Bộ Công Thương chủ động loạt giải pháp ổn định thị trường xăng dầu

Trong bối cảnh xung đột quân sự tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, vấn đề bảo đảm an ninh năng lượng toàn cầu đang đứng trước nhiều thách thức mới. Trung Đông là khu vực nắm giữ phần lớn trữ lượng dầu mỏ và khí đốt của thế giới, đồng thời kiểm soát nhiều tuyến vận tải năng lượng chiến lược như eo biển Hormuz hay kênh đào Suez. Vì vậy, bất kỳ biến động địa chính trị nào tại khu vực này cũng có thể nhanh chóng lan tỏa tới thị trường năng lượng toàn cầu, làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung và đẩy giá năng lượng biến động mạnh.

Trong bối cảnh liên kết năng lượng ngày càng chặt chẽ, việc bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là bài toán riêng của từng quốc gia mà đã trở thành vấn đề mang tính toàn cầu, đòi hỏi sự phối hợp và thích ứng linh hoạt trước những biến động khó lường của môi trường địa chính trị quốc tế.

Báo cáo nhanh ngày 8/3 của Bộ Công Thương về tình hình bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông nêu rõ, thực hiện Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Tài chính điều hành giá xăng dầu theo tinh thần của Nghị quyết số 36/NQ-CP; theo đó tại kỳ điều hành ngày 7/3 mức giá cơ sở xăng dầu như sau: Xăng RON95-III ở mức 27.047 đồng/lít, tăng 4.707 đồng/lít tương đương 21,07% so với kỳ trước; dầu diesel 0,05S ở mức 30.239 đồng/lít, tăng 7.202 đồng/lít tương đương 31,26% so với kỳ trước... giá xăng dầu trong nước đã điều chỉnh tương đối sát với diễn biến giá xăng dầu thành phẩm trên thế giới.

Ngày 7 - 8/3 không có giao dịch giá xăng dầu trên thị trường, theo Nghị quyết số 36/NQ-CP, nếu ngày 9/3 giá cơ sở xăng dầu của một trong các mặt hàng tiêu dùng tăng 7% thì tiếp tục điều hành vào ngày 10/3.

Báo cáo của Bộ Công Thương cũng nêu rõ các giải pháp khẩn trương thực hiện ngay. Tổ chức thực hiện khẩn trương các giải pháp Chính phủ đã cho phép tại Nghị quyết 36, đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu duy trì hoạt động ở công suất cao.

Tiếp tục chỉ đạo và kiểm tra các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu thực hiện nghiêm túc tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026, đảm bảo đầy đủ nguồn cung xăng dầu cho hệ thống phân phối, thực hiện nghiêm túc dự trữ xăng dầu theo quy định.

Tăng cường phối hợp lực lượng công an, biên phòng kiểm tra thị trường nhất là các khu vực, địa bàn tiêu thụ tăng đột biến và có dấu hiệu đầu cơ để ngăn chặn tình trạng găm hàng, nâng giá bất hợp lý, xuất khẩu lậu xăng dầu. Chỉ đạo các đầu mối tìm kiếm nguồn hàng nhập khẩu về theo kế hoạch Quý I/2026 đã đăng ký.

Bộ Công Thương khẩn trương phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng phương án bình ổn giá xăng dầu trình Chính phủ. Tùy từng cấp độ kiến nghị các phương án điều chỉnh tiếp tục các loại thuế, sử dụng Quỹ bình ổn giá nhằm bình ổn giá xăng dầu trong nước…

Ngày 7/3, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ Nghị định điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi nhập khẩu xăng dầu và nguyên liệu về 0% đối với 17 dòng thuế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp xăng dầu đa dạng hóa thị trường nhập khẩu.

Ngoài ra, để đảm bảo công tác điều hành giá xăng dầu phù hợp với Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi, Bộ Công Thương có văn bản gửi Bộ Tài chính đề nghị cập nhật, điều chỉnh mức thuế suất thuế nhập khẩu bình quân gia quyền áp dụng trong công thức tính giá cơ sở, thông báo kịp thời cho Bộ Công Thương để cùng phối hợp tính toán giá cơ sở xăng dầu.

Bên cạnh những giải pháp khẩn trương thực hiện ngay, báo cáo của Bộ Công Thương cũng chỉ ra các giải pháp tiếp tục về nguồn cung.

Cụ thể, theo dõi sát diễn biến chiến sự để điều chỉnh kịch bản phù hợp. Dựa trên các kiến nghị Chính phủ đã cho phép tại Nghị quyết 36, nghiên cứu thực hiện ngay các giải pháp đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn

Tăng cường tối đa nguồn dầu thô và condensate trong nước, hạn chế ảnh hưởng biến động giá dầu thô và chi phí vận chuyển. Gia tăng nguồn cung nguyên liệu trung gian từ các nguồn trong nước và khu vực, không xuất khẩu nguyên liệu.

Bộ Công Thương cũng đã chỉ đạo Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu, chế biến khí, nhà máy điện đạm, các công trình khai thác khí, dầu áp dụng khoa học kỹ thuật tăng tối đa công suất nhưng cần đảm bảo duy trì an toàn trong vận hành, phòng cháy chữa cháy, nhất là vận hành với công suất cao.

Đồng thời, giải quyết các vướng mắc trong các thủ tục cấp phép tăng công suất khai thác than, khoáng sản, cấp phép mỏ mới nhằm gia tăng nguồn cung than, khoáng sản trong nước. Áp dụng khoa học công nghệ tạo ra các sản phẩm mới bổ sung cho nguồn cung xăng dầu. Sớm hoàn thành đưa vào vận hành các nhà máy condensate, etanol để bổ sung nguồn nguyên liệu cho pha chế, phối trộn.

Tạo điều kiện thuận lợi đối với ngoại tệ nhập khẩu xăng dầu, có chính sách lãi suất ưu đãi cho sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực năng lượng. Triển khai sớm áp dụng lộ trình nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống; phát động phong trào sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Báo cáo của Bộ Công Thương cũng nêu các giải pháp về cầu: động thực hành tiết kiệm năng lượng, ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông công cộng, xe điện và các loại nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng. Đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu, giữ tâm lý bình tĩnh trước những biến động của thị trường, tránh hoang mang hoặc tích trữ xăng dầu không cần thiết, góp phần ổn định thị trường.

Về dài hạn, Bộ Công Thương đề nghị, đẩy nhanh việc bổ sung dự trữ quốc gia xăng dầu, xây dựng cơ chế dự trữ quốc gia xăng dầu phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp; xây dựng cơ chế xuất, cấp dự trữ quốc gia để ứng cứu trong các trường hợp khẩn cấp. Thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng.

Bộ Công Thương kiến nghị Thủ tướng Chính phủ bổ sung Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vào Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng.

Đồng thời, kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các nội dung sau:

Với Bộ Tài chính, tiếp tục phối hợp Bộ Công Thương thực hiện công tác điều hành giá xăng dầu theo quy định.  Cập nhật, điều chỉnh mức thuế suất thuế nhập khẩu bình quân gia quyền áp dụng trong công thức tính giá cơ sở, thông báo kịp thời cho Bộ Công Thương để cùng phối hợp tính toán giá cơ sở xăng dầu.

Cập nhật, rà soát và điều chỉnh các chi phí thực tế phát sinh trong cơ cấu tính giá cơ sở mặt hàng xăng dầu; tạo điều kiện thuận lợi thông quan nhanh hàng hóa, nhất là mặt hàng xăng dầu.

Phối hợp Bộ Công Thương khẩn trương trình Chính phủ phương án bình ổn giá xăng dầu, theo đó tùy từng cấp độ kiến nghị các phương án điều chỉnh tiếp tục các loại thuế, sử dụng Quỹ bình ổn giá, bình ổn giá xăng dầu trong nước… giám sát và kiểm soát tình hình người dân ở các tỉnh biên giới qua cửa khẩu mua xăng dầu, xuất lậu xăng dầu qua biên giới.

Với Bộ Khoa học và Công nghệ, khẩn trương chủ trì, phối hợp với các bộ ngành, doanh nghiệp liên quan tạo điều kiện thuận lợi để sớm ứng dụng, sử dụng phụ gia vào sản xuất, chế biến, pha chế xăng dầu để thúc đẩy tiết kiệm nhiên liệu. Trường hợp có khó khăn vướng mắc vượt thẩm quyền, cần thiết có thể triển khai theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và báo cáo cấp có thẩm quyền trong tháng 3/2026.

Hỗ trợ trong công tác thông quan, chứng nhận hợp quy chất lượng các lô hàng xăng dầu nhập khẩu để rút ngắn thời gian cấp giấy phép và đưa xăng dầu lưu thông trong thời gian ngắn nhất để đảm bảo nguồn cung xăng dầu.

Với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phối hợp với bộ, ngành liên quan nghiên cứu, xem xét bỏ giấy phép khai thác trên 15% công suất khai thác khoáng sản đã ghi trong giấy phép; sớm cấp phép khai thác cho mỏ than Núi Hồng.

Với Bộ Công an, phối hợp với Bộ Công Thương kiểm tra, kiểm soát, xử lý đối với các hành vi găm hàng xăng dầu chờ tăng giá, trục lợi để ổn định thị trường đảm bảo an ninh năng lượng.

Với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, chuẩn bị nguồn ngoại tệ, hỗ trợ cho nhập khẩu; có chính sách ưu đãi về lãi suất đối với việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Ưu tiên nguồn ngoại tệ, tín dụng cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh xăng dầu nhập khẩu dầu thô, sản phẩm xăng dầu để khuyến khích doanh nghiệp tạo nguồn nhập hàng, bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước.