Cảnh báo: Kinh doanh qua Facebook, TikTok, Shopee, website và các nền tảng số không còn là “vùng ngoài thuế”

Nghị định số 117/2025/NĐ-CP về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số của hộ, cá nhân có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Đối tượng điều chỉnh bao gồm tổ chức quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, nền tảng số thuộc diện khấu trừ, nộp thuế thay; hộ, cá nhân cư trú, cá nhân không cư trú có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan (VH).

Bán hàng online vẫn phát sinh nghĩa vụ thuế

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định số 117/2025/NĐ-CP là thiết lập cơ chế để tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử thực hiện khấu trừ, khai và nộp thuế thay đối với các giao dịch thuộc phạm vi quản lý.

Theo Điều 4 và Điều 5 Nghị định, đối với các nền tảng thuộc diện thực hiện khấu trừ, nộp thay, thuế được xác định đối với từng giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu. Việc khấu trừ được thực hiện khi giao dịch thành công và được chấp nhận thanh toán theo quy định. Cụ thể:

“Điều 4. Khấu trừ, nộp thuế thay

Khoản 1 quy định tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử trong và ngoài nước thuộc đối tượng khấu trừ, nộp thuế thay phải thực hiện khấu trừ, nộp thay thuế GTGT đối với từng giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu ở Việt Nam của hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng

Khoản 1 Điều 5 xác định thời điểm khấu trừ là khi giao dịch bán hàng hóa, dịch vụ trên nền tảng được xác nhận giao dịch thành công và chấp nhận thanh toán.”

Cơ chế này tiếp tục được pháp luật thuế năm 2026 xác định rõ: đối với chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số trong nước hoặc nước ngoài có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán, chủ quản nền tảng có trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thay số thuế đã khấu trừ đối với từng giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo Nghị định số 117/2025/NĐ-CP.

Điều đó đồng nghĩa, việc một cá nhân không mở cửa hàng truyền thống mà chỉ bán hàng thông qua sàn thương mại điện tử, ứng dụng, mạng xã hội hoặc các nền tảng số khác không làm mất đi nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh.

Không qua sàn có chức năng thanh toán cũng không có nghĩa là không phải kê khai

Thực tế hiện nay, nhiều người kinh doanh không sử dụng gian hàng trên sàn thương mại điện tử mà đăng sản phẩm qua Facebook, TikTok, Zalo, website cá nhân…, khách hàng liên hệ trực tiếp, chuyển khoản vào tài khoản ngân hàng hoặc thanh toán bằng phương thức khác.

Người kinh doanh cần đặc biệt lưu ý: trường hợp nền tảng sử dụng để kinh doanh không có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế không tự động chuyển cho nền tảng. Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc trường hợp này phải tự kê khai, nộp thuế theo quy định của pháp luật.

Vì vậy, quan niệm cho rằng “bán hàng qua Facebook”, “nhận tiền qua tài khoản cá nhân”, “chốt đơn qua tin nhắn” hoặc “không có cửa hàng nên không phải kê khai doanh thu” là cách hiểu không đúng về nghĩa vụ thuế.

Thông tin người bán và giao dịch ngày càng được quản lý chặt chẽ

Nghị định số 117/2025/NĐ-CP cũng quy định hộ, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác mã số thuế hoặc số định danh cá nhân đối với công dân Việt Nam, cùng các thông tin bắt buộc của người bán cho tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử; đồng thời phải cung cấp chính xác, đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế.

Ở chiều ngược lại, tổ chức quản lý nền tảng thuộc diện khấu trừ, nộp thay phải lưu giữ dữ liệu giao dịch, thực hiện khấu trừ, kê khai số thuế đã khấu trừ và cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan thuế theo quy định pháp luật.

Như vậy, quản lý thuế đối với thương mại điện tử đang từng bước được thực hiện trên cơ sở dữ liệu số và thông tin giao dịch, thay vì chỉ dựa vào việc kiểm tra tại địa điểm kinh doanh truyền thống.

Cẩn trọng với hành vi che giấu doanh thu, né tránh nghĩa vụ thuế

Từ thực tế hoạt động kinh doanh trực tuyến, các hộ, cá nhân kinh doanh cần chủ động phòng ngừa những cách làm tiềm ẩn nguy cơ vi phạm như: không kê khai doanh thu thuộc diện phải kê khai; cố tình cung cấp thông tin không chính xác cho nền tảng; sử dụng nhiều tài khoản hoặc phương thức thanh toán với mục đích che giấu doanh thu; không thực hiện nghĩa vụ thuế đối với doanh thu phát sinh ngoài phần đã được nền tảng khấu trừ, nộp thay; hoặc cho rằng giao dịch thực hiện hoàn toàn trên mạng thì cơ quan quản lý nhà nước không thể xác định được doanh thu.

Đáng lưu ý, việc nền tảng đã khấu trừ, nộp thay thuế không đồng nghĩa người bán được miễn mọi nghĩa vụ về thuế. Đối với những giao dịch đã được khấu trừ, kê khai, nộp thay thì thực hiện theo cơ chế pháp luật quy định; còn các khoản doanh thu, nghĩa vụ thuế khác thuộc trách nhiệm của hộ, cá nhân vẫn phải được thực hiện đầy đủ. Nghị định 117 cũng quy định trách nhiệm của hộ, cá nhân đối với các loại thuế và khoản thu khác thuộc trường hợp phải kê khai, nộp.

Các quy định áp dụng trong năm 2026 tiếp tục yêu cầu hộ, cá nhân vừa kinh doanh tại địa điểm cố định vừa kinh doanh trên các nền tảng số phải lưu ý việc tổng hợp doanh thu trong những trường hợp pháp luật quy định để thực hiện nghĩa vụ thuế tương ứng.

Chủ động tuân thủ để kinh doanh bền vững trên môi trường số

Thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số đang tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh mới cho người dân. Việc tăng cường quản lý thuế không nhằm hạn chế hoạt động kinh doanh trực tuyến mà hướng đến bảo đảm môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch giữa kinh doanh truyền thống và kinh doanh trên không gian mạng, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân.

Để phòng ngừa vi phạm, các hộ, cá nhân kinh doanh cần chủ động kiểm tra thông tin đăng ký thuế; cung cấp chính xác thông tin định danh cho các nền tảng; theo dõi, lưu trữ đầy đủ doanh thu, giao dịch bán hàng; phân biệt khoản thuế đã được nền tảng khấu trừ, nộp thay với khoản phải tự kê khai; thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ và liên hệ cơ quan thuế khi có nội dung chưa rõ.

Kinh doanh trên mạng không đồng nghĩa với kinh doanh “ngoài sự quản lý”. Mỗi lượt chốt đơn, mỗi giao dịch thành công trên nền tảng số đều có thể làm phát sinh doanh thu và nghĩa vụ pháp lý tương ứng. Chủ động tìm hiểu và chấp hành quy định về thuế chính là biện pháp thiết thực để hộ, cá nhân kinh doanh phòng tránh vi phạm, bảo vệ hoạt động kinh doanh ổn định, lâu dài.