Diễn biến thị trường rau củ tháng 01/2020 và Dự báo

​1. Thị trường trái cây

1.1 Tình hình sản xuất

Tháng đầu năm 2020 rơi vào dịp Tết Nguyên Đán, nhằm đáp ứng nhu cầu nhu cầu tiêu thụ rau quả vào dịp lễ, các nhà vườn đã mở rộng và tăng cường chăm sóc cây vụ Đông, đặc biệt là các loại trái cây được ưa chuộng như: thanh long, dưa hấu, vú sữa, xoài... Diện tích một số loại trái cây tại các tỉnh ĐBSCL cụ thể như sau:

Đến nay diện tích thanh long 3 tỉnh tham gia kế hoạch rải vụ thanh long (Bình Thuận, Tiền Giang, Long An) là 47.338 ha, trong đó diện tích rải vụ là 29.443 ha, bằng 62%.

Diện tích xoài của 5 tỉnh trong nhóm rải vụ (Đồng Tháp, Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Hậu Giang) là 25.214 ha, tổng diện tích rải vụ 9.640 ha (38,2%).

Diện tích canh tác sầu riêng của 3 tỉnh trong nhóm (Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long) đạt khoảng 14.082 ha (chiếm tỷ lệ 40,2% tổng diện tích sầu riêng các tỉnh phía Nam) cho sản lượng khoảng 245.536 tấn (chiếm tỷ lệ 60,2 % tổng sản lượng sầu riêng các tỉnh phía Nam), trong đó,sản xuất rải vụ 6.781 ha (56,99%).

Diện tích canh tác chôm chôm của 3 tỉnh trong nhóm rải vụ (Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long) đạt khoảng 9.146 ha, trong đó sản xuất rải vụ đạt 5.708 ha (chiếm 75,8% diện tích).

1.2 Diễn biến giá

Như thông lệ, vào dịp Tết Nguyên Đán, nhu cầu tiêu thụ trái cây của thị trường thường tăng cao đẩy giá các loại trái cây tăng mạnh, tuy nhiên, năm nay thị trường có nhiều biến động hơn do ảnh hưởng của thời tiết và dịch bệnh. Sau Tết, một số loại trái cây vẫn giữ giá ổn định so với trước tết, trong khi một số loại khác lại giảm giá mạnh do xuất khẩu sang Trung Quốc gặp khó khăn trước những diễn biến phức tạp của dịch viêm đường hô hấp cấp nCoV. Cụ thể như sau:

Tại các tỉnh phía Nam, từ ngày 23 tháng Chạp, thị trường trái cây đã sôi động hơn và giá cả tăng cao. Cụ thể: giá thanh long ruột trắng tăng gấp đôi so với tháng trước, lên 30.000 đ/kg; xoài cát Hòa Lộc tăng khoảng 10.000 - 15.000 đ/kg, lên 60.000 - 70.000 đ/kg tùy kích cỡ; xoài cát chu 35.000 đ/kg; quýt hồng 40.000 - 50.000 đ/kg, dưa hấu 10.000 - 12.000 đ/kg; nhãn Ido 40.000 đ/kg; táo đỏ Mỹ 70.000 - 80.000 đ/kg… Vào thời điểm cận Tết, giá tăng cao nhất là các loại trái cây dùng để chưng mâm ngũ quả và các loại thiết yếu: dưa hấu có giá từ 14.000 đ/kg, tăng 8.000 đ/kg; mãng cầu Xiêm tăng từ 15.000 đ/kg, lên 24.000 đ/kg; đu đủ từ 15.000 đ/kg, tăng 7.000 đ/kg; thanh long ruột đỏ là 45.000 đ/kg; vú sữa Lò rèn tăng gấp đôi lên 30.000 đ/kg… Sau kỳ nghỉ lễ, giá một số loại trái cây đã giảm dần, đáng chú ý, giá thanh long, dưa hấu giảm mạnh do xuất khẩu sang Trung Quốc gặp khó khăn: giá thanh long thu mua tại vườn chỉ còn 8.000 – 12.000 đ/kg, giảm gần 70% so với trước Tết; mít Thái cũng giảm 10.000 đ/kg, còn 18.000 đ/kg; dưa hấu giảm từ 15.000 đ/kg, còn 6.000 – 8.000 đ/kg.

Còn tại Lâm Đồng, giá trái cây cũng tăng so với tháng trước nhưng mức tăng ít hơn: xoài keo 30.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; cam xoàn 40.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; cam sành nhỏ 25.000 đ/kg, tăng 3.000 đ/kg; xoài Cát Chu 38.000 đ/kg; quýt đường 55.000 đ/kg, tăng 3.000 đ/kg; hồng xiêm 44.000 đ/kg; chanh dây 20.000 đ/kg; xoài ghép 33.000 đ/kg; sầu riêng Ri6 có giá 99.000 đ/kg; táo đỏ Pháp giá 50.000 đ/kg; táo đỏ Mỹ giá 70.000 đ/kg; xoài keo vàng giá 50.000 đ/kg.

Tại các tỉnh phía Bắc, sau Tết, giá nhiều loại trái cây vẫn giữ giá so với thời điểm trước Tết nhưng cao hơn so với tháng trước đó: dưa hấu Sài Gòn 20.000 - 22.000 đ/kg, tăng 5.000 đ/kg so với tháng cuối năm 2019; nho Ninh Thuận giá 50.000 -70.000 đ/kg, tăng 15.000 đ/kg; bưởi năm roi từ 30.000 - 45.000 đ/kg; xoài từ 30.000 - 70.000 đ/kg, tăng 10.000 đ/kg; cam xoàn 40.000 - 55.000 đ/kg; đu đủ giá từ 15.000 –20.000 đ/kg; dưa lưới 45.000 - 55.000 đ/kg; thanh long 35.000 - 55.000 đ/kg, tăng 10.000 đ/kg; cam sành Sài Gòn 40.000 - 55.000 đ/kg, tăng 15.000 đ/kg; quýt đường giá từ 35.000 - 40.000 đ/kg, tăng 5.000 đ/kg; sầu riêng 90.000 - 120.000 đ/kg; dưa lưới giá từ 30.000 - 45.000 đ/kg.

2. Thị trường rau củ

2.1 Tình hình sản xuất

Tính đến ngày 15/1/2020, các địa phương trên cả nước gieo trồng được 152,8 nghìn ha ngô, giảm 7% cùng kỳ năm trước; 36,6 nghìn ha khoai lang, giảm 12%; 5,9 nghìn ha đậu tương, giảm 17%; 32,6 nghìn ha lạc, tăng 3%; 343,2 nghìn ha rau, đậu, giảm 1% so với cùng kỳ năm trước.

2.2 Diễn biến giá

Tháng 1/2020, giá hầu hết các loại rau củ đều tăng so với tháng trước do thời tiết mưa rét tại các tỉnh phía Bắc khiến nguồn cung giảm, trong khi nhu cầu tăng cao dịp Tết Nguyên Đán. Cụ thể:

Tại các chợ Hà Nội giá các loại rau tăng so với tháng trước, đặc biệt là rau ăn lá: cải xanh tăng 12.000 đ/kg, lên 30.000 đ/kg; rau muống 15.000 đ/mớ, tăng 8.000 đ/mớ; rau mồng tơi 10.000 đ/mớ, tăng 5.000 đ/mớ; xà lách 50.000 đ/kg, tăng 5.000 đ/kg; rau cải chíp 20.000 đ/kg, tăng 6.000 đ/kg.

Tại Vĩnh Phúc, giá rau cũng tăng khá: giá rau cải các loại quanh mức 8.000 đ/kg, tăng 1.000 đ/kg; bí xanh là 12.000 đ/kg; bí đỏ 9.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; cà chua là 15.000 đ/kg, tăng 5.000 đ/kg; cà rốt 12.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; dưa chuột: 11.000 đ/kg, tăng 1.000 đ/kg; su su quả 12.000 đ/kg; rau ngót 5.000 đ/mớ.

Tại An Giang, giá rau củ tăng mạnh so với tháng trước: cải xanh 18.000 đ/kg, tăng 6.000 đ/kg; cải ngọt 20.000 đ/kg, tăng 10.000 đ/kg; rau muống 14.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; rau mùng tơi 12.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; dưa leo 25.000 đ/kg, tăng 15.000 đ/kg, củ cải trắng 10.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; khoai cao 28.000 đ/kg, tăng 3.000 đ/kg; bí đỏ 9.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; cà chua 15.000 đ/kg, tăng 5.000 đ/kg; cà rốt 12.000 đ/kg, tăng 2.000 đ/kg; dưa chuột 11.000 đ/kg, tăng 1.000 đ/kg.

Diễn biến tương tự tại TP.HCM: cải thảo tăng 2.000 đ/kg, lên 9.000 đ/kg; xà lách búp tăng 8.000 đ/kg, lên 12.000 đ/kg; cải ngọt tăng 9.000 đ/kg, lên 14.000 đ/kg; cải thìa tăng 9.000 đ/kg, lên 15.000 đ/kg; đậu côve trắng tăng 2.000 đ/kg, lên 11.000 đ/kg; củ cải trắng tăng 1.000 đ/kg, lên 6.000 đ/kg; su hào tăng 3.000 đ/kg, lên 8.000 đ/kg; bí xanh tăng 2.000 đ/kg, lên 12.000 đ/kg; khổ qua tăng 7.000 đ/kg, lên 20.000 đ/kg; dưa leo tăng 14.000 đ/kg, lên 30.000 đ/kg. Tuy nhiên, vẫn có một số chủng loại rau củ lại giảm giá như: su su còn 3.000 đ/kg, giảm 2.000 đ/kg; khoai lang bí 9.000 đ/kg, giảm 1.000 đ/kg; cà rốt 15.000 đ/kg, giảm 2.000 đ/kg.

Riêng tại Lâm Đồng, giá các loại rau củ giảm so với tháng trước do nguồn cung dồi dào như: cà chua thường (Rita) 20.000 đ/kg; cải thảo 5.000 đ/kg, giảm 1.000 đ/kg; bắp cải 6.000 đ/kg, giảm 1.000 đ/kg; ớt sừng 30.000 đ/kg; xà lách lolo xanh 12.000 đ/kg, giảm 5.000 đ/kg; xà lách cuộn 20.000 đ/kg; đậu leo 10.000 đ/kg, giảm 16.000 đ/kg; su su 5.000 đ/kg, giảm 3.000 đ/kg.

3. Tình hình xuất nhập khẩu rau quả

3.1 Tình hình xuất khẩu rau quả

            Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tháng 1/2020, ước kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 340 triệu USD, tăng 1,5% so với tháng 12/2019 nhưng giảm 10,5% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân khiến kim ngạch giảm chủ yếu do đây là tháng rơi dịp Tết Nguyên Đán, số ngày giảm hơn so với các tháng khác.

Còn theo số liệu thống kê của TCHQ, năm 2019 xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 3,7 tỷ USD, giảm 1,5% so với năm 2018. Riêng trong tháng 12/2019, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 335 triệu USD, tăng 11,3% so với tháng 11/2019 và tăng 14,7% so với tháng 12/2018.

Như vậy, đây là năm đầu tiên trong vòng năm năm trở lại đây, xuất khẩu rau quả của Việt Nam giảm. Nguyên nhân chính khiến giảm xuất khẩu rau quả là: hoạt động tạm nhập rau quả từ Thái Lan qua Việt nam sau đó tái xuất sang Trung Quốc giảm mạnh, Trung Quốc siết chặt các quy định nhập khẩu rau quả tại các cửa khẩu biên giới, ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.

3.2 Tình hình nhập khẩu rau quả

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tháng 1/2020, ước kim ngạch nhập khẩu rau quả của Việt Nam đạt 135 triệu USD, giảm 10,6% so với tháng 12/2019 và giảm 20,6% so với tháng 1/2019.

Trong những năm gần đây, nhập khẩu rau quả của Việt Nam liên tục tăng. Nguyên nhân một phần do hoạt động tạm nhập trái cây từ Thái Lan vào Việt Nam để tái xuất sang Trung Quốc, phần khác do nhu cầu tiêu thụ hàng rau quả nhập khẩu cao cấp từ các thị trường châu Mỹ, châu Âu ngày càng tăng khi thu nhập người tiêu dùng cải thiện hơn. Nhu cầu này thể hiện rõ hơn trong năm vừa qua, khi Việt Nam đã giảm mạnh lượng trái cây tạm nhập từ Thái Lan, nhưng tổng thể nhập khẩu rau quả vẫn tăng nhẹ so với năm 2018. Cụ thể, theo số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam, nhập khẩu rau quả của Việt Nam trong năm 2019 đạt 1,7 tỷ USD, tăng 2% so với năm 2018. Riêng trong tháng cuối năm 2019, nhập khẩu rau quả tăng 26,9% so với tháng trước, lên 151 triệu USD nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trái cây cao cấp nhập khẩu vào dịp Tết Nguyên Đán.

Mặc dù giảm tạm nhập trái cây từ Thái Lan, nhưng đến nay, đây vẫn là thị trường cung cấp mặt hàng rau quả lớn nhất cho Việt Nam với kim ngạch đạt 486,7 triệu USD, giảm 28,5% so với năm 2018, chiếm 27,4% tổng kim ngạch nhập khẩu năm 2019.

Trung Quốc xếp vị trí thứ hai, với kim ngạch đạt 455,6 triêụ USD, tăng 6% so cùng kỳ năm trước, chiếm 25,6% tổng kim ngạch. Kế đến là thị trường Hoa Kỳ, đạt 303,3 triêụ USD, tăng 44,4% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 17,1% tổng kim ngac̣h. Nhập khẩu rau quả từ Hoa Kỳ tăng mạnh, tăng 44,4% so với năm trước lên 303,3 triệu USD. Một số thị trường khác cũng tăng mạnh như: Myanmar tăng 98%, New Zealand tăng 41,9%, Hàn Quốc tăng 44,6%, Nam Phi tăng 66,4%, Chile tăng 93,7%...

4. Dự báo

Trong tháng 2, thị trường rau quả dự báo vẫn còn nhiều biến động. Nguyên nhân chủ yếu do ảnh hưởng bởi những diễn biến phức tạp của dịch viêm đường hô hấp cấp do virus nCoV-2019 gây ra tại Trung Quốc và nhiều quốc gia khác. Dịch bệnh tác động lớn đến nhu cầu tiêu thụ các mặt hàng thực phẩm thiết yếu, đặc biệt là mặt hàng rau quả tươi. Nhu cầu tích trữ thực phẩm gia tăng, trong khi xuất nhập khẩu gặp khó khăn cộng với thời tiết bất lợi, mưa lạnh ảnh hưởng đáng kể đến diện tích rau màu sẽ là những yếu tố chính tác động đến thị trường rau quả trong tháng tới. Dự báo giá nhiều loại rau quả sẽ khó giảm về mức bình thường như tháng trước Tết, thậm chí một số loại rau ăn lá còn có thể tăng do nguồn cung hạn chế, nhu cầu tiêu thụ cao.

Tuy nhiên, đối với một số loại rau quả chủ yếu phục vụ xuất khẩu vẫn sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn trong tiêu thụ bởi xuất khẩu khó khăn tại cửa khẩu biên giới với Trung Quốc. Xuất khẩu mặt hàng rau quả trong tháng 2/2020 dự báo sẽ giảm đáng kể so với cùng kỳ mọi năm, đặc biệt là giảm mạnh ở các mặt hàng như thanh long, dưa hấu. Nếu tình trạng này kéo dài, rất có thể giá thanh long, dưa hấu, mít Thái, sầu riêng... sẽ còn tiếp tục giảm.​