Hoàn thiện cơ chế, nâng hiệu quả Trung tâm tài chính quốc tế (TH)

Tạo cơ sở lập các quy hoạch chi tiết

Chiều 9/4, tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở tổ về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030...

Đại biểu Phan Duy Anh - đoàn TP. Đà Nẵng.

Phát biểu tại phiên họp tổ, đại biểu Phan Duy Anh - đoàn TP. Đà Nẵng cho biết, qua nghiên cứu nội dung báo cáo của Chính phủ có thể thấy rằng, trong bối cảnh tình hình thế giới biến động rất khó lường, nhiều khó khăn, thách thức lớn nhưng dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, sự chỉ đạo điều hành quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, tình hình kinh tế - xã hội nước ta năm 2025 tiếp tục đạt được nhiều kết quả quan trọng. Cụ thể như: Hoàn thành 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, tốc độ tăng GDP 8,02%, lạm phát bình quân 3,31%, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt kỷ lục 930 tỷ USD…

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành quan tâm, hỗ trợ các địa phương, đặc biệt là các địa phương có sự sáp nhập địa giới hành chính trong việc thực hiện các thủ tục liên quan đến điều chỉnh Quy hoạch chung, phấn đấu hoàn thành, phê duyệt dứt điểm trong năm 2026 để các địa phương có cơ sở triển khai các quy hoạch phân khu nhằm cụ thể hoá quy hoạch chung, cũng như làm cơ sở để lập các quy hoạch chi tiết 1/500 và dự án đầu tư.

"Việc này rất quan trọng với địa phương vì nếu làm chậm thì sẽ không khơi thông được nguồn lực của xã hội (cả công và tư), gây khó khăn trong việc thực hiện mục tiêu phát triển 2 con số" - đại biểu Quốc hội đoàn Đà Nẵng nói. 

Về việc huy động nguồn thu ngân sách nhà nước để cân đối nguồn, đại biểu Phan Duy Anh nêu, Chính phủ dự kiến thu ngân sách nhà nước tăng gấp 1,7 lần so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, dự báo này được xây dựng trên giả định tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên theo Kết luận số 18-KL/TW. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang diễn biến phức tạp, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trong 5 năm là thách thức lớn.

Báo cáo số 150/BC-CP chưa trình bày các kịch bản tăng trưởng cụ thể gắn với phương án cân đối vốn tương ứng, chưa đánh giá tác động của các yếu tố rủi ro bên ngoài đến khả năng huy động nguồn lực. Do đó, đại biểu đề nghị có đánh giá, bổ sung các kịch bản để chủ động ứng phó trong mọi tình huống.

Xác định lợi thế cạnh tranh của VIFC

Về hoạt động của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) tại 2 địa phương là TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, đại biểu đoàn Đà Nẵng cho rằng, đây là lĩnh vực mới và rất khó. Trong thời gian qua, Trung ương đã rất quan tâm, quyết liệt ban hành nhiều cơ chế chính sách tạo hành lang lý để thành lập và đưa vào hoạt động.

Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động bước đầu cũng còn gặp phải nhiều khó khăn, vướng mắc cần phải được tập trung quan tâm tháo gỡ, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để Trung tâm này hoạt động có hiệu quả trong thời gian tới.

Đặc biệt, là phải xác định được lợi thế cạnh tranh của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam so với các Trung tâm Tài chính khác trên thế giới để có cơ chế chính sách đặc thù, phù hợp thì mới có thể tạo ra được sự hấp dẫn, thu hút được nhà đầu tư đến mở doanh nghiệp, hoạt động tại Việt Nam.

Theo đại biểu, một số khó khăn, vướng mắc rất cần sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của Chính phủ như sau: Sự thiếu thống nhất trong quy định về ngôn ngữ sử dụng trong các giao dịch và thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực thuế.

Mặc dù, đã có chủ trương cho phép sử dụng tiếng Anh trong Trung tâm tài chính quốc tế, song các quy định pháp luật thuế hiện hành (bao gồm đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, quyết toán thuế và hóa đơn điện tử) chưa có hướng dẫn rõ ràng, hạ tầng công nghệ phục vụ quản lý thuế và hóa đơn điện tử hiện nay vẫn chủ yếu vận hành bằng tiếng Việt.

Điều này dẫn đến sự lúng túng cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến thuế, làm gia tăng chi phí tuân thủ và giảm tính hấp dẫn của môi trường đầu tư. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là rào cản thể chế, cần được xử lý đồng bộ để bảo đảm tính thuận lợi trong thực hiện nghĩa vụ của các chủ thể nước ngoài. Do đó, cần sớm hoàn thiện quy định theo hướng chấp nhận linh hoạt việc sử dụng tiếng Anh, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó, quy định về chế độ ưu tiên trong thủ tục hành chính về thuế tuy đã được đặt ra, nhưng chưa được cụ thể hóa về nội hàm, phạm vi và điều kiện áp dụng. Điều này khiến chính sách ưu đãi chưa phát huy được hiệu quả trên thực tế. Chính phủ cần khẩn trương ban hành các hướng dẫn chi tiết, bảo đảm các ưu đãi được thực thi rõ ràng, minh bạch và có thể tiếp cận được đối với doanh nghiệp.

Đại biểu cũng chỉ ra, đối với lĩnh vực ngân hàng, nhiều quy định hiện hành đang bộc lộ những điểm chưa phù hợp với thông lệ quốc tế, làm giảm sức hút đối với các định chế tài chính nước ngoài. Các yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm, vốn pháp định và điều kiện cấp phép còn ở mức cao (AA- hoặc Aa3 trở lên), trong khi phạm vi sản phẩm, dịch vụ lại chưa đủ rộng để tạo lợi thế cạnh tranh, thu hút các ngân hàng nước ngoài mở chi nhánh; mức vốn pháp định còn cao so với phạm vi và quy mô hoạt động ngân hàng trong giai đoạn đầu, làm tăng áp lực tài chính và giảm sức hấp dẫn đầu tư.

"Một số điều kiện cấp phép bị đánh giá là khó khả thi, nhất là yêu cầu về thỏa thuận giữa cơ quan có thẩm quyền nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước/cơ quan điều hành/cơ quan giám sát về thanh tra, giám sát và trao đổi thông tin; quy định hiện diện của ngân hàng thành viên trong việc cung ứng dịch vụ chưa được làm rõ trong khi Nghị định hiện đang quy định chỉ được thành lập 1 hiện diện tại VIFC" - đại biểu cho hay.

Đáng lưu ý, đến nay cơ quan giám sát chuyên trách vẫn chưa được thành lập. Trong một trung tâm tài chính quốc tế, cơ chế giám sát đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm minh bạch, kiểm soát rủi ro và củng cố niềm tin thị trường, vì vậy, cần sớm hoàn thiện thiết chế này.