nhiệm vụ đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về pháp luật quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại địa phương

- Ban hành văn bản số 2239/SCT-TM ngày 06/5/2022 về việc triển khai Công văn số 440/CT-KLM ngày 25/4/2022 của Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng về việc tham gia Cuộc thi “Giải pháp tuyên truyền hiệu quả pháp luật bán hàng đa cấp tại địa phương” đến các Sở, ngành, đơn vị; Hội/Hiệp hội và Doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

- Ban hành văn bản số 4726/SCT-TM ngày 10/8/2022 về việc hướng dẫn trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ đối với các hoạt động hội nghị, hội thảo, đào tạo về bán hàng đa cấp.

- Triển khai văn bản hợp nhất số 09/VBHN-BCT ngày 07/4/2023 của Bộ
Công Thương về việc quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.

- Triển khai Quyết định số 1299/QĐ-BCT ngày 31/5/2023 về việc công
bố thủ tục hành chính sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực quản lý bán hàng đa cấp
thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Công Thương.

- Triển khai Nghị định số 18/2023/NĐ-CP ngày 28/4/2023 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 40/2018/NĐ-CP ngày 12 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.

- Triển khai Thông tư số 12/2023/TT-BCT ngày 05/6/2023 của Bộ Công
Thương về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2018/TT-BCT
ngày 24/5/2018 của Bộ Công Thương quy định chi tiết một số điều của Nghị
định 40/2018/NĐ-CP ngày 12/8/2018 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh
doanh theo phương thức đa cấp.

- Triển khai Quyết định số 49/QĐ-BCT ngày 09/01/2024 của Bộ Công Thương về việc sửa đổi, bổ sung quyết định số 1299/QĐ-BCT ngày 31/5/2023 của Bộ Công Thương về việc công bố TTHC sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực hoạt động Bán hàng đa cấp thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Công Thương.

- Căn cứ Nghị định 40/2018/NĐ-CP ngày 12 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp; Căn cứ Quyết định số 04/2020/QĐ-UBND ngày 25/02/2020 của UBND tỉnh Đồng Nai về việc ban hành Ban hành Quy chế phối hợp trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Trên cơ sở hồ sơ các doanh nghiệp kinh doanh theo phương thức đa cấp thông báo về việc tổ chức Hội nghị, hội thảo, đào tạo về bán hàng đa cấp tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, Trên căn cứ xác nhận của Sở; văn bản thay đổi địa điểm hoặc văn bản hủy của doanh nghiệp, Sở Công Thương thông báo thời gian, địa điểm, nội dung hoặc nội dung hủy, thay đổi…tổ chức Hội nghị, hội thảo, đào tạo về bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh đến các Sở, ngành đơn vị liên quan biết, phối hợp trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai theo quy định.

Các đơn vị liên quan, địa phương luôn tăng cường công tác giám sát, kiểm tra hoạt động kinh doanh đa cấp, UBND các xã, thị trấn, thành phố đã tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức của nhân dân về hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp và các hình thức lợi dụng bán hàng đa cấp trái phép, không phép hướng đến một số một số đối tượng người cao tuổi, phụ nữ, người ở vùng sâu, vùng xa thiếu thông tin.

3. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại địa phương

Căn cứ Quyết định số 04/2020/QĐ-UBND ngày 25/02/2020 của UBND tỉnh Đồng Nai về việc ban hành Ban hành Quy chế phối hợp trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Các đơn vị có liên quan đã chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm liên quan hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp trên địa bàn; kết quả đã thụ lý và giải quyết 03 đơn liên quan hoạt động kinh doanh đa cấp, cụ thể:

- Sở Công Thương Đồng Nai nhận được Đơn kiến nghị ngày 02/02/2024 của Ông Thái Văn Vũ - Chi bộ Tổ dân phố 2, phường Tân An, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk: theo đó Ông Thái Văn Vũ phản ánh về việc tổ chức Hội thảo bán hàng đa cấp trực tuyến (Zoom Online) tổ chức vào các ngày 22/10/2023; 08/11/2023 và 27/12/2023 sử dụng logo Công ty TNHH Một thành viên Herbalife, địa chỉ: Số 26 đường Trần Cao Vân, Phường 6, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh. Qua rà soát, Sở Công Thương đã ban hành Văn bản số 754/SCT-TM ngày 07/02/2024 về việc phản hồi đơn kiến nghị của Ông Thái Văn Vũ - Chi bộ Tổ dân phố 2, phường Tân An, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, theo Quy định Hội thảo, đào tạo về bán hàng đa cấp nêu trên do Sở Công Thương thành phố Hồ Chí Minh xác nhận. Sở Công Thương không nhận được Thông báo Hội thảo bán hàng đa cấp trực tuyến (Zoom Online) tổ chức vào các ngày 22/10/2023; 08/11/2023 và 27/12/2023 trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

- Đơn tố cáo của bà Nguyễn Thị Truyền, sinh năm: 1964, HKTT: Ấp 1, xã An Phước, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai: Bà Truyền tố cáo bà Nguyễn Thị Biện, sinh năm 1956, HKTT: Khu 12, xã Long Đức, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản với số tiền là 22 triệu đồng, thông qua việc bà Biện dụ dỗ bà Truyền tham gia bán hàng kinh doanh đa cấp để chiếm đoạt số tài sản trên. Công an tỉnh đã hướng dẫn ra Tòa án nhân huyện Long Thành để được giải quyết vì xác định vụ việc là tranh chấp dân sự.

- Đơn tố cáo của bà Nguyễn Thị Lan Trinh, sinh năm 1977, HKTT: Khu phố 3, phường Trung Dũng, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai: Bà Trinh tố cáo ông Phạm Vũ Hải, sinh năm: 1994, HKTT: Ẩp Suối Soong 1, xã Phú Vinh, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai về hành vi kinh doanh đa cấp và đã gây thiệt hại cho bà Trinh số tiền 730 triệu đồng. Tuy nhiên, qua xác minh cho thấy, bà Trinh có mua hàng hóa theo thỏa thuận dân sự nên chưa xác định được hành vi vi phạm quy định về kinh doanh đa cấp để kiến nghị xử lý.

III. Thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý hoạt động kinh doanh đa cấp tại địa phương

1. Thuận lợi

- Công tác quản lý hoạt động bán hàng đa cấp đã được triển khai đồng bộ, hiệu quả từ Trung ương đến địa phương. Các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp ngày càng được hoàn thiện.

- Công tác phối hợp, chỉ đạo điều hành, quản lý hoạt động bán hàng đa cấp được đẩy mạnh đã nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng đa cấp từ trung ương đến địa phương. Nhờ vậy, kinh doanh đa cấp đã dần chuyển sang thực chất và hiệu quả hơn. 

- Công tác tuyên truyền, phổ biến, cảnh báo hoạt động kinh doanh đa cấp biến tướng đạt được hiệu quả đáng kể. Nhiều người dân đã có nhận thức tốt hơn về các hoạt động bán hàng đa cấp bất chính và có ý thức phòng tránh cao hơn, nhờ vậy đã giảm thiểu thiệt hại từ các hoạt động bán hàng đa cấp bất chính. 

2. Khó khăn

- Mạng lưới những người tham gia hoạt động bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh rộng và phân bổ rải rác.

- Trong khi hoạt động kinh doanh đa cấp hợp pháp được quản lý chặt chẽ, các hình thức biến tướng dựa trên mô hình kinh doanh đa cấp vẫn còn diễn biến phức tạp. Các mô hình lợi dụng phương thức kinh doanh đa cấp để dụ dỗ, lôi kéo người tham gia vẫn còn tồn tại và gây dư luận không tích cực trong cộng đồng xã hội.

3. Giải pháp

- Hàng năm các đơn vị có liên quan đã chỉ đạo, kiểm tra, giám sát về hoạt động bán hàng đa cấp, nhằm tăng cường hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về hoạt động bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh, kiểm tra giám sát hoạt động bán hàng đa cấp nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm của tổ chức, cá nhân tham gia, hướng dẫn chấn chỉnh yêu cầu các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật về hoạt động bán hàng đa cấp.

- Định kỳ 2 lần/năm, Sở Công Thương nhắc nhở, kiểm tra và giám sát việc báo cáo định kỳ tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp hoạt động trên địa bàn tỉnh.

- Công khai thông tin về thị trường, có những chương trình phổ biến về pháp luật và những thông tin liên quan đến các hoạt động kinh doanh bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh lên Website Sở Công Thương.

- Tham gia đóng góp ý kiến đề xuất, kiến nghị với Bộ Công Thương về việc xây dựng hành lang pháp lý chặt chẽ hơn trong việc đăng ký cũng như quản lý các doanh nghiệp bán hàng đa cấp.

- Kịp thời phát hiện, điều tra làm rõ các tổ chức, cá nhân kinh doanh theo phương thức đa cấp hoặc lợi dụng kinh doanh đa cấp biến tướng nhằm thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

- Phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, tích cực đưa tin phản ánh về các vi phạm trong hoạt động bán hàng đa cấp và nâng cao ý thức cảnh giác và nhận thức của người dân về các hoạt động bán hàng đa cấp bất chính. Chủ động thông tin tuyên truyền, phổ biến về những thủ đoạn lợi dụng bán hàng đa cấp để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, trách nhiệm của doanh nghiệp và người tham gia bán hàng đa cấp. Niêm yết công khai số điện thoại đường dây nóng, để người dân có thể phản ánh kịp thời các dấu hiệu vi phạm trong hoạt động bán hàng đa cấp và trong trường hợp kinh doanh đa cấp trái phép.

Sở Công Thương lồng ghép công tác quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai vào các chương trình, kế hoạch, tháng, năm, thông qua họp giao ban định kỳ.

IV. Ý kiến đề xuất

Hiện nay, quy đinh tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020, do vậy đề nghị Bộ Công Thương sớm ban hành Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.