Ban hành quy tắc xuất xứ EVFTA, mở rộng ưu đãi cho hàng Việt

Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 14/2026/TT-BCT ngày 25/3/2026 quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA), qua đó hoàn thiện khung pháp lý về xác định xuất xứ và cấp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa.

Thông tư quy định phạm vi điều chỉnh đối với hàng hóa xuất khẩu giữa Việt Nam và EU, đồng thời áp dụng cho các cơ quan, tổ chức cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), thương nhân và các chủ thể liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo quy định tại Thông tư, hàng hóa được coi là có xuất xứ khi đáp ứng một trong hai tiêu chí: được sản xuất toàn bộ tại một nước thành viên hoặc trải qua quá trình gia công, chế biến đáp ứng quy tắc cụ thể theo từng mặt hàng.

Thông tư cũng quy định chi tiết các trường hợp hàng hóa có xuất xứ thuần túy như khoáng sản khai thác, nông sản thu hoạch, sản phẩm từ chăn nuôi, đánh bắt… cũng như các tiêu chí đối với hàng hóa không thuần túy như chuyển đổi mã số hàng hóa, tỷ lệ giá trị gia tăng hoặc công đoạn gia công cụ thể.

Đáng chú ý, văn bản bổ sung quy định về “cộng gộp xuất xứ”, cho phép sử dụng nguyên liệu từ các nước thành viên EU hoặc một số đối tác có thỏa thuận liên quan để tính xuất xứ, qua đó gia tăng khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan.

Thông tư dành một chương quy định về cơ chế chứng nhận xuất xứ hàng hóa, trong đó nêu rõ các hình thức chứng từ như C/O mẫu EUR.1, chứng từ tự chứng nhận xuất xứ của nhà xuất khẩu đủ điều kiện.

Quy trình khai báo, cấp, cấp lại và hiệu lực của C/O cũng được quy định chi tiết, bao gồm cả trường hợp cấp sau hoặc cấp lại khi bị mất, sai sót. Đồng thời, Thông tư yêu cầu việc khai báo phải chính xác, không tẩy xóa và đảm bảo tính nhất quán thông tin.

Bên cạnh đó, các quy định về kiểm tra xuất xứ, lưu trữ hồ sơ và trách nhiệm của doanh nghiệp cũng được làm rõ nhằm tăng cường minh bạch và phòng ngừa gian lận xuất xứ.

Việc ban hành Thông tư 14/2026/TT-BCT được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nắm rõ quy tắc xuất xứ, từ đó nâng cao khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan trong EVFTA.

Đồng thời, các quy định chi tiết về cộng gộp, linh hoạt nguồn nguyên liệu và cơ chế tự chứng nhận xuất xứ cũng góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, qua đó thúc đẩy hoạt động xuất khẩu sang thị trường EU.